ΦΩΤΙΑ ΤΩΡΑ

«Μια νύχτα στην Επίδαυρο»: Κριτική για τη μετα-θεατρική επιθεώρηση του Νίκου Καραθάνου

«Μια νύχτα στην Επίδαυρο» σε κείμενα Λένας Κιτσοπούλου-Γιάννη Αστερή και σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου στο Εθνικό Θέατρο-REX Facebook Twitter
Σε αυτή την κατεξοχήν μετα-θεατρική επιθεώρηση που υπογράφουν η Λένα Κιτσοπούλου και ο Γιάννης Αστερής παρουσιάζεται ο αθέατος κόσμος του θεάτρου. Φωτ.: Γιώργος Καπλανίδης
0

Και ναι, είναι οι ηθοποιοί άνθρωποι ματαιόδοξοι και ανασφαλείς, που διψούν για επαίνους, που προσδοκούν ωκεανούς δακρύων να ξεχυθούν από τα μάτια μας, που ονειρεύονται την αποθέωση, χιλιάδες μαγεμένους θεατές να πάλλονται εκστατικά ενώπιόν τους, χιλιάδες χέρια να τους αρπάζουν, να τους αγκαλιάζουν, να τους σηκώνουν στα ουράνια και να τους αφήνουν εκεί, δίπλα στους θεούς, για λίγο, για όσο κρατάει ένα χειροκρότημα, μία βραδιά ή δύο, προτού βυθιστούν ξανά σε νέες αγωνίες, σε νέες μάχες, σε νέες περιπέτειες, και δώσ' του από την αρχή, ο κύκλος ποτέ δεν κλείνει κι εκείνοι ποτέ δεν φτάνουν, ποτέ δεν χαλαρώνουν, ποτέ δεν επαναπαύονται, γιατί πάντα καιροφυλακτεί ο «επόμενος», το νέο, το πιο δροσερό «φιντάνι», αυτό που τα μίντια περίμεναν από πάντα να το λατρέψουν, έτσι πάει, κάθε σεζόν μια νέα απειλή, ένας νέος ανταγωνιστής, και τώρα πάλι πώς να επιβληθεί κανείς, πώς να ξεχωρίσει, πόσα σεμινάρια να κάνει με τον Τερζόπουλο, πόσες πολεμικές τέχνες να κατακτήσει, πόσους κοιλιακούς να ξαναχτίσει, δεν έχει τέλος η αγωνία, «τι θα κάνεις του χρόνου;», «τι θα γράψουν οι κριτικές;», πόσες φορές ν’ αποδείξει κανείς την αξία του, πόσους σημαντικούς ρόλους να ερμηνεύσει μέχρι να καθιερωθεί (γνωρίζοντας ότι ποτέ δεν θα καθιερωθεί), πώς να ελέγξει το αχόρταγο κοινό, τον θεατή που χασμουριέται, τον θεατή που έχει άποψη κι επιμένει πως έπρεπε «έτσι» να έχει ανέβει το έργο, ενώ εκείνοι δεν φταίνε, έκαναν αυτό που ζήτησε ο σκηνοθέτης, τις οδηγίες ακολούθησαν και να που τους πήρε στον λαιμό του, να που τους εξέθεσε, κι έμειναν απροστάτευτοι, εγκλωβισμένοι στην αρένα με τα λιοντάρια, οι κοιλιακοί δεν βοήθησαν, δεν υπήρχε ούτως ή άλλως διαφυγή, τόσος κόπος χαμένος, η καταστροφή μοιάζει βέβαιη, τώρα θα τους ξεχάσουν άπαντες, τώρα θ’ ανοίξει η γη και θα τους καταπιεί, τώρα είναι πλέον ξοφλημένοι και το τηλέφωνο δεν θα χτυπήσει ποτέ ξανά, αχ, γιατί δεν πήγαν στην Αμερική όταν ήταν νέοι, τότε που ήταν όμορφοι και λαμπεροί κι όλος ο κόσμος χώραγε μέσα στη χούφτα τους;

