Το όνομά του θυμίζει τον βουδιστικό όρο «Bodhisattva» που σημαίνει «φωτισμένος». Δεν ξέρω αν ο εκλεκτός αυτός δημιουργός, που συγκαταλέγεται στους κορυφαίους Βρετανούς χορευτές και χορογράφους και θεωρεί την πίστη κινητήριο δύναμή του έχει βρει τη φώτιση, σίγουρα όμως κάνει λαμπρά πράγματα στον σύγχρονο χορό, τα περισσότερα μαζί με τη χορευτική ομάδα Far from the Norm που σύστησε μόλις στα 19 του χρόνια. Οι παραστάσεις τους, στις οποίες έχει εισαγάγει πολλά στοιχεία από το χιπ χοπ, με το οποίο παθιαζόταν ήδη από την εφηβεία του, όπως και από το σωματικό θέατρο, συνιστούν μια καταλυτική εμπειρία που ταρακουνά κυριολεκτικά τις αισθήσεις, όπως συνέβη και το συγκλονιστικό BLKDOG που παρουσίασε το ’21 στην Καλαμάτα. Ενδιαφέρουσα είναι όμως και η φιλμογραφία του, που έχει επίσης αποσπάσει διακρίσεις. Τον πέτυχα στη Νότια Κορέα, όπου βρισκόταν στο πλαίσιο της περιοδείας του, και αυτά είναι όσα προλάβαμε να πούμε.
Είναι ανοησία να πιστεύεις ότι οι άνδρες πρέπει να είναι παντού και πάντα επικεφαλής. Δεν ξέρω αν θα πετύχουμε ποτέ την πλήρη ισότητα, όμως ο σεβασμός για όλα αυτά που καταφέρνουν οι γυναίκες στους πολυδιάστατους ρόλους που καλούνται να υπηρετήσουν καθημερινά είναι πολύ σημαντικός και οφείλουμε να τον αναγνωρίσουμε αλλά και να τον μάθουμε στα παιδιά μας.
— Το Until we sleep μιλά για «μια μοναχική γυναίκα, που παλεύει κάτω από την πίεση του ηγετικού της ρόλου και αναζητά την πίστη καθώς καθοδηγεί μια περιπλανώμενη κοινότητα μέσα στα μεταβαλλόμενα περάσματα του χρόνου», διαβάζω. Είναι όμως πάντα η πίστη ένας καλός οδηγός;
Οπωσδήποτε. Χωρίς την πίστη στον εαυτό μου, τους συνεργάτες μου και τον Θεό, αυτή η παράσταση δεν θα γινόταν, ούτε και καμία άλλη. Στις δουλειές μου αντικατοπτρίζονται αυτά που βλέπω να γίνονται στον κόσμο. Εξακολουθώ να αμφισβητώ τις συμβάσεις στην πολιτική, την τέχνη και την καθημερινότητα, αλλά επιστρέφω πάντοτε στα στέρεα θεμέλιά μου, που είναι η πίστη στο θείο, όπως κι αν την εννοεί κανείς. Αποτελεί για μένα μια σταθερή πυξίδα μέσα στον λαβύρινθο που αποκαλούμε ζωή.
— Πιστεύεις ότι χρειαζόμαστε περισσότερες γυναίκες σε υπεύθυνες θέσεις ή μήπως η εξουσία παραπλανά και διαφθείρει, ανεξαρτήτως φύλου; Επίσης, σε τι μπορεί να αναφέρεται αυτή η περιπλανώμενη κοινότητα; Σε μετανάστες, πρόσφυγες, εξόριστους, αυτοεξόριστους;
Όντας άνδρας, δεν θα ήθελα να μιλήσω εκ μέρους των γυναικών, αλλά πιστεύω ότι πολλές ανάμεσά τους είναι γεννημένες ηγέτιδες. Μεγάλωσα, ξέρεις, κοντά σε τέτοιες γυναίκες και μου έμαθαν πολλά. Μία από αυτές ήταν και η μητέρα μου – από εκείνη κληρονόμησα την επιμονή και το οργανωτικό πνεύμα. Είναι ανοησία να πιστεύεις ότι οι άνδρες πρέπει να είναι παντού και πάντα επικεφαλής. Δεν ξέρω αν θα πετύχουμε ποτέ την πλήρη ισότητα, όμως ο σεβασμός για όλα αυτά που καταφέρνουν οι γυναίκες στους πολυδιάστατους ρόλους που καλούνται να υπηρετήσουν καθημερινά είναι πολύ σημαντικός και οφείλουμε να τον αναγνωρίσουμε αλλά και να τον μάθουμε στα παιδιά μας. Όσο για την περιπλανώμενη κοινότητα, την αφήνω στη φαντασία σας.
