Το Queer Archive Festival εμφανίστηκε πέρσι στα αθηναϊκά δρώμενα, λίγο πριν από την έκρηξη της πανδημίας, ως ένα νέο τετραήμερο, γεμάτο με ενδιαφέρουσες εικαστικές δράσεις, προβολές και συζητήσεις που αφορούν την queer κοινότητα. Πολλοί βέβαια θυμούνται την περσινή διοργάνωση και για την επανέκδοση του θρυλικού περιοδικού «Κράξιμο» της Πάολας Ρεβενιώτη, εντύπου εμβληματικού για την εγχώρια ΛΟΑΤΚΙ ιστορία.
Φέτος το Queer Archive επιστρέφει και πάλι με την υποστήριξη της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, πολύτιμου συμμάχου της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας και των διεκδικήσεών της, σε καλοκαιρινή βερσιόν, ακόμα πιο πολυσυλλεκτικό, ποντάροντας στην εξωστρέφεια και στη μεγάλη ανάγκη του queer αλλά και ενός ευρύτερου κοινού για χρώμα, χαμόγελα, δημιουργία και διασκέδαση, μετά από τόσους μήνες καλλιτεχνικής και κοινωνικής απονέκρωσης.
Ο δημιουργός της πλατφόρμας The Queer Archive, curator και σκηνοθέτης, Κωνσταντίνος Μενελάου και οι συνεργάτες του έχουν ετοιμάσει ένα πλούσιο, τολμηρό πρόγραμμα, ανοιχτό και προσβάσιμο σε όλους, με καλλιτέχνες από την ελληνική και τη διεθνή queer σκηνή να παρουσιάζουν τα έργα και τις δράσεις τους σε διαφορετικούς και αναπάντεχους χώρους. Στόχος, μια σφαιρική και όσο το δυνατόν συμπεριληπτική παρουσίαση της σύγχρονης queer κουλτούρας, που υμνεί τη διαφορετικότητα.
Αν μάλιστα λάβουμε υπόψη μας το γεγονός της αναβολής της φετινής Pride Week για τα μέσα Ιουλίου και της μεγάλης παρέλασης του Athens Pride για τον Σεπτέμβριο, λόγω των υγειονομικών περιορισμών, αυτή η γιορτή έρχεται μάλλον στο καλύτερο δυνατό timing.
«Είναι τρυφερό και συγχρόνως βίαιο να αγαπάς και να αγαπιέσαι στην Αθήνα. Σαν τη ζωή στην ίδια την πόλη».
Στις εικαστικές και φωτογραφικές δράσεις βρίσκουμε ως πρώτο όνομα τον επιδραστικό Γερμανό φωτογράφο Wolfgang Tillmans που συμμετέχει με το βίντεο-κολάζ «Life Guarding», μια εξερεύνηση της έννοιας της ρευστότητας μέσα από εικόνες κατακερματισμένων ανθρώπινων μελών, φρούτων και εντόμων, και των κυμάτων του Ατλαντικού (Space 52). Το έργο «Herma», μια σειρά σχεδίων του Ισραηλινού καλλιτέχνη Tamir David, εξυμνεί τις συνεχείς αλλαγές στις αντιλήψεις και στις αναπαραστάσεις, σε σχέση με το φύλο, και θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στην αθηναϊκή καλλιτεχνική σκηνή (Haus N Athen). Οι συμμετοχές περιλαμβάνουν επίσης την ηδονοβλεπτική video art «Tethered» του πολυμεσικού καλλιτέχνη Daniel Pinheiro από τη Βενεζουέλα, το τριμερές γλυπτό «Comfort Zone» του Andy James, την επιλογή βίντεο έργων «To be Willing to March into Hell for a Heavenly Cause», σε επιμέλεια της curator Marina Doritis, την αναδρομή «Dialogues» στο φωτογραφικό έργο του Γιώργου Στριφτάρη που εδώ και 15 χρόνια στοχεύει στην απενοχοποίηση του ανδρικού γυμνού, το φωτογραφικό slideshow «Comfortably Wild», μια σειρά από live φωτογραφίσεις του Νίκου Μενουδαράκου και τη site-based εγκατάσταση «ΚΑΡΤΟΦΙΛΙΑ» των Ερμίνας και Βασιλικής Αποστολάκη και της Φιλίας Μιλιδάκη.