Το πιο σπαρακτικό κομμάτι της βραδιάς, η συγκινητική κορύφωσή της, είναι εκείνο που ξεφεύγει από το στενό «ενδοοικογενειακό» πλαίσιο και διαπραγματεύεται την απόλυτη αδυναμία όλων μας να συγχρονιστούμε με το παρόν, να κατοικήσουμε τη γλύκα του, να βιώσουμε τη ζωή ενόσω συμβαίνει, στο τώρα, και όχι όταν θα συμβεί, σε λίγο, σε χρόνο μελλοντικό, αβέβαιο, αιωνίως μετακυλιόμενο.

Ναι, τα ξέρουμε όλα αυτά, δεν είναι ότι δεν τα ξέρουμε: το ένα νούμερο μετά το άλλο, σε αυτή την κατεξοχήν μετα-θεατρική επιθεώρηση που υπογράφουν η Λένα Κιτσοπούλου και ο Γιάννης Αστερής, παρουσιάζουν τον αθέατο κόσμο του θεάτρου, αυτόν που δεν βλέπουμε ποτέ επί σκηνής αλλά τον ζούμε ή τον μαθαίνουμε εκ των υστέρων, τον υποψιαζόμαστε εκ των προτέρων, κάπου εκεί στο ενδιάμεσο, σε αυτή την γκρίζα ζώνη που απλώνεται ανάμεσα στο μεγαλείο της τέχνης και στο καθημερινό, ενίοτε ποταπό, αλλά σαφώς ανθρώπινο πάρε-δώσε των ηθοποιών με τους συναδέλφους, τους θαυμαστές και τους εαυτούς τους, εκεί όπου ανταλλάσσονται οι υπέρμετρες κολακείες και οι εκθαμβωτικές κακίες, εκεί όπου διασταυρώνονται τα πυρά των κριτικών, εκεί όπου φυτεύονται οι σπόροι της ελπίδας ή των αμφιβολιών, όχι μόνο στις σελίδες των εντύπων ή στους τέσσερις τοίχους ενός καμαρινιού αλλά και στις στιγμές της απόλυτης μοναξιάς, όταν το μόνο που χωρίζει την αθωράκιστη ψυχοσύνθεση του καλλιτέχνη από την άβυσσο ή την καταβαράθρωση είναι μια ανάσα, μια λέξη, ένα φευγαλέο «τίποτα». 

«Μια νύχτα στην Επίδαυρο» σε κείμενα Λένας Κιτσοπούλου-Γιάννη Αστερή και σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου στο Εθνικό Θέατρο-REX Facebook Twitter
Απολαυστικός ο Θανάσης Αλευράς ως κακομαθημένος ενδυματολόγος-σταρ που δεν βρίσκει πουθενά μια καρέκλα ικανή να χωρέσει το Εγώ του. Φωτ.: Γιώργος Καπλανίδης

Αυτό, όμως, που καθιστά ετούτα τα οικεία ή τα αυτονόητα ενδιαφέροντα είναι ο τρόπος που, κειμενικά και υποκριτικά, ο λόγος ακροβατεί μεταξύ ακραίας αυτοπαρωδίας και υπόκωφης απόγνωσης. Ο τρόπος που το περίβλημα της σάτιρας, το φανταχτερό και προφανές ξεμπρόστιασμα των ναρκισιστικών ροπών, εναλλάσσεται με τη βαθιά αγάπη για την ευθραυστότητα των ψυχικών αντοχών ή την ανασφάλεια των εργασιακών συνθηκών.