— Γενικά μιλώντας, τι νομίζετε ότι πρέπει να κάνουμε; Να ζήσουμε, να πετύχουμε, να ξεκινήσουμε ή να τελειώσουμε «μέχρι να κοιμηθούμε»;
Μέχρι τότε κάποιοι από εμάς θα έχουμε βρει, ελπίζω, τη γαλήνη μέσα μας. Το να εγκαταλείψουμε αυτόν τον κόσμο νιώθοντας στερημένοι και πολλαπλά τραυματισμένοι δεν είναι δίκαιο, όμως πολλοί άνθρωποι, από παιδιά μέχρι ενήλικες, γεννιούνται και πεθαίνουν χωρίς καμία προσμονή, καμία ελπίδα. Πιστεύω ότι όποιο χάρισμα κι αν διαθέτει κανείς οφείλει να το χρησιμοποιεί σοφά – σκεφτείτε εκείνους τους ανθρώπους που στερούνται τα πάντα, αλλά προσπαθούν, εντούτοις, να χαρούν τη ζωή τους όσο μπορούν. Κάντε ό,τι καλύτερο μπορείτε με αυτό που έχετε αυτήν τη στιγμή, αγαπήστε όσο πιο παθιασμένα γίνεται. Βρείτε, επιπλέον, κάτι στο οποίο να πιστεύετε ολόψυχα, είναι το καλύτερο «καύσιμο».
— Έχεις τη φήμη του καλλιτέχνη που εισήγαγε το χιπ χοπ στον σύγχρονο χορό. Αλλά πώς βλέπεις το μουσικό αυτό είδος στις μέρες μας; Εξακολουθεί να είναι ζωντανό και να εμπνέει;
Δεν νομίζω ότι εγώ το εισήγαγα πρώτος, όπως συχνά γράφεται, απλώς ανέδειξα και διέδωσα μια άλλη πλευρά του. Για μένα το χιπ χοπ, ναι, εξακολουθεί να συναρπάζει και να εμπνέει. Συνηθίζω, μάλιστα, να επιστρέφω σε παλιότερα ακούσματα. Δεν είμαι τόσο ενήμερος για το τι συμβαίνει τώρα στον χώρο, όταν όμως το κάνω, ανακαλύπτω μερικά καταπληκτικά μουσικά και φωνητικά διαμάντια που τιμούν πραγματικά την παράδοση και την κουλτούρα αυτού του μουσικού είδους.
— Ποια θέματα σε απασχολούν στη δουλειά σου; Ποια είναι η προσωπική σου φιλοσοφία;
Στα περισσότερα έργα μου αναφέρομαι με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στην κατάθλιψη. Είναι κάτι που με απασχολεί ιδιαίτερα και είναι ένα δύσκολα διαχειρίσιμο αλλά και δύσκολα ανιχνεύσιμο συναίσθημα γιατί ποτέ δεν ξέρεις τι ζόρι μπορεί να τραβάει κάποιος. Καλό είναι να ρωτάς και να ανοίγεις κουβέντα όταν νιώθεις ότι κάτι δεν πάει καλά, προσέχοντας όμως να μην προσβάλεις ούτε να φέρεις σε δύσκολη θέση τον συνομιλητή σου. Το να ασχολείσαι με την τέχνη είναι μια μορφή θεραπείας. Στόχος μας με τους Far from the Norm είναι να δημιουργούμε κάτι με το οποίο οι άνθρωποι να μπορούν να συνδεθούν – μπορεί να μην έχουμε αρκετή δύναμη ώστε να αλλάξουμε τον κόσμο, αλλά μπορούμε να επηρεάσουμε και να ενθαρρύνουμε κάποιον να κάνει κάτι καλύτερο στη ζωή του, να τη δει αλλιώς. Οι αρχές μου, τώρα, συνοψίζονται στα εξής: να μεταφέρω την πίστη μου στη δουλειά μου και στους ανθρώπους με τους οποίους συνεργάζομαι, να παραμένω ταπεινός, να φροντίζω την οικογένειά μου, να μην κάνω «φτηνoδουλειές», να σκέφτομαι πρώτα τη διαδικασία και όχι το τελικό αποτέλεσμα, να είμαι ο καλύτερος γονιός, να σηκώνομαι κάθε μέρα ορεξάτος, να προσπαθώ για το καλύτερο χωρίς γκρίνιες και μεμψιμοιρίες, να οραματίζομαι καλύτερες μέρες.
— Ποιο είναι για σένα το απόλυτο χορευτικό μουσικό κομμάτι;
Το «So much trouble in the world» του μεγάλου Bob Marley για τη μουσική, τον ρυθμό, τους στίχους και τα συναισθήματα που δημιουργεί.
— Τι θα έλεγες ότι σε έχει διδάξει η ζωή ως τώρα;
Να μην παραμελώ την οικογένειά μου και να μην την «πουλάω» με κανένα αντίτιμο.
— Πώς βλέπεις το καλλιτεχνικό σου μέλλον;
Το μέλλον είναι να συνεχίσω να κάνω καλά ό,τι κάνω και μέσα από αυτό να διαδώσω όσο μπορώ περισσότερο το μήνυμα της ειρήνης. Όταν σταματήσω να χορεύω θα αφοσιωθώ περισσότερο στη διδασκαλία, την εκπαίδευση νέων χορευτών, τη φιλμογραφία και τη συγγραφή.
Botis Seva - Until we sleep
20/7, 22:00 & 21/7, 21:00
Κεντρική Σκηνή - Μέγαρο Χορού Καλαμάτας
Εισιτήρια: kalamatadancefestival.gr & ticketmaster.gr
