«ΙΔΑΝΙΚΑ ΔΕΝ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ να χρειαζόμαστε το “Europride” ή κάθε άλλου είδους “Pride”. Φοβάμαι όμως πως θα εξακολουθήσουμε να τα έχουμε ανάγκη για πολλά χρόνια. Δυστυχώς, χρειάζεται πολλή δουλειά ακόμα. Για παράδειγμα, υπάρχουν σχεδόν 70 χώρες στον κόσμο, όπου οι σχέσεις με άτομα του ίδιου φύλου ποινικοποιούνται. Κι εξακολουθούν να υπάρχουν πολλές διακρίσεις παγκοσμίως σε βάρος ατόμων που ανήκουν στη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα. Αυτή είναι η πραγματικότητα».
Με την παραπάνω φράση, ο πρέσβης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του υπουργείου Εξωτερικών της Ολλανδίας, Wim Geerts (Βιμ Χίερτς), απαντάει σε ένα ερώτημα που συχνά τίθεται στον δημόσιο διάλογο: χρειαζόμαστε πράγματι θεσμούς όπως το «Europride», που η Θεσσαλονίκη φιλοξενεί μέχρι τις 29/6, με σύνθημα «Persevere Progress Prosper» (Επιμονή Πρόοδος Ευημερία);
«Είναι πολύ σημαντικό ν’ αποδεχόμαστε το γεγονός ότι οι άνθρωποι μπορούν να είναι αυτοί που είναι και να αγαπούν όποιον, όποια ή όποιο θέλουν να αγαπήσουν» τονίζει.
Θεωρητικά όλοι οι πολίτες της ΕΕ προστατεύονται –μεταξύ άλλων– από την κοινοτική οδηγία για την ισότητα στην απασχόληση, η οποία καταπολεμά τις διακρίσεις κάθε είδους στον εργασιακό χώρο. Ωστόσο, στην πράξη υπάρχουν διαφορές μεταξύ των χωρών στην αντιμετώπιση της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.
Ο κ. Geerts ανέλαβε τα καθήκοντά του το περσινό καλοκαίρι και, όπως λέει, τα δικαιώματα των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ+ είναι μια από τις πέντε προτεραιότητες της σημερινής ολλανδικής κυβέρνησης στο μέτωπο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πριν από το σημερινό του πόστο υπήρξε ο πρέσβης της Ολλανδίας στην Κίνα (2019- 2023), όπου η ταυτότητα φύλου των ανθρώπων επηρεάζει δυσμενώς την κοινωνική τους βαθμολόγηση (social scoring), οι σχέσεις μεταξύ ομόφυλων ατόμων δεν αναγνωρίζονται ως νόμιμες και η οργάνωση ΜΚΟ για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις.
Η ισότητα του γάμου στην Ελλάδα κι η επίσκεψη στη Θεσσαλονίκη
Η επίσκεψη του Ολλανδού πρέσβη ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Europride είναι παράδοση, οπότε διανύοντας το πρώτο έτος των καθηκόντων του, ο κ.Geerts ήταν μάλλον αναμενόμενο να βρεθεί στη Θεσσαλονίκη. Στο μεταξύ όμως, προέκυψε ένας πρόσθετος λόγος για την επίσκεψη: η Ελλάδα αποφάσισε να εισαγάγει νομοθεσία για τον γάμο μεταξύ ομόφυλων ατόμων.
«Ήταν ένας επιπλέον λόγος να επισκεφθούμε τη Θεσσαλονίκη και να γιορτάσουμε μαζί με την Κοινωνία των Πολιτών αυτή τη σημαντική απόφαση, που χαιρετίζουμε ως Ολλανδία. Είμαστε πολύ χαρούμενοι που η Ελλάδα έκανε αυτό το βήμα και ελπίζω πως θα συνεχίσει στο ίδιο μονοπάτι» λέει ο κ. Geerts και υπενθυμίζει πως ολοένα περισσότερες χώρες, όπως η Ταϊλάνδη, κάνουν αντίστοιχες κινήσεις.
Ο Ολλανδός αξιωματούχος επισημαίνει ακόμα πως το «Europride» είναι μεν μεγάλη γιορτή, κάτι πολύ θετικό, αλλά ταυτόχρονα έχει μια πολύ σοβαρή συνιστώσα, η οποία αναδεικνύει τα επίμονα προβλήματα και προκλήσεις για τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα και αποτυπώνεται μεταξύ άλλων στη θεματολογία του συνεδρίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων του «Europride 2024 Thessaloniki».
Στην Ολλανδία η αξία τέτοιων διοργανώσεων αναγνωρίζεται διαχρονικά και τα «Europride» έχουν ήδη ιστορία δεκαετιών. Το Άμστερνταμ έχει αναλάβει τη διοργάνωση το 1994 και το 2016, ενώ πρόκειται να φιλοξενήσει το «WorldPride» το 2026. Η Ολλανδία έχει ακόμα πρωτοστατήσει στην εισαγωγή νομοθεσίας για τους γάμους μεταξύ ομόφυλων ζευγαριών, την οποία εισήγαγε ήδη από το 2001. Σήμερα, το 3% των γάμων που γίνονται στην Ολλανδία υπολογίζεται πως αφορούν ομόφυλα ζευγάρια και τα οφέλη είναι σημαντικά όχι μόνο για την κοινωνία, αλλά και για την οικονομική ανάπτυξη.
«Βάσει ερευνών, στις χώρες όπου υπάρχει σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, υπάρχει περισσότερη σταθερότητα και μεγαλύτερη οικονομική ανάπτυξη, σε σχέση με εκείνες όπου τα δικαιώματα αυτά ποδοπατούνται» σχολιάζει.
Ρητορική μίσους και ελευθερία λόγου
Τα τελευταία χρόνια πολλά έχουν προχωρήσει στη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, παρατηρεί ο κ.Geerts, η τάση δεν είναι συνολικά θετική. Για παράδειγμα, η ρητορική μίσους κατά των ΛΟΑΤΚΙ+ στο Διαδίκτυο ενίοτε «φτάνει πολύ μακριά».
«Χώρες όπως η Ελλάδα και η Ολλανδία δίνουμε μεγάλη σημασία στην ελευθερία του λόγου και της έκφρασης. Την ίδια στιγμή όμως, υπάρχουν κάποιες κόκκινες γραμμές, που δεν πρέπει να ξεπερνιούνται. Οι μεγάλες πλατφόρμες, είτε πρόκειται για το “Facebook” είτε για το “X” είτε για το “Instagram” είτε για οτιδήποτε άλλο, νομίζω ότι έχουν ευθύνη να ασχοληθούν περισσότερο με την αντιμετώπιση της ρητορικής μίσους. Η ελευθερία της έκφρασης είναι πολύ σημαντική, αλλά ποτέ δεν είναι απεριόριστη» σημειώνει και προσθέτει ότι το να βρεθεί η χρυσή τομή μεταξύ ελευθερίας του λόγου και καταπολέμησης της ρητορικής μίσους είναι «ο γρίφος των εκατομμυρίων δολαρίων», με τον ρόλο της Δικαιοσύνης –στο να ορίσει πού πρέπει να τραβηχτεί η «γραμμή»– να είναι κρίσιμος.
Η αποδοχή παίρνει χρόνο
Θεωρητικά όλοι οι πολίτες της ΕΕ προστατεύονται –μεταξύ άλλων– από την κοινοτική οδηγία για την ισότητα στην απασχόληση, η οποία καταπολεμά τις διακρίσεις κάθε είδους στον εργασιακό χώρο. Ωστόσο, στην πράξη υπάρχουν διαφορές μεταξύ των χωρών στην αντιμετώπιση της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.
«Σε μια συνάντηση εδώ στη Θεσσαλονίκη, αναφέρθηκε ότι υπήρξε μια δήλωση που εξέδωσαν ορισμένα κράτη-μέλη για να υποστηρίξουν το “Europride 2024”. Τη δήλωση υπέγραψαν πολλά κράτη της ΕΕ, αλλά όχι όλα. Άρα πρέπει να συνεχίσουμε τη δουλειά. Μακάρι να μπορούσαμε να έχουμε μεγαλύτερη πρόοδο ταχύτερα. Πολύ συχνά, η πρόοδος σε τέτοια ζητήματα συμβαίνει βήμα-βήμα. Εφόσον όμως κινούμαστε στη σωστή κατεύθυνση, τελικά θα φτάσουμε εκεί που θέλουμε» σημείωσε.
Εν αναμονή ενός πιο συμπεριληπτικού μέλλοντος, ακόμα και σε προοδευτικές χώρες όπως η Ολλανδία, η αποδοχή συχνά απαιτεί χρόνο. Για παράδειγμα, πρόσφατη έρευνα στη χώρα έδειξε ότι η αποδοχή των ατόμων που είναι λεσβίες ή γκέι ή αμφιφυλόφιλοι από τον ολλανδικό πληθυσμό είναι υψηλότερη (το 76% των Ολλανδών έχει θετική αντιμετώπιση ως προς αυτά), σε σχέση με τα τρανς ή μη δυαδικά άτομα (που τα αποδέχεται το 60%). Κατά τον κ. Geerts, αυτό πιθανώς συμβαίνει επειδή έχουν εκτεθεί για μικρότερο χρονικό διάστημα σε non-binary και τρανς άτομα.
Άτομα ΛΟΑΤΚΙ+ στην προσφυγιά και τις εμπόλεμες ζώνες
Το να είσαι πρόσφυγας ή να ζεις σε εμπόλεμη ζώνη σε καθιστά ευάλωτο. Πόσο μάλλον όταν είσαι ταυτόχρονα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομο. «Πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή στο θέμα αυτό, ειδικά στις χώρες όπου το να είσαι άτομο ΛΟΑΤΚΙ+ αποτελεί έτσι κι αλλιώς κίνδυνο για την προσωπική σου ευημερία. Νομίζω ότι έχουμε επιπλέον ευθύνη να δούμε πώς μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι, αν τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ+ αναγνωριστούν ως πρόσφυγες, θα τους παρέχονται όλα τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτό» επισημαίνει.
Γνωστοποιεί πως ενόψει της ανάδειξης νέας κυβέρνησης στην Ολλανδία, τα κόμματα ετοίμασαν μια συμφωνία για το τι θέλουν να κάνουν. «Ένα από τα σημεία που αναφέρονται ρητά στη συμφωνία είναι πως πρέπει να διασφαλιστεί ότι θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην προστασία των ΛΟΑΤΚΙ+ προσφύγων» καταλήγει.