Υπάρχουν φράσεις που κόβουν σαν μαχαίρι για όποιον είναι διατεθειμένος να ακούσει το διπλό νόημά τους, όταν μια παρέα ηθοποιών, μετά την πρεμιέρα της Επιδαύρου, κάθεται στην ταβέρνα, παραγγέλνοντας έναν μουσακά που ποτέ δεν έρχεται, μιλώντας γι' «αυτούς που υποσιτίζονται» και για ένα κριτσίνι «που στην τσάντα έχει μείνει», μοναδική ασπίδα ασφαλείας απέναντι στην πείνα που ποτέ δεν ικανοποιείται, την ίδια στιγμή που ο αναιδής θεατής καγχάζει για τα υποβαθμισμένα πτυχία με τη μηδαμινή αξία, που όσο περισσότερο «τρώγονται» (από τους ιθύνοντες) τόσο λιγότερη τροφή εξασφαλίζουν.

«Μια νύχτα στην Επίδαυρο» σε κείμενα Λένας Κιτσοπούλου-Γιάννη Αστερή και σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου στο Εθνικό Θέατρο-REX Facebook Twitter
Ο λόγος ακροβατεί μεταξύ ακραίας αυτοπαρωδίας και υπόκωφης απόγνωσης. Φωτ.: Γιώργος Καπλανίδης
«Μια νύχτα στην Επίδαυρο» σε κείμενα Λένας Κιτσοπούλου-Γιάννη Αστερή και σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου στο Εθνικό Θέατρο-REX Facebook Twitter
Η Γαλήνη Χατζηπασχάλη αποδεικνύει για μία ακόμη φορά την ανεξάντλητη κωμική ιδιοφυΐα της. Φωτ.: Γιώργος Καπλανίδης

Το πιο σπαρακτικό κομμάτι της βραδιάς, η συγκινητική κορύφωσή της, είναι εκείνο που ξεφεύγει από το στενό «ενδοοικογενειακό» πλαίσιο και διαπραγματεύεται την απόλυτη αδυναμία όλων μας να συγχρονιστούμε με το παρόν, να κατοικήσουμε τη γλύκα του, να βιώσουμε τη ζωή ενόσω συμβαίνει, στο τώρα, και όχι όταν θα συμβεί, σε λίγο, σε χρόνο μελλοντικό, αβέβαιο, αιωνίως μετακυλιόμενο:

«Όλα φυγή, όλα φυγή είναι, να φάμε και να φύγουμε, κι εκεί που θα πάμε μετά, πάλι να φύγουμε θα θέλουμε, να τελειώσει η παράσταση και να φύγουμε, να πιούμε ένα ποτό και να φύγουμε... Τι θα κάνεις μετά; Τι θα κάνεις μετά; Τι θα κάνεις του χρόνου; Τι κανόνισες; Ω δύστυχε άνθρωπε, νομίζεις ότι εσύ κανονίζεις το μετά; Ποιο μετά, ρε μαλάκα άνθρωπε; Ποιο μετά προσμένεις; Να το το μετά!» τραγουδούν εν χορώ οι θαμώνες της ταβέρνας λίγο προτού κατευθύνουν το βλέμμα μας με τον προτεταμένο δείκτη τους προς την πιο γλαφυρή ενσάρκωση του «μετά», τον θεατή που κρέμεται απαγχονισμένος πίσω τους, επειδή «πέθανε» από την υπερβολική διάρκεια της παράστασης.

«Μια νύχτα στην Επίδαυρο» σε κείμενα Λένας Κιτσοπούλου-Γιάννη Αστερή και σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου στο Εθνικό Θέατρο-REX Facebook Twitter
Πρόκειται για μια τρυφερή επιστολή αγάπης από τους ανθρώπους που κάνουν θέατρο (που φτιάχνουν «κάτι από το τίποτα») προς τους ομοτέχνους τους και τους θεατές. Φωτ.: Γιώργος Καπλανίδης

