ΣΤΟΝ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ των εντόμων μάς εισάγει ο Nίκος Δ. Πλατής στο νέο του βιβλίο που έχει τίτλο «… των εντόμων» και κυκλοφορεί από την Jemma Press. Στις 32 μικρές ιστορίες του, ο συγγραφέας παρατηρεί άλλοτε με θαυμασμό και άλλοτε με χιούμορ την καταγωγή αλλά και τη συμπεριφορά των λιλιπούτειων αυτών πλασμάτων με τα έξι πόδια που ο περισσότερος κόσμος περιφρονεί και αποστρέφεται αλλά που σε λίγα χρόνια θα είναι το διατροφικό μας μέλλον. Στην πλειοψηφία τους οι ιστορίες είναι αυτοβιογραφικές. Μερικές από αυτές βασίζονται στην πραγματική ζωή και στις παραδόσεις διάφορων τόπων του πλανήτη. Εκεί που το βιβλίο γίνεται απολαυστικό είναι όταν κάνει αφορισμούς και διορθώνει παρεξηγήσεις που δημιούργησαν γνωστοί φιλόσοφοι στο παρελθόν ή όταν διηγείται αληθινά περιστατικά με αρκετή, γουστόζικη δόση υπερβολής. Παραδείγματος χάρη, η διάσημη διαμάχη του Κάρολου Δαρβίνου με τον βοτανολόγο και στενό του φίλο Τζόζεφ Ντάλτον Χούκερ για την αιτία που δεν είχαν φτερά τα σκαθάρια στα νησιά της Μαδέρας μετατρέπεται σε μια απίθανη slapstick κωμωδία.
Η λιτή εικονογράφηση είναι του Γιάννη Στύλου (Stilos). Είναι η δεύτερη φορά που συνεργάζονται οι δυο καλλιτέχνες. Οι δρόμοι τους είχαν ξανανταμώσει και στο «Ένα τσιγάρο δρόμο μετά την Κόλαση!» – και αυτό από την Jemma Press.
«Παρατηρώ τα πάντα. Είμαι παρατηρητικός τύπος. Έχω ψυχή και φρόνημα φυσιοδίφη. Το μικρό πρόβλημα είναι ότι γεννήθηκα περίπου ενάμιση αιώνα μετά τον Κάρολο Ροβέρτο».
Για να γυρίσουμε στα έντομα, ξεκίνησε να γράφει τις ιστορίες σε μια περίοδο που διήρκεσε από τον Αύγουστο του '17 μέχρι το περασμένο καλοκαίρι. Έγραφε «κατά διαστήματα, όχι συνέχεια», όπως με πληροφορεί, και η ιδέα τού ήρθε «από μια φιλοφρόνηση που μου έκανε μια κίτρινη καταχαρούμενη πεταλουδίτσα, ένα πρωί, στον Πέρα Γυαλό της Αστυπάλαιας. Ενώ έπινα τον καφέ μου, ήρθε και κάθισε στο φλιτζάνι μου και μετά (αφού με περιεργάστηκε για τα καλά) πήγε και ακροβολίστηκε στην άκρη της μύτης μου, ανοιγοκλείνοντας τα φτεράκια της».
Κάποιες ιστορίες είναι πολύ συγκινητικές, όπως αυτή που μιλάει για τις μύγες, η οποία είναι και η αγαπημένη του. «Τόσο, μα τόσο εφήμερες! Οι μυγικές ζωούλες. Μικρούλες, όπως και οι ίδιες οι μύγες. Κι όταν πια τελειώσουν γίνονται ψυχούλες με φτερά μύγας. Τις πρώτες είκοσι τέσσερις ώρες πετούν βουίζοντας γύρω απ’ τη σωρό τους, σύμφωνα με το σχετικό μυγικό έθιμο. Κι ύστερα ανηφορίζουν για τον ουρανό, στον κόσμο των αγγέλων, του οποίου, άλλωστε, αποτελούν και μια μικρογραφία».
