Όταν ανέβηκε για πρώτη φορά το Θείο Τραγί πριν από δέκα χρόνια ήταν μια απρόσμενη παράσταση, και όχι μόνο για τον ανατρεπτικό τρόπο που είχε ανέβει στη σκηνή του Bios. Το εκκεντρικό αυτό αντι-μυθιστόρημα του Γιάννη Σκαρίμπα, «αναρχικό» για τη δεκαετία του ’30, είχε παρουσιαστεί όπως του άρμοζε, ως μια πανκ μουσική παράσταση με κιθάρες και ντραμς στη διαπασών και τον Άρη Μπινιάρη στον ρόλο του «κοσμογυριστή, στρατοκόπου και αλήτη» ήρωα, να απαγγέλλει χορικά σε καθαρεύουσα.
Ντυμένος με το κίτρινο T-shirt με το logo των Motorhead, αφηγείται την ιστορία του Γιάννη, του περιπλανώμενου ταξιδευτή που φτάνει στον επιβλητικό πύργο μιας οικογένειας φορτωμένης ευτυχία, η οποία όμως υστερεί σε ένα σημείο: «H κυρία δεν κάνει παιδιά». Ο μυστήριος ξένος θα πιάσει δουλειά στον πύργο και θα το βάλει σκοπό να αφήσει ο ίδιος έγκυο τη γυναίκα. Άξεστος, διαβολέας ή απλώς κομιστής της ζωής, ο αντι-ήρωας στο Θείο Τραγί του Σκαρίμπα είναι το όχημα πολλών κοινωνικών και πολιτικών προεκτάσεων. Το Θείο Τραγί είναι ένα σχόλιο με βάθος και μια σπουδή στη μουσική μεταγραφή λογοτεχνικών κειμένων.
Δέκα χρόνια μετά, και αφού ο δημιουργός του έχει διαγράψει μια ολόκληρη πορεία στο ελληνικό θέατρο, το Θείο Τραγί επανέρχεται για οκτώ παραστάσεις στη σκηνή του Bios, απ’ όπου ξεκίνησε.
Το πολιτικό σχόλιο, που υπάρχει ούτως ή άλλως στο κείμενο του Σκαρίμπα, ενισχύεται περισσότερο με τα εμβόλιμα “τραγούδια” σε στιχοπλοκή δική μου, αφού πρώτα άντλησα υλικό από το κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο της εποχής κατά την οποία γράφτηκε το μυθιστόρημα.
«Πριν από δύο μήνες περίπου βρέθηκα τυχαία, όπως νόμισα στην αρχή, ξανά με τον Άρη Μπινιάρη. Μέχρι που μου είπε “ξέρεις, πέρασαν δέκα χρόνια από τότε που ανεβάσαμε για πρώτη φορά παρέα το Θείο Τραγί”», λέει ο Βασίλης Χαραλαμπίδης, ιδιοκτήτης του Bios.
«Η παράσταση, την εποχή που ανέβηκε, δεν ήταν καθόλου αναμενόμενη, ούτε και για εμάς. Περάσαμε αμέτρητες ώρες συζητώντας πώς θα λειτουργούσε μια παράσταση με ένα σχήμα “συναυλιακό”. Όταν ξεκίνησε, δεν θα ξεχάσω ποτέ το κοινό που παρακολουθούσε με απορία τον εκστασιασμένο θίασο πίσω από τα ροκ όργανα και τον μυσταγωγικό MC Άρη, όπως και το ότι τις πρώτες μέρες έφευγε απορημένο στη μέση της παράστασης. Και εκεί, ξαφνικά, πριν προλάβει να μας καταβάλει η κατάσταση αυτή, το κλίμα αντιστράφηκε, η αίθουσα άρχισε να πλημμυρίζει με ένα άλλο κοινό, ανήσυχο και ενθουσιώδες, και έτσι απρόσμενα νομίζω αυτή η παράσταση έβαλε το λιθαράκι της στο νέο ελληνικό θέατρο. Ο χρόνος πέρασε και οι δρόμοι μας χώρισαν με τον Άρη, αλλά αυτή η παράσταση και η φόρμα της παρέμειναν. Ξανανέβηκε πολλές φορές το Τραγί στις σκηνές της Αθήνας και το μουσικό σχήμα ενσωματώθηκε σε πολλές άλλες παραστάσεις ως πρωταγωνιστής. Τώρα είμαστε δέκα χρόνια μετά. Το κείμενο αυτού του σάτυρου που ζει ανάμεσά μας είναι επίκαιρο. Ο αντιήρωας αυτός αλωνίζει, ακόμα και σήμερα ζει ανάμεσά μας, είναι εμείς και διαμορφώνει τη ζωή και τον κόσμο γύρω μας. Έναν κόσμο τόσο παράδοξο και κυνικό».