Απολαυστικός ο Θανάσης Αλευράς ως κακομαθημένος ενδυματολόγος-σταρ που δεν βρίσκει πουθενά μια καρέκλα ικανή να χωρέσει το Εγώ του και διαρκώς παραπονιέται για την καχεκτική αναγνώριση του απροσμέτρητου ταλέντου του που τόσο θα είχε λάμψει αν είχε φύγει στο εξωτερικό, αλλά εκείνος γύρισε στην Πάτρα, «στο ελληνικό το τσάτρα-πάτρα», ενώ η Γαλήνη Χατζηπασχάλη αποδεικνύει για μία ακόμη φορά την ανεξάντλητη κωμική ιδιοφυΐα της, σχεδιάζοντας την αυτοθαυμαζόμενη, λάγνα και οπορτουνίστρια περσόνα «Κατερίνα Ευαγγελάτου» («ρε, τι φεστιβαλάρα έχω εγώ!») ως μια καρικατούρα σαρωτική και ακαταμάχητη. Υπέροχη η Έλλη Πασπαλά, ειδικότερα στο κλείσιμο, όταν ερμηνεύει την τζαζ μπαλάντα του Άγγελου Τριανταφύλλου, ο οποίος υπογράφει τη γοητευτική μουσική του εγχειρήματος. 

«Η τέχνη πρέπει να ανανεώνεται. Και για να γίνει αυτό, πρέπει να πυρποληθεί», σημειώνει ο σκηνοθέτης. Δεν είμαι σίγουρη ότι μπορούμε εν προκειμένω να μιλήσουμε για «πυρπόληση» της τέχνης: γιατί εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με μια επίθεση.

Κοιτώντας την με αυστηρούς θεατρικούς όρους, η παράσταση δεν έχει να παρουσιάσει κάποιο σκηνοθετικό ή άλλο επίτευγμα. Σίγουρα, όμως, πρόκειται για μια τρυφερή επιστολή αγάπης από τους ανθρώπους που κάνουν θέατρο (που φτιάχνουν «κάτι από το τίποτα») προς όλους τους ομοτέχνους τους αλλά και προς εμάς, τους θεατές τους. Και ως τέτοια την εισπράττουμε και τη θυμόμαστε...

«Μια νύχτα στην Επίδαυρο» σε κείμενα Λένας Κιτσοπούλου-Γιάννη Αστερή και σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου στο Εθνικό Θέατρο-REX Facebook Twitter
Ο Νίκος Καραθάνος σκηνοθετεί την παράσταση. Φωτ.: Γιώργος Καπλανίδης

Περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση εδώ



 

Θέατρο
0

ΦΩΤΙΑ ΤΩΡΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Πλούτος» του Αριστοφάνη: Η φαντασία στην εξουσία

Αρχαίο Δράμα Explained / «Πλούτος» του Αριστοφάνη: Η φαντασία στην εξουσία

Τι κρύβεται πίσω από τη φαντασίωση του ξαφνικού πλουτισμού των φτωχών Αθηναίων που παρουσιάζεται στο κείμενο του Αριστοφάνη. Η κριτικός θεάτρου Λουίζα Αρκουμανέα επιχειρεί μια θεωρητική ανάλυση του «Πλούτου».
ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ
Το τέλος είναι εδώ (και ο Αισχύλος το είχε προβλέψει)

Θέατρο / Το τέλος είναι εδώ (και ο Αισχύλος το είχε προβλέψει)

Η «Ορέστεια» του Τερζόπουλου που έκανε πρεμιέρα στην Επίδαυρο από το Εθνικό Θέατρο δεν συνομιλεί μονάχα με το υπαρξιακό έρεβος του τραγικού, σμιλεύοντας τα πετρώματα του ασυνειδήτου σε εκθαμβωτικές εικόνες. Αφηγείται ταυτόχρονα την ιστορία του θεάτρου.
ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ
Ικέτιδες στην Επίδαυρο: Δίνοντας φωνή στις σιωπηλές γυναίκες μιας ολόκληρης εποχής

