Μια πλαστική καρέκλα σε μια παραλία της Ζακύνθου, ένα παιδί χωμένο στην μπλούζα του, δυο άνθρωποι που κοιμούνται πάνω σε ένα τραπέζι κάπου στην Κοπεγχάγη, ένας άντρας που κοιτάζει μέσα από το παράθυρο του λεωφορείου ψηλά στον ουρανό. Ένας φωτογράφος που προσπαθεί να δει τον κόσμο, όπως λέει στην συνέντευξη του στο LIFO.gr, με την καθαρή ματιά ενός παιδιού. Ας ακούσουμε τι έχει να μας πει.
— Πότε και πως ανακαλύψατε τις δουλειές του Henri Cartier-Bresson και με ποιο τρόπο σάς επηρέασε στις φωτογραφίες σας;
Το 1985 άρχισα να παρακολουθώ μαθήματα φωτογραφίας στην σχολή FOCUS που τότε μόλις είχε ιδρυθεί.
Το 
μάθημα που με ενδιέφερε περισσότερο ήταν αυτό της καλλιτεχνικής φωτογραφίας που μαθαίναμε τους μεγάλους φωτογράφους του παρελθόντος αλλά και πιο σύγχρονους. Ο Μπρεσόν ήταν αυτός που καθόρισε την επιλογή μου να αναζητάω τα θέματα μου στον δρόμο και γενικά σε δημόσιους χώρους, πάντα απροσχεδίαστα και βασιζόμενος στο ένστικτο και στην εύνοια της τύχης. Στα πρώτα του βήματα, κάθε φωτογράφος έχει ανθρώπους που τον επηρεάζουν και μέντορες. Όμως σιγά - σιγά, όσο εξελίσσεται η δουλειά του, είναι αυτή η ίδια που αποτελεί την κύρια επιρροή.
— Ο Μπρεσόν έχει πει σε μια συνέντευξη του για τα φωτογραφικά θέματα: «Πώς να αρνηθεί κανείς το θέμα; Επιβάλλεται από μόνο του.» Συμφωνείτε; Έχετε αισθανθεί ποτέ ότι σας επιβάλλεται το θέμα ή εσείς το επιλέγετε αποκλειστικά; Θα θέλατε να μας δώσετε ένα παράδειγμα;
Όταν το θέμα σου επιβάλλεται το πιο πιθανό είναι να προκύψει μια ανιαρή φωτογραφία. Οι πιο ισχυρές φωτογραφίες του Μπρεσόν δεν οφείλονται σε δυνατά καθαυτά θέματα. Όταν σε πιο ώριμη ηλικία έκανε τα κλασικά του φωτορεπορτάζ στην Κίνα και στην Ινδία, έφερε πίσω ωραίες εικόνες αλλά λιγότερες ποιητικές και σύνθετες απ’ αυτές που έκανε νεότερος σουλατσάροντας στους δρόμους του Παρισιού ή της Ισπανίας.
Το θέμα από μόνο του δεν έχει και τόση σημασία στο είδος της φωτογραφίας που προτιμώ. Αποτελεί μόνο την πρόφαση, την αφορμή για να μιλήσω για κάτι άλλο, όχι πολύ συγκεκριμένο, η σημασία του οποίου συχνά μου διαφεύγει. Σίγουρα μου διαφεύγει την στιγμή της φωτογράφισης αλλά πάντα υπάρχει ένα οπτικό ερέθισμα στο οποίο παρορμητικά ανταποκρίνομαι.
Ίσως να ακούγεται αφελές αλλά το ζητούμενο είναι να βλέπεις τον κόσμο με την καθαρή ματιά ενός παιδιού. Να επιτρέπεις στον εαυτό σου να μαγεύεται από τα πιο συνηθισμένα και κοινότοπα πράγματα. Όσο πιο ασήμαντο το θέμα, όσο πιο μικρό, τόσο μεγαλύτερο χώρο αφήνει στην φαντασία του φωτογράφου να το μετατρέψει σε κάτι πιο προσωπικό. Και όσο πιο προσωπικό είναι κάτι, τόσο πιο εύκολα γίνεται κτήμα των άλλων. Ο Πλάτων Ριβέλλης έχει πει ότι η φωτογραφία είναι μια φτωχή τέχνη. Συμπληρώνω σ’ αυτό ότι η καλή φωτογραφία γίνεται από ευτελή υλικά, ακόμα και από το τίποτα.