— Κύριε Πλατή, αρχικά γιατί επιλέξατε τη μορφή της μικρής ιστορίας και γιατί επιλέξατε να εκδώσετε ένα εικονογραφημένο βιβλίο;
Πάντα ήμουν φίλος των μικρής έκτασης αφηγημάτων, μη σας ξεγελά το πολυσέλιδο των θεματικών λεξικών μου. Κι αυτά από μικρές ιστορίες συντίθενται. Κάθε λήμμα τους και μια τόση δα ιστορία. Πέρα απ' αυτό, όμως, καθοριστικό ρόλο φαίνεται να έπαιξε κι εκείνο το βιντεάκι με τον τυφλό και το χρυσόψαρο, τη σημαντικότερη ίσως ταινία μικρού μήκους που έχω δει στη ζωή μου. «Παίχτηκε» πριν από χρόνια στο Facebook. Ένα ανώνυμο ασπρόμαυρο βιντεάκι διάρκειας ενός μόνο λεπτού. Ένας τυφλός άντρας αλλάζει νερό στη γυάλα του χρυσόψαρου. Το ψάρι τού γλιστράει απ' το χέρι και πέφτει στο πάτωμα της κουζίνας. Το χρυσόψαρο σπαρταράει και πάει εδώ κι εκείθε, ο τυφλός στα τέσσερα προσπαθεί εις μάτην να το βρει, τα χρονικά περιθώρια συνεχώς στενεύουν, ο τυφλός και το ψάρι εκεί που συναντιούνται ξαναχάνονται, η καρδιά του θεατή πάει να σπάσει από αγωνία κι εκεί που όλα δείχνουν χαμένα, ω του θαύματος, σε κλάσμα δευτερολέπτου η χαρά διαδέχεται μεμιάς τη λύπη και την άκρατη αγωνία και το χρυσόψαρο κολυμπάει πανευτυχές και πάλι στη γυάλα του.
Όλος αυτός ο κύκλος συναισθημάτων και εντάσεων μέσα σε μόνο ένα λεπτό. Η απόλυτη συμπύκνωση και οικονομία του χρόνου. Μια τελειότητα. Αυτήν τη συμπύκνωση χρόνου, λόγου και πλοκής επιδίωξα με τις στιγμιαίες ιστορίες μου. Όσον αφορά την εικονογράφηση, είμαι κατεξοχήν άνθρωπος της εικόνας. Και τα τριάντα τόσα βιβλία μου είναι εικονογραφημένα. Στο «Κολοκοτρωνέικο», λόγου χάρη, υπάρχουν πάνω από 300 εικόνες, και στο «Μπαχαρικό Λεξικό» τουλάχιστον 400. Στην προκειμένη περίπτωση είχα κι έναν λόγο παραπάνω. Ένας φίλος καλός και σούπερ εικονογράφος, ο Γιάννης Στύλος (Stilos), άρχισε να το εικονογραφεί όταν του έστειλα τα κείμενα για να τα διαβάσει και να μου πει τη γνώμη του.
— Ο Stilos δεν είχε εικονογραφήσει και το «Ένα τσιγάρο δρόμο μετά την Κόλαση!», το προηγούμενο βιβλίο σας;
Ναι! Αλλά για να είμαστε ακριβολόγοι, στο «Ένα τσιγάρο δρόμο μετά την Κόλαση!» δεν εικονογράφησε ο Stilos τις ιστορίες μου. Οι εικόνες του προϋπήρχαν κι εγώ (επειδή μου άρεσαν πολύ αυτές οι ψηφιακές ζωγραφικές του) έγραψα, σκαρφίστηκα από μια ιστορία για την κάθε μια απ' αυτές. Σε τούτο το βιβλιαράκι έγινε η απαρχή με τις στιγμιαίες ιστορίες που χρόνια πάλευα στο μυαλό μου.
— Πόσο αυτοβιογραφικές είναι αυτές οι ιστορίες σας με τα έντομα;
Εκτός από εκείνη στη χιλιάνικη έρημο Ατακάμα, την άλλη με τους κοριούς και τον Απόστολο Ιωάννη στην Έφεσο και την ιστορία όπου αλληλοδέρνονται ανηλεώς ο Δαρβίνος και ο επιφανής βοτανολόγος Τζόζεφ Ντάλτον Χούκερ, και κάνα δυο ακόμα, όλες οι άλλες ιστορίες είναι εντελώς αυτοβιογραφικές.