Θέατρο / Ικέτιδες στην Επίδαυρο: Δίνοντας φωνή στις σιωπηλές γυναίκες μιας ολόκληρης εποχής

Η Μαριάννα Κάλμπαρη επανασυστήνει στο κοινό τον εν πολλοίς άγνωστο μύθο των Δαναΐδων αλλά και το συναρπαστικό κείμενο του Αισχύλου, ενώνοντας λυτρωτικά τις φωνές των αρχαίων ηρωίδων με εκείνες των σημερινών.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ο Βλαδίμηρος Κυριακίδης δεν μπορεί να ησυχάσει

Θέατρο / Βλαδίμηρος Κυριακίδης: «Ζητούσα τη συμπάθεια, την αποδοχή, έτσι γεννήθηκε η κωμωδία μέσα μου»

Ο αγαπητός ηθοποιός μιλά για το ταξίδι του στο θέατρο, για τη μοίρα του κωμικού και για τη σημασία της καθημερινής μελέτης, καθώς ετοιμάζεται να κυνηγήσει ανεμόμυλους υποδυόμενος τον Δον Κιχώτη σε καλοκαιρινή περιοδεία.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Παραμονές της πανσελήνου του «Κόκκινου Ελαφιού» ο Γιόζεφ Νατζ παρουσιάζει στο Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας το “Full Moon”

Χορός / Ο Γιόζεφ Νατζ χορογραφεί τις φάσεις του φεγγαριού στο Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας

Παραμονές της πανσελήνου του «Κόκκινου Ελαφιού», ο φημισμένος ουγγρικής καταγωγής χορογράφος και εικαστικός επιστρέφει στην Καλαμάτα με το «Full Moon», μια δυνατή παράσταση αφιερωμένη στην αφροαμερικανική τζαζ.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Ποια είναι τελικά αυτή η Εκάβη που δεν είναι Εκάβη;

Στις Πρόβες της Επιδαύρου / Ποια είναι τελικά αυτή η Εκάβη που δεν είναι Εκάβη;

«Hecuba, not Hecuba» ονομάζεται το νέο μεγάλο «στοίχημα» του Τιάγκο Ροντρίγκες, η παράσταση που παρουσιάζει ο Πορτογάλος σκηνοθέτης και καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ της Αβινιόν με την Comédie-Française στην πρώτη του Επίδαυρο.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Κατερίνα Ευαγγελάτου και Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης

Πολιτισμός / Τελικά, έχει η τέχνη τη δύναμη να αλλάξει τον κόσμο;

Στην ανοιχτή συζήτηση με γενικό άξονα «Τέχνη και κοινωνία», που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, εκπρόσωποι του καλλιτεχνικού χώρου αναζήτησαν το νόημα της ενασχόλησής τους με τις τέχνες.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Οι Βάκχες και ο διπλός καθρέφτης της ανθρώπινης φύσης

Στις πρόβες της Επιδαύρου / Οι Βάκχες και ο διπλός καθρέφτης της ανθρώπινης φύσης

Ο Θάνος Παπακωνσταντίνου θέλει να μετουσιώσει την ευριπίδεια τραγωδία του μυστικισμού, της έκστασης αλλά και της βαρβαρότητας σε μια καλλιτεχνική εμπειρία με ενορχηστρωτή τον ίδιο τον Διόνυσο.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Συναντώντας τις ηθοποιούς της παράστασης «Θεόφιλος sold»

Θέατρο / «Βρίσκουμε την ποίηση και την αθανασία μέσα στη θνητότητα»

Οι νεαρές ηθοποιοί Αιμιλιανή Σταυριανίδου και Αριάδνη Κωσταντακοπούλου δεν ήξεραν σχεδόν τίποτα για τον λαϊκό ζωγράφο Θεόφιλο, όταν τους πρότεινε η Όλια Λαζαρίδου να συμμετέχουν στην παράσταση «Θεόφιλος sold».
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Ντίνα Κώνστα: «Έκανα αυτό που ήθελα, δεν έπληξα στη ζωή μου με γάμους και παιδιά»