— Ζείτε μόνιμα στην Ζάκυνθο. Τι είναι αυτό που κάνει συναρπαστικό το νησί για ένα φωτογράφο; Ποιο είναι το αγαπημένο σας σημείο στο νησί;
Δεν νομίζω πως το νησί είναι ιδιαίτερα συναρπαστικό για κανέναν εκτός ίσως από κάποιους καλοκαιρινούς επισκέπτες του. Σίγουρα όχι για μένα. Προτιμώ τα μέρη που συγκεντρώνεται κόσμος, που υπάρχει κίνηση, ένταση, ενδιαφέρουσες φωτοσκιάσεις. Γι αυτό άλλωστε όταν ταξιδεύω επιλέγω πόλεις και όχι εξοχικά μέρη. Παντού μπορώ να φωτογραφίσω αλλά σε μια μεγάλη, πολύβουη πόλη βρίσκομαι στο στοιχείο μου. Στην Ζάκυνθο είναι πολύ βαρετά ιδίως τον χειμώνα. Όμως και αυτό το δέχομαι σαν μια ακόμα πρόκληση, να ανακαλύψω μέσα στο τίποτα κάτι που μπορεί να γίνει μια καλή φωτογραφία.
Παρότι δεν είναι ο ιδανικός χώρος για μένα, στην Ζάκυνθο οφείλω κάποιες από τις πιο αγαπημένες μου φωτογραφίες καθώς και κάποια ολοκληρωμένα ή υπό εξέλιξη σώματα δουλειάς. Ένα από αυτά, το “A sense of place”, βρήκε την οριστική του μορφή στο πρώτο βιβλίο που εξέδωσα μόνος μου το 2012.
Οι άλλες δύο σειρές έχουν τους προσωρινούς τίτλους “Off Season” και “ Carnage Strip”. Το κοινό τους σημείο είναι ο τόπος που είναι ο παραθεριστικός Λαγανάς. Είναι το σημείο στο οποίο φωτογραφίζω συχνότερα επειδή ακριβώς είναι τόσο αποκαρδιωτικά άναρχος, κιτς και άσχημος. Οι δύο σειρές, αν και διαφέρουν θεματικά αλλά και στην προσέγγιση, συμπληρώνουν η μια την άλλη με έναν τρόπο αντίστιξης και ίσως, αν ποτέ ολοκληρωθούν, να συμβιώσουν μέσα στις σελίδες ενός κοινού βιβλίου.
— Ποια είναι η πιο ζωηρή εικόνα που έχετε από την παιδική σας ηλικία;
Δεν υπάρχει λόγος να αναφέρω κάποια ιδιαίτερα. Πολλές εικόνες κάνουν κατά καιρούς την εμφάνισή τους, απρόσκλητες κατά κανόνα. Φευγαλέες σκηνές, χώροι, πρόσωπα, χρώματα αλλά και ήχοι, οσμές και γεύσεις. Όμως όσο ασαφή κι αν είναι όλα αυτά, μπορούν να καθορίζουν τις επιλογές μας για πάντα, δηλαδή εμάς τους ίδιους, με έναν ασύλληπτο τρόπο.
— Ένα top5 με τους αγαπημένους σας φωτογράφους και ένα σύντομο σχόλιο για τον καθένα;
1.
Garry Winogrand
Για τον χαοτικό χαρακτήρα του που αποτύπωσε τέλεια στις φωτογραφίες του και ακόμα γιατί η πράξη της φωτογράφισης ήταν γι’ αυτόν αυτοσκοπός.
2.
Josef Koudelka
Γιατί είναι ο ποιητικότερος όλων και παρά τα σπουδαία βιβλία του, τον ενδιαφέρει η κάθε εικόνα να στέκεται από μόνη της, να είναι αυτοτελής. Παρεμπιπτόντως θεωρώ ότι το Exiles είναι το κορυφαίο φωτογραφικό λεύκωμα ever!
3.
Krass Clement
Γιατί κάνει πολύ σπουδαία φωτογραφικά βιβλία χωρίς ίχνος κειμένου και για τον τρόπο του να σκαρώνει μέσω μιας ακολουθίας εικόνων ενδιαφέρουσες επινοημένες αφηγήσεις
4.