— Πόσο μελετήσατε για το βιβλίο;
Τόσο που να ανοίξω πάρε-δώσε με την Ελληνική Εντομολογική Εταιρεία, η οποία και παρ' ολίγον να βρεθεί χορηγός του βιβλίου. Όλα ξεκίνησαν από ένα αραχνοειδές που με είχε εντυπωσιάσει ο βίος και η πολιτεία του και δεν ήξερα το όνομά του. Ανταλλάσσοντας email και τηλεφωνήματα έμαθα τελικά πώς λέγεται. Φαλάγγι το όνομά του το λαϊκό και ανήκει στην τάξη Opiliones. Δεν υφαίνει ιστό, δεν παράγει δηλητήριο (παρά τον διαδεδομένο μύθο), το σώμα του δεν αποτελείται από δύο αλλά από ένα μόνο τμήμα. Μεγάλη μούρη αυτό το φαλάγγι. Βίος και πολιτεία. Πολύ ενδιαφέρον πλάσμα: ερωτεύεται, προστατεύει τα παιδιά του (είτε ως μητέρα είτε ως πατέρας), έχει έντονη κοινωνική συμπεριφορά, ζει με 85 άλλα μαζί, και το πολύπλοκο νευρικό τους σύστημα εναντιώνεται από κοινού στον κοινό εχθρό.
— Στον υπότιτλο του βιβλίου μιλάτε για αφορισμούς. Σε τι αναφέρεστε;
Σε κάποιες ευρύτερα αποδεκτές αλήθειες. Όπως, λόγου χάρη, ότι η πολυσχιδής διάνοια του Αριστοτέλη στα εντομολογικά τα πήγε λίγο χάλια. Το γιατί μπορεί να το βρει κανείς στις σελίδες 23 και 24 του βιβλίου.
— Παρατηρείτε τα έντομα;
Ναι, αλλά όχι μόνο αυτά. Παρατηρώ τα πάντα. Είμαι παρατηρητικός τύπος. Έχω ψυχή και φρόνημα φυσιοδίφη. Το μικρό πρόβλημα είναι ότι γεννήθηκα περίπου ενάμιση αιώνα μετά τον Κάρολο Ροβέρτο.
— Σας άρεσαν πάντα;
Ορισμένα ναι. Και η αγάπη μου είναι επιλεκτική, δεν έχω κάποιου είδους λατρεία σε όλα τα έντομα εν γένει. Μου αρέσουν αυτά που έχω καλή χημεία μαζί τους, τα άλλα όχι.
— Γιατί είναι τόσο γοητευτικός ο κόσμος τους κατά την άποψή σας;
Γιατί είναι ακόμα ένας παρθένος κόσμος, στην πραγματικότητα ξέρουμε πολύ λίγα πράγματα γι' αυτά. Παρατηρώντας τα είναι εύκολο να συμπεράνεις πως έχουν κάποιου είδους νοημοσύνη, πως σκέφτονται και μετά ενεργούν. Διαθέτουν συναισθήματα, συναισθάνονται. Όπως όλα τα άλλα πλάσματα του καλού Θεού.
— Ναι, αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι τα μισούν.
