Να υποστηριχτεί το νέο αίμα

Είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον αυτό το πάντρεμα μουσικής και θεατροποιημένων διαλέξεων. Από που προέρχονται τα typewriter tunes ;

Είναι από έναν κύκλο δεκαεπτά έργων, καθένα από τα οποία ασχολείται με διαφορετικό υλικό από την ελληνική παράδοση. Τα ονόμασα «typewriter tunes» γιατί είναι σαν γράμματα χτυπημένα στη γραφομηχανή με διάφορους παραλήπτες. Έτσι γράφτηκε ένα γράμμα για τον Ξενάκη, ένα άλλο για την Παπαγκίκα, κάποια άλλα προέρχονται από προσωπικές στιγμές που μεταπλάθονται σε μουσικές ιστορίες, όπως μια Πρωτοχρονιά με φίλους στο Μπουένος Άιρες. Στην παράσταση ενέταξα τα πέντε τελευταία. Αν για κάτι ένιωσα τυχερός, ήταν που συνεργάστηκα με τους dissonArt ensemble, αυτή την εκπληκτική ομάδα νέων μουσικών από τη Θεσσαλονίκη, με μια ποιότητα και στάση ζωής μοναδική. Η διαδικασία ήταν απολύτως δημοκρατική και όλοι όσοι συμμετείχαν στο Unknown Dialects -σκηνοθεσία, κείμενα, σκηνικά, κοστούμια- είχαν μια εξαιρετική ελευθερία να εργαστούν και να ερμηνεύσουν τη μουσική μου όπως ήθελαν. Κανείς δεν επιβλήθηκε στον άλλον, γιατί η νοοτροπία και η ιδεολογία αυτών των παιδιών δεν το επέτρεπε. Όλα ταίριαξαν μεταξύ τους και όλοι είχαν λόγο ύπαρξης. Είναι η πρώτη φορά που το ζω αυτό στον χώρο του θεάτρου και είμαι πενήντα χρόνων...

Ο ίδιος ζείτε τα τελευταία χρόνια αποτραβηγμένος και απομονωμένος σ' ένα νησί. Αυτή είναι η ιδανική συνθήκη για έναν μουσικό;

Αν θέλεις να παράγεις πραγματική μουσική, είναι ο μόνος τρόπος. Για να γράψεις ένα κομμάτι χρειάζονται μήνες ή και χρόνια, απίστευτα πολύς χρόνος. Αυτό απαιτεί μια διαδικασία απομόνωσης και έναν ασκητισμό που δεν μπορεί να γίνει μέσα σε ένα περιβάλλον θορύβου. Αλλά αποτραβηγμένος δεν είμαι, τα έργα μου παίζονται συνεχώς σ' ολόκληρο τον κόσμο και είμαι αρκετά ενημερωμένος. Έρχομαι σε επαφή διαδικτυακά με πολλούς συνθέτες και ανταλλάσσουμε συνεχώς μουσικές. Αφιερώνω αρκετό χρόνο στο να ακούω μουσική.

Πώς βρίσκετε, λοιπόν, το μουσικό τοπίο στην Ελλάδα σήμερα;

Το τι γίνεται με τη μηχανή παραγωγής στην Ελλάδα, αν και το παρακολουθώ από απόσταση, είναι κάτι που με προβληματίζει πάρα πολύ. Τα πράγματα έχουν αλλάξει σε πολύ μεγάλο βαθμό. Κάποια πρόσωπα έχουν φύγει και κάποια καινούργια έχουν έρθει, ένα θολό τοπίο που δεν βαδίζει πάντα στον σωστό δρόμο. Ή, τουλάχιστον, αυτό που εγώ φαντασιώνομαι ότι θα 'πρεπε να είναι το επόμενο βήμα για την ελληνική μουσική, κι όχι μόνο της κλασικής.