Θα δούμε επίσης τη site-specific περφόρμανς «The Thinker Performs Live» της Dynno Dada, τη διαδραστική περφόρμανς «Bird Watching» της Χριστίνας Τριχά, ενώ από το αγαπημένο bar Shamonette του Φώτη Σεργουλόπουλου, που από τότε που άνοιξε περιλαμβάνει σταθερά στο εβδομαδιαίο του πρόγραμμα την τέχνη του drag, θα επιβιβαστούμε σε ένα ζωηρό, διασκεδαστικό «Drag Bus Tour» στην Αθήνα, απολαμβάνοντας ταυτόχρονα ζωντανές περφόρμανς από καλλιτέχνες της εγχώριας drag σκηνής. Παράλληλα με τα sets αγαπημένων DJs, που τόσο μας έχουν λείψει, όπως οι Roman & Saradis, Dodo, K.atou & Jacob of Capadoccia και Clubkid & Pepper Levain, το φεστιβάλ θα αποτίσει φόρο τιμής στη ριζοσπαστική avant-pop μουσικό Sophie που πέθανε πριν από λίγους μήνες.
Επίσης, ο δικός μας Θοδωρής Αντωνόπουλος θα συντονίσει μια συζήτηση γύρω από το θέμα της queer καλλιτεχνικής σκηνής στην Ελλάδα του σήμερα, με καλεσμένους τοπικούς καλλιτέχνες και επιμελητές, ενώ η δεύτερη έκδοση του φεστιβάλ θα φέρει το χαρακτηριστικό όνομα «Kavla zine», φιλοξενώντας έργα ΛΟΑΤΚΙ καλλιτεχνών και πυροδοτώντας εκ νέου μια συζήτηση γύρω από την queer αισθητική και εμπειρία στη σύγχρονη τέχνη και τον πολιτισμό.
Για το τέλος αφήσαμε, φυσικά, ένα από τα highlights του φετινού προγράμματος, την ανάθεση στον Βασίλη Κεκάτο να αποτυπώσει φωτογραφικά την queer αγάπη σε ένα νέο πρότζεκτ, υπό τον τίτλο «Rooftop Lovers», που θα εκτεθεί στον χώρο Misc (Τούσα Μπότσαρη 20). Ο βραβευμένος σκηνοθέτης έκανε τις προηγούμενες μέρες ένα open call για ΛΟΑΤΚΙ ζευγάρια που ενδιαφέρονταν να παρουσιάσουν εκφάνσεις της queer αγάπης στον φακό του, πάνω από το «σκληρό αστικό τοπίο της Αθήνας».
«Είναι τρυφερό και συγχρόνως βίαιο να αγαπάς και να αγαπιέσαι στην Αθήνα. Σαν τη ζωή στην ίδια την πόλη» σχολιάζει στη LiFO σχετικά ο Βασίλης, ενώ, αναφορικά με την επιλογή του αθηναϊκού rooftop ως σκηνικού για το συγκεκριμένο πρότζεκτ, εξηγεί: «Κατά την περίοδο της καραντίνας συνειδητοποίησα πως η ταράτσα της πολυκατοικίας μου είναι το μοναδικό σημείο όπου μπορώ να νιώθω ασφαλής, χωρίς προστατευτικά μέτρα. Αυτομάτως η ταράτσα αυτή, κάθε απόγευμα, μεταμορφωνόταν σε ένα πεδίο ελευθερίας, όπου μπορούσα να ζήσω και πάλι κανονικά, χωρίς να φοβάμαι τίποτα. Σκέφτηκα αργότερα πως θα ήθελα ολόκληρος ο κόσμος να γίνει για τα ΛΟΑΤΚΙ ζευγάρια ό,τι ήταν αυτή η ταράτσα για μένα τον καιρό του lockdown: ένα ασφαλές μέρος. Ένα μέρος όπου θα μπορούν να αναπνέουν, να υπάρχουν και να αγαπιούνται ελεύθερα, χωρίς να φοβούνται τίποτα και κανέναν».
«Τι γυρεύει η αλεπού στο παζάρι;», όμως, θα σπεύσουν να σχολιάσουν κάποιοι. Έχει θέση ένας cis straight άνδρας σε ένα φεστιβάλ γεμάτο ΛΟΑΤΚΙ δημιουργούς και συμμετέχοντες; Μεγάλη συζήτηση, που τοποθετείται στο γενικότερο κλίμα των ημερών περί του πόσο απαραίτητο τελικά είναι το βίωμα της εμπειρίας μέσα σε διάφορες μειονότητες (μαύροι, Ασιάτες, ΛΟΑ, τρανς) για να τις προσεγγίσεις καλλιτεχνικά, λογοτεχνικά ή ακτιβιστικά.
Έλα όμως που το βίωμα ενδέχεται να έχει προκύψει ακόμα και έμμεσα, μέσα από καταστάσεις που μπορεί να μη φαντάζεται καν ο επίδοξος σχολιαστής. Ο Βασίλης έχει μιλήσει και παλιότερα για τον θείο του, που τον ενέπνευσε να δημιουργήσει τη μελαγχολική, πανέμορφη, σύντομη γκέι ιστορία που αποτέλεσε τον πυρήνα του Η απόσταση ανάμεσα στον ουρανό κι εμάς, της ταινίας που του χάρισε τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Καννών του 2019.
Έκτοτε ο ίδιος δεν έχει κρύψει την αγάπη του για τις queer θεματικές, με πιο πρόσφατο το οπτικό ποίημα που έφτιαξε για τη νέα μουσική του Παύλου Παυλίδη, ένα επίσης πανέμορφο tribute στο Beau Travail της Κλερ Ντενί (της σκηνοθέτριας που του απένειμε τον Φοίνικα), με επίσης έντονο queer στοιχείο. Γιατί, λοιπόν, αποφάσισε να πει το «ναι» σε αυτή την ανάθεση; Είναι προφανές ότι μέσω της δουλειάς του δηλώνει περήφανα σύμμαχος της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, αλλά τι είναι αυτό που τον τραβά ως δημιουργό και κινηματογραφιστή στις ΛΟΑΤΚΙ ιστορίες;
Ο ίδιος εξηγεί, περιγράφοντας για πρώτη φορά ένα πολύ προσωπικό του βίωμα, που τον έχει σημαδέψει. «Με κάθε queer καλλιτεχνικό μου εγχείρημα αισθάνομαι ότι επουλώνω την πληγή από το τραύμα του αδερφού του πατέρα μου, που έφυγε από τη ζωή χωρίς να προλάβει να βιώσει την αποδοχή από μια ετεροκανονική κοινωνία, όπως είναι η ελληνική. Έχοντας μεγαλώσει μαζί του και με τον σύντροφό του, το να γράψω μια queer ιστορία μού ήρθε απολύτως φυσικά. Αναφορικά με το γιατί ίσως επιμένω σε τέτοιου είδους ιστορίες, παρότι ανοιχτά straight, είναι γιατί θέλω να επικοινωνήσω στον κόσμο πως δεν χρειάζεται να είσαι ΛΟΑΤΚΙ για να σε αφορούν και να σε συγκινούν τα queer βιώματα και με αυτόν τον τρόπο να προσκαλέσω κι άλλους straight ανθρώπους να γίνουν κι εκείνοι σύμμαχοι στον αγώνα για αποδοχή και ορατότητα.