Αυτήν τη φορά στο Θείο Τραγί έχουν προστεθεί νέα στοιχεία, ένας DJ και ένας video artist, παιδιά της νέας γενιάς καλλιτεχνών, που της δίνουν ένα «χρώμα» σημερινό, πιο σύγχρονο.
«Η πρώτη καινούργια προσθήκη αφορά το μουσικό σώμα της παράστασης», λέει ο Άρης Μπινιάρης. «Στη μουσική που έχουν συνθέσει και εκτελούν ζωντανά εδώ και χρόνια οι Πάνος Σαρδέλης (τύμπανα) και Βίκτωρας Κουλουμπής (μπάσο) έρχεται ο Joseph Mouzakitis (ATH KIDS) να προσθέσει νέους ηλεκτρονικούς ήχους. Η δεύτερη καινούργια προσθήκη είναι στα video της παράστασης, που αυτήν τη φορά τα έχει αναλάβει ο KELLOGGS. Ο Βασίλης έριξε την ιδέα της συνεργασίας με τα παιδιά και μου ακούστηκε ενδιαφέρουσα, γιατί προσδίδει στο εγχείρημα περισσότερο την αίσθηση μιας γιορτής παρά μιας απλής επανάληψης.
Παρόλο που έχουν μεσολαβήσει πολλά τόσο σε προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό πεδίο και παρόλο που οι εξωτερικές-κοινωνικές συνθήκες είναι εντελώς διαφορετικές από εκείνες του ’12, η γοητεία που μου ασκεί το κείμενο του Σκαρίμπα ολοένα και αυξάνεται. Επειδή μέσα στα χρόνια έχω παρουσιάσει κι άλλες φορές την παράσταση, μπορώ να σου πω με σιγουριά πως είναι μια σχέση σε εξέλιξη. Όπως μετακινούμαι εγώ αλλά και η κοινωνία γύρω μου μέσα στα χρόνια, έτσι μετακινείται και η σχέση μου με το κείμενο. Κι ενώ η παράσταση δεν αλλάζει ριζικά σε εξωτερικό επίπεδο, αλλάζει κάτι μέσα μου ως προς την κατανόησή του κειμένου. Μοιάζει περισσότερο με μια περαιτέρω γνωριμία».
«Στη σκηνή εμφανιζόσουν με κιθάρες και ντραμς. Πόσος χώρος υπάρχει για έναν DJ; Μπορεί να συνυπάρξουν τα beat με τον “βρόμικο” ήχο που είχε η παράσταση;». «Ο ήχος της παράστασης παραμένει ακατέργαστος και διατηρεί τα ηλεκτρικά χαρακτηριστικά του. Οι ήχοι που φέρνει ο Joseph εντείνουν περαιτέρω το “σκοτεινό κλίμα”, ενώ προσφέρουν ατμόσφαιρες πιο απόκοσμες. Οι εικόνες του KELLOGGS, όπως και οι προηγούμενες εικόνες που είχαμε, λειτουργούν περισσότερο συνειρμικά. Σαν ένα αισθητικό τοπίο που λειτουργεί παράλληλα με τη ροή της ιστορίας. Το πολιτικό σχόλιο, που υπάρχει ούτως ή άλλως στο κείμενο του Σκαρίμπα, ενισχύεται περισσότερο με τα εμβόλιμα “τραγούδια” σε στιχοπλοκή δική μου, αφού πρώτα άντλησα υλικό από το κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο της εποχής κατά την οποία γράφτηκε το μυθιστόρημα».