Luigi Ghirri
Για την απλότητα του και την ανεπιτήδευτη χρήση του χρώματος αλλά και για τα διεισδυτικά δοκίμια του
5.
Shomei Tomatsu
Γιατί ήταν πρωτοπόρος και πρωτεργάτης του κινήματος Provoke η επιρροή του οποίου στην συνέχεια ήταν καταλυτική σε όλη την φωτογραφία παγκοσμίως.
— Ποια είναι η γνώμη σας για την τεχνική στην φωτογραφία; Μπορείς να γίνεις καλύτερος φωτογράφος εάν απουσιάζει εντελώς το συναίσθημα;
Στο δεύτερο ερώτημα φυσικά και όχι με εξαίρεση κάποιες επαγγελματικές εφαρμογές της φωτογραφίας. Αγαπώ πολλά είδη φωτογραφίας φτάνει το συναίσθημα να είναι ο κινητήριος μοχλός αλλά πάντα να κάνει την παρουσία του διακριτικά και υπόρρητα. Δεν μου αρέσουν οι φωτογραφίες που φωνάζουν ή είναι υπερβολικά καλλωπισμένες. Καλή φωτογραφία χωρίς άψογη τεχνική γίνεται φτάνει η προχειρότητα να μην καταλήγει σε μανιέρα. Όμως όλα αυτά είναι σχετικά. Μια υποτυπώδης έστω γνώση της τεχνικής χρειάζεται πάντα. Θεωρώ επίσης πως μια ριζική αλλαγή των εργαλείων, δηλαδή να πάει κάποιος από το 35mm στο μεσαίο φορμά, μπορεί να δώσει εντελώς άλλη κατεύθυνση στο έργο του.
— Στην σειρά «A sense of place» υπάρχει μια φωτογραφία από παραλία της Ζακύνθου με μια πλαστική καρέκλα. Ίσως να φανεί υπερβολικό αλλά σκεφτόμουν ότι αυτή η άδεια καρέκλα συγκεντρώνει πάνω της όλη την μοναξιά που κουβαλάμε μέσα μας ακόμα και όταν μερικές φορές είμαστε με ανθρώπους. Τι σκεφτόσασταν όταν βγάζατε εσείς την φωτογραφία;
Για να είμαι ειλικρινής δεν σκεφτόμουν τίποτα. Συνήθως δεν σκέφτομαι όταν βγάζω φωτογραφίες. Φωτογραφίζω ενστικτωδώς και ακολουθώντας το συναίσθημα το οποίο και αυτό πρέπει να εκπέμπει σε μια πολύ χαμηλή συχνότητα. Αργότερα και αφού έχω κάνει μια πρώτη επιλογή, τυπώνω τις φωτογραφίες, τις καρφιτσώνω στον τοίχο και κάθομαι να σκεφτώ. Αναρωτιέμαι τότε, τι νόημα έχουν αυτές οι φωτογραφίες για μένα; Τι προσπαθούν να μου πουν; Ποια είναι η σχέση μου μαζί τους και γιατί; Τι κοινό έχουν με άλλες φωτογραφίες και αλλά τέτοια ωραία.
— Υπάρχουν στιγμές που αισθάνεστε ότι όλα τα έχετε ξαναδεί και εάν ναι πως κρατάτε ζωντανό το ενδιαφέρον σας για νέες εικόνες;
Τέτοιες σκέψεις κάνω όταν, όχι σπάνια, η δημιουργική μου διάθεση είναι στο ναδίρ. Ευτυχώς αυτά τα στενάχωρα διαστήματα δεν διαρκούν πολύ και πάντα θα υπάρξει κάτι που θα με κινητοποιήσει ξανά. Τα φωτογραφικά λευκώματα από τα οποία έχω μια μεγάλη και αξιόλογη συλλογή, έχουν την ικανότητα να το κάνουν αυτό. Επίσης τα ταξίδια είναι μια τέλεια αφορμή για να αναθερμάνουν το ενδιαφέρον μου.
Όλες οι φωτογραφίες παραχωρήθηκαν απο τον Ζήση Καρδιανό για αποκλειστική χρήση απο το LIFO.gr Δεν επιτρέπεται η αναδημοσίευση τους χωρίς την άδεια του
Info
Περισσότερα για τον Ζήση Καρδιανό στο site του και στο instagram