Σε αυτή την απόφαση με οδήγησε ένα πολύ σκληρό συμβάν που καθόρισε τον τρόπο σκέψης μου. Όταν ο θείος μου βρισκόταν νεκρός στο διαμέρισμά του, ενώ απλώς όλοι νομίζαμε πως είχε “εξαφανιστεί” για κάποια από τις μοναχικές εκδρομές που συνήθιζε, ο σύντροφός του ήταν βέβαιος πως του είχε συμβεί κάτι κακό. Αποφάσισε, τότε, εν μέσω μιας τρομακτικής αγωνίας, να πάει να τον βρει στο σπίτι του. Δεν είχε όμως κλειδιά της εξώπορτας κι έτσι χτύπησε όλα τα κουδούνια της πολυκατοικίας, για να του ανοίξουν. Ενώ γνώριζαν όλοι και τον ίδιο και τη φύση της σχέσης τους, δεν του άνοιξε κανείς, ακόμα κι όταν εκείνος τούς εξήγησε πως έχει σοβαρούς λόγους να ανησυχεί. Όταν ήρθαν, αργότερα, αστυνομικοί για να ξεσφραγίσουν την πόρτα του διαμερίσματος, ούτε εκείνοι τον άφησαν να μπει στην πολυκατοικία, επειδή δεν ήταν “συγγενής”, παρόλο που τους εξήγησε πως ήταν ζευγάρι. Το πόσο απάνθρωποι ήταν όλοι απέναντί του στην πιο τραγική στιγμή της ζωής του, μόνο και μόνο από ομοφοβία, με οδήγησε στη σκέψη πως αν, κάνοντας μια ταινία ή μια φωτογράφιση, έχω τη δύναμη ίσως να ευαισθητοποιήσω έστω και ελάχιστα μέλη της straight κοινότητας, είναι χρέος μου να το κάνω».
Το πρόγραμμα του φεστιβάλ:
Πέμπτη 3/6
Group Exhibition Opening: Daniel Pinheiro, Andy James, Tamir David, Ερμίνα Αποστολάκη - Βασιλική Αποστολάκη - Φιλία Μιλιδάκη / HAUS N ΑΤΗΕΝ
Performance: Dynno Dada / HAUS N ΑΤΗΕΝ
Exhibition Opening: Wolfgang Tillmans / SPACE 52
Exhibition Opening: Γιώργος Στριφτάρης / EIGHT
The Queer Archive Festival Soirée: Roman & Saradis / HOLLYWOOD PUB
Παρασκευή 4/6
Exhibition Opening: Βασίλης Κεκάτος / MISC
Exhibition Opening: Marina Doritis / KICK GALLERY
Panel discussion: Greek queer art today / TRIANON CINEMA
The Queer Archive Festival Soirée: Dodo / HOLLYWOOD PUB
Σάββατο 5/6
Interactive Walk: Χριστίνα Τριχά / ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΠΟΣ
Exhibition Opening: Νίκος Μενουδαράκος / FOKIANOU ART SPACE
Drag Tour Bus: Aria Di Vine, Helena Hudson, Marianah Grindr, TOUR BUS / SHAMONETTE
The Queer Archive Festival Soirée: K.atou & Jacob of Capadoccia / HOLLYWOOD PUB
Κυριακή 6/6
Sophie Tribute: Χρήστος Τζοβάρας, Χρήστος Καρούτης, Ηλέκτρα Βόσσου, Ελευθερία Σωτήρχου, Αθανασία Κουτζούχα, Γιώργος Δερέσκος, Μαίρη Γιαννούλα, Ειρήνη Μωραϊτέλλη, Ιλιάνα Κακαράντζα, Μαρίνα Κλάδη, Μαριάννα Τσικμανλή, Μαρία Καμπανού, Ναταλία Καλογεροπούλου, Εβίνη Παντελάκη / ΠΕΔΙOΝ ΤΟΥ ΑΡΕΩΣ
The Queer Archive Festival Soirée: Clubkid & Pepper Levain performance / HOLLYWOOD PUB
The Queer Archive Festival
3-6 Ιουνίου
Με την υποστήριξη της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
Το νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.