Υπάρχει αυτό το προηγούμενο με τη «Μεταμόρφωση» του Κάφκα. Δεν είναι δα και λίγο να σε λένε Gregor Samsa, να είσαι πλασιέ στο επάγγελμα και να ξυπνήσεις μία των ημερών και να έχεις μετατραπεί σε ένα ανθρώπινου μεγέθους σκαθάρι. Ε, είναι κι αυτά τα αγκαθωτά που έχουν στα ποδαράκια τους οι ακρίδες, είναι και η τρομολαγνεία των διαφημιστικών για εντομοκτόνα. Είναι και η όψη τους κάπως… διαστημική. Όλα έχουν συντελέσει. Ωστόσο, μόνο οι ενήλικες έχουν μείζον πρόβλημα με τα έντομα. Τα παιδιά όχι και τόσο, η τηλεόραση τα έχει εξοικειώσει με τον εντομικό κόσμο. Η Μάγια η μέλισσα είναι ένα εμβληματικό παιδικό καρτούν, λατρεμένη σειρά όταν η Δάφνη, η κόρη μου, ήταν παιδί. Και η animation σειρά Yu-Gi-Oh! GX έβαλε κι αυτή το χεράκι της, δεν υπάρχει η ελαχίστη αμφιβολία. Αλλά και η σπουδαία γαλλική σειρά κινουμένων σχεδίων, το «Minuscule», όπου πρωταγωνιστούν μια πασχαλίτσα, μια μύγα, μια αραχνούλα, τα μαύρα και τα κόκκινα μυρμήγκια. Λατρεμένη σειρά κι αυτή. Έχουμε περάσει καταπληκτικά εγώ και η εγγονή μου, η Έλλη, με το «Minuscule», τα έχουμε δει και ξαναδεί άπειρες φορές όλα τα επεισόδιά του.
— Θα είχατε ένα έντομο για κατοικίδιο;
Να το βγάζω με λουράκι βόλτα στον Εθνικό Κήπο; Να του πετάω μπαλάκια και να μου τα φέρνει; Να στέκεται στα κάτω του πόδια και να μου δίνει το αριστερό του χεράκι όταν του το ζητώ; Όχι, ευχαριστώ, δεν θα πάρω…
— Ποιο είναι το αγαπημένο σας και γιατί;
Το αλογάκι της Παναγίας. Ο γρύλος. Η πασχαλίτσα. Η χρυσόμυγα. Η σφήκα για το μαχητικό του χαρακτήρα της. Και πάνω απ' όλα η μύγα. Έχει απίστευτα τέλειο πτητικό σύστημα και πείσμα μοναδικό. Και είναι αυτή που δοκιμάζει πρώτη από το πιάτο του αυτοκράτορα.
— Στον πρόλογο γράφετε ότι σύντομα θα αρχίσουμε να τα τρώμε, όπως γίνεται σε διάφορες χώρες της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής. Είναι αναπόφευκτο, πιστεύετε;
Έτσι φαντάζει το επερχόμενο μέλλον. Αυτά που γράφω στον πρόλογο δεν είναι επινοήματα του μυαλού μου, αλλά η επερχόμενη νέα διατροφική πραγματικότητα που μεθοδεύεται (από τους… ιλουμινάτι) καιρό τώρα. Όχι και τόσο μακριά από το σήμερα θα είναι παρελθόν οι φάρμες βοοειδών, αμνών, εριφίων, χοιρινών και πουλερικών. Τη θέση τους θα έχουν πάρει οι μονάδες εκτροφής εντόμων. Εν αντιθέσει με τα ζώα εκτροφής (αρνάκια, μοσχάρια, κοτούλες, γουρουνάκια), που θέλουν τεράστιες εκτάσεις για τον σταυλισμό και τη βοσκή τους (αλλά και ειδικές εγκαταστάσεις αποχετεύσεων), τα έντομα πιάνουν ελάχιστο χώρο, τρώνε κι αφοδεύουν το ένα εκατομμυριοστό. Θα κοστίζουν πολύ-πολύ λιγότερα.
— Και ποια η στάση σας σχετικά; Θα τρώγατε ποτέ;
Εν αγνοία μου, ίσως να έτρωγα. Νομίζοντας, ας πούμε, πως είναι μια ξεροψημένη γαριδούλα. Συνειδητά, πάντως, όχι. Ανατριχιάζω και μόνο που το σκέφτομαι.
— Σε τι κοινό απευθύνεται το βιβλίο σας;
Στη Δάφνη, τον Γιώργο, την Κατερίνα, την Ελένη, τον Πέτρο, τον Γιάννη, τον Βασίλη, τη Μαρία, τον Στέφανο, τον Ορέστη, την Ευανθία, τον Κώστα, τον Λευτέρη. Σε κάθε φιλαναγνώστη. Σε εκείνους που με ακολουθούν όλα αυτά τα χρόνια. Σε όσους έχουν ακόμα μια ρομαντική διάθεση στη ζωή.