«Είναι το ίδιο επίκαιρη η θεώρηση της ζωής τώρα με την εποχή που ανέβαζες για πρώτη φορά το έργο; Τι μας δείχνει ο ήρωας του Σκαρίμπα σήμερα»; «Αν αναλογιστούμε ότι επί δύο και πλέον χρόνια, λόγω της πανδημίας, έχει ενισχυθεί ένας ούτως ή άλλως υφέρπων συντηρητισμός που προϋπήρχε, μοιάζει καλή εποχή ένα θείο τραγί να μας αφηγηθεί πάλι την ιστορία του».
«Η πρόκληση να “ντυθεί” αυτό το έργο ήταν αρκετά μεγάλη, μια και η “ντουλάπα” με τις επιλογές ήταν άδεια, διότι όλα τα ρούχα ήταν βρόμικα. Οπότε η επιλογή ήταν να ντυθεί από τα άπλυτα», λέει ο KELLOGGS. «Τα βίντεο που έχω φτιάξει απεικονίζουν τους δρόμους της Αθήνας, τις “άπλυτες” γειτονιές, το urban culture, σε συνδυασμό με καλλιτεχνικές επεμβάσεις (κολάζ, film photography και σκίτσα), με σκοπό η απλυσιά να σπάσει με λίγο άρωμα».
«Το να γράψω μουσική για θεατρικό έργο ήταν κάτι που δεν είχα ξανακάνει», λέει ο Joseph Mouzakitis, ο DJ της παράστασης, «αλλά λόγω της ομάδας μου, της ATH KIDS, και της προσωπικής εμπειρίας είχα την τριβή και μου άρεσε η επιμέλεια και η παραγωγή, είτε αφορούσε ένα μουσικό βίντεο είτε ένα live show. Τώρα αφορά μια παράσταση. Παρατηρώντας το έργο και βλέποντας τον Άρη να το δουλεύει, μπήκα πολύ γρήγορα στο νόημα και πιστεύω ότι έδεσε το όλο εγχείρημα. Αυτό που πρόσθεσα στην παράσταση είναι επιπλέον χάος και συναίσθημα μέσω πρόσθετων κομματιών και ήχων πάνω από τα live όργανα, δημιουργώντας μια διαφορετική ατμόσφαιρα. Αυτό που μου έκανε μεγάλη εντύπωση στο έργο είναι ότι ενώ είναι στην καθαρεύουσα και διαδραματίζεται σε μια άλλη εποχή, μιλώντας από την πλευρά ενός σάτυρου, που τον υποδύεται ο Άρης με πολύ πάθος, είναι ταυτόχρονα το ίδιο σκοτεινό αλλά και ευχάριστο. Όλοι μας έχουμε μια καλή και μια κακή πλευρά και το πώς συμπεριφερόμαστε εξαρτάται από τη δική μας κρίση. Μ’ αρέσουν τα άτομα που δεν φοβούνται να βγουν έξω από το “κουτί” και να εκφραστούν ελεύθερα, γι’ αυτό και το εκτιμώ που είμαι κι εγώ πια μέλος αυτού του έργου».
«Το θείο τραγί 2022, 10 χρόνια μετά» feat. ATH KIDS + KELLOGGS
Βασισμένο στο διήγημα του Γιάννη Σκαρίμπα
Bios, Πειραιώς 84
7-17/4
Είσοδος: €15
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