Σαν Σήμερα Πέθανε / Ντίνα Κώνστα (1938-2022): «Έκανα αυτό που ήθελα, δεν έπληξα στη ζωή μου με γάμους και παιδιά»

Η Ελληνίδα ηθοποιός που πέρασε από όλες τις μεγάλες θεατρικές σκηνές της Αθήνας και αγαπήθηκε από το ευρύ κοινό για τους τηλεοπτικούς της ρόλους ως «Γιολάντα» στο «Δις Εξαμαρτείν» και Ντένη Μαρκορά στους «Δύο ξένους» αφηγήθηκε την πολυκύμαντη ζωή της στο LiFO.gr.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Η παράνοια του Πλούτου και το αέναο κυνήγι του χρήματος

Στις πρόβες της Επιδαύρου / Η παράνοια του Πλούτου και το αέναο κυνήγι του χρήματος

Ο Γιάννης Κακλέας επιστρέφει στην ανελέητη σάτιρα του Αριστοφάνη με μια ελεύθερη μεταφορά του «Πλούτου» που θα ανεβάσει στην Επίδαυρο, φιλοδοξώντας να πει πολλές σκληρές αλήθειες.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Θεόδωρος Τερζόπουλος: «Χάθηκα, παλεύοντας με τα κύματα του αισχύλειου ωκεανού»

Στις πρόβες της Επιδαύρου / Θεόδωρος Τερζόπουλος: «Χάθηκα, παλεύοντας με τα κύματα του αισχύλειου ωκεανού»

Έπειτα από έξι μήνες προβών, η πολυαναμενόμενη Ορέστεια, η παράσταση που ετοίμασε ο σπουδαίος διεθνής σκηνοθέτης πάνω στην τριλογία του Αισχύλου, στην πρώτη του συνεργασία με το Εθνικό Θέατρο, είναι έτοιμη για την Επίδαυρο.
ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ
48’ με τη Βαρβάρα Λαζαρίδου

Θέατρο / H Βαρβάρα Λαζαρίδου φυλάει την Επίδαυρο 22 καλοκαίρια

Η υπεύθυνη του Αρχαίου Θεάτρου της Επιδαύρου θα περάσει και φέτος το καλοκαίρι της στην Αργολίδα, επιβλέποντας τη λειτουργία και την προστασία του χώρου. Έχει πάντα στην τσέπη της μια καρτέλα παυσίπονα για τους ηθοποιούς που υποφέρουν από πονοκεφάλους.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Φιλαρέτη Κομνηνού

Θέατρο / Φιλαρέτη Κομνηνού: «Με πληγώνει το ότι δεν διεκδικούμε πλέον το αυτονόητο»

Mαθαίνει από τους νεότερους, είναι στο θέατρο για να αντιμετωπίσει τον έμφυτο φόβο που έχει για την πλήξη, ακόμα και αν αυτό σημαίνει ότι θα πάρει το ρίσκο μιας αποτυχημένης ερμηνείας. Φέτος, στη Μικρή Επίδαυρο, απομυθοποιεί το απόλυτο σύμβολο θρήνου και απόγνωσης, την Εκάβη. Και είναι η Αθηναία της εβδομάδας.
M. HULOT
Ιφιγένεια η εν Αυλίδι: Το τέλος της αθωότητας

Στις πρόβες της Επιδαύρου / Ιφιγένεια η εν Αυλίδι: Το τέλος της αθωότητας

Η Ανθή Ευστρατιάδου καλείται να ερμηνεύσει για δεύτερη φορά τον ρόλο της ηρωίδας του Ευριπίδη στην πολυαναμενόμενη παράσταση του Τιμοφέι Κουλιάμπιν που ανοίγει τα φετινά Επιδαύρια.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