Ποιο θα 'πρεπε να είναι το «επόμενο βήμα»;

Να υποστηριχτεί το καινούργιο αίμα. Δεν ξέρω κατά πόσο αυτήν τη στιγμή είναι κανείς διατεθειμένος να υποστηρίξει πραγματικά τις νέες γενιές. Θα μου πεις, μπορεί να μην το έχουν καν ανάγκη, γιατί αλλάζει και ο τρόπος που γίνονται τα πράγματα από δω και στο εξής. Κάποτε γινόταν με αρκετά χρήματα, μετά με λιγότερα και τώρα φτάσαμε να γίνεται no budget. Και οι νέοι προσαρμόζονται πολύ πιο εύκολα απ' ό,τι εγώ. Άλλες αντοχές, άλλη ιδεολογία, άλλο σύστημα, τελείως διαφορετικό. Παρ' ολα αυτά, το θεσμικό πλαίσιο διάφορων οργανισμών, που κάτι έδιναν στο παρελθόν στους νέους, αυτήν τη στιγμή έχω την εντύπωση ότι τους αγνοούν. Αλλά για να υπάρξει μουσική, πρέπει να υπάρξουν συνθέτες, δεν αρκούν μόνο οι ορχήστρες. Οι οποίες πρέπει κάτι να παίξουν, κι αν παίζουν μόνο παλιότερους συνθέτες, αυτό δεν είναι ζωντανή μουσική παραγωγή αλλά μέρος μιας μουσειακής απόδοσης.

Γίνονται στην Ελλάδα αναθέσεις από ιδιώτες για την παραγωγή μουσικών έργων;

Αυτού του είδους η μουσική, από τον 14^ο αιώνα και μετά, γίνεται με ανάθεση. Κάποιος έχει την ανάγκη να ακούσει από έναν συνθέτη ένα έργο και το πληρώνει. Αν αυτή η διαδικασία, το να γίνονται αναθέσεις σε συνθέτες, σταματήσει, θα λήξει εντελώς και η μουσική παραγωγή. Γιατί, το να απομονωθείς και να γράψεις είναι ένας τρόπος ζωής, αλλά πρέπει και κάπως να ζήσεις. Δεν ξέρεις τι αντοχές έχεις και για πόσο διάστημα ώστε να μη χρειάζεται ν' ασχοληθείς με άλλες εργασίες. Αυτό που βλέπω τα τελευταία χρόνια είναι ότι ο θεσμός των αναθέσεων και ιδιαίτερα με τους νέους, έχει ουσιαστικά τελειώσει. Στην Κεντρική Ευρώπη αυτό το είδος ακόμα στηρίζεται από την ιδιωτική πρωτοβουλία, κάτι που δεν ισχύει στην Ελλάδα.

Ποια είναι η παράδοση της κλασικής μουσικής στην Ελλάδα ;

Ήταν το πρώτο πράγμα που αναπτύχθηκε από τον 19^ο αιώνα. Μια πολύ μεγάλη ιστορία που περιέβαλλε το αστικό τοπίο της εποχής. Η μεγάλη τομή έγινε με τη Μεταπολίτευση, που το κομμάτι της κλασικής και σύγχρονης κλασικής μουσικής απαξιώθηκε ως κάτι «ξενόφερτο». Προσπαθούσαμε πάλι μετά τη χούντα να βρούμε την εθνική μας ταυτότητα, οπότε το τραγούδι ήταν εκείνο που έδινε περισσότερο μια ασφαλή πληρότητα της καταγωγής μας. Τα πράγματα άλλαξαν με το Μέγαρο, γιατί η αλήθεια είναι ότι μέχρι τότε δεν είχαμε καν αίθουσες για να παρουσιαστεί σωστά η κλασική μουσική. Ήταν για πρώτη φορά, ουσιαστικά, που είχαμε σωστές προδιαγραφές. Τώρα πάλι, δεν ξέρω γιατί, επιστρέψαμε σε μια αμφισβήτηση. Πολλοί αναφέρουν ότι δεν υπάρχει αρκετό ενδιαφέρον, όταν όλες οι συναυλίες του καλοκαιριού ήταν γεμάτες. Έχει γίνει μια πολύτιμη ρωγμή στο συναίσθημα των Ελλήνων όλα αυτά τα χρόνια και έχει εμφανιστεί ένα πλήθος που ανταποκρίνεται πλήρως