ΚΑΛΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΥ ΚΑΛΟΙ ελληνικοί δίσκοι που να διατίθενται και σε φυσική μορφή (γι’ αυτό τους λέμε δίσκους εξάλλου και όχι απλώς κυκλοφορίες) τυπώνονται συνεχώς. Μπορεί να μην είναι πολλοί πια, αλλά υπάρχουν. Όπως υπάρχουν και δισκογραφικές εταιρείες, εδώ και στο εξωτερικό, που επενδύουν σε CD ή βινύλια, δίνοντας βήμα σε άξιους μουσικούς και τραγουδοποιούς. Για δύο τέτοιους άκρως ενδιαφέροντες πρόσφατους δίσκους (CD) θα γράψω στη συνέχεια.
Το «Displaced Dreams» του Μιχάλη Κουλουμή είναι τυπωμένο για μια βελγική εταιρεία, τη Seyir Muzik, που κινείται σε ethnic-world κατευθύνσεις, έχοντας φιλοξενήσει ηχογραφήσεις κι ενός άλλου Έλληνα μουσικού στο παρελθόν, του Χρήστου Μπάρμπα.
MICHALIS KOULOUMIS: «Displaced Dreams»
[Seyir Musik, 2025]
Ο Μιχάλης Κουλουμής είναι ένας Κύπριος συνθέτης και βιολιστής (χειρίζεται και βιόλα επίσης) που διαπρέπει σε Κύπρο, Ελλάδα και εξωτερικό. Όπως διαβάζουμε μεταξύ άλλων στο σάιτ του ή και στο ένθετο του πιο πρόσφατου άλμπουμ του, που αποκαλείται «Displaced Dreams»:
«Γεννημένος σε μουσική οικογένεια στην Κύπρο, ο Μιχάλης Κουλουμής ανέπτυξε ισχυρό μουσικό υπόβαθρο και ευαισθησία από τα νεανικά του χρόνια. Σπούδασε ευρωπαϊκό κλασικό βιολί, αλλά οι προσωπικές του αναζητήσεις τον οδήγησαν στις μουσικές παραδόσεις της Ανατολής και ιδιαίτερα σε αυτές της Ανατολικής Μεσογείου. Αποφοίτησε με “Άριστα” από το Τμήμα Ελληνικής Παραδοσιακής Μουσικής του Ωδείου Φίλιππος Νάκας στην Αθήνα, μαθητής του βιολιστή Γιώργου Μαρινάκη. Την ίδια περίοδο, ολοκλήρωσε τις προπτυχιακές του σπουδές στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 2013, απέκτησε μεταπτυχιακό δίπλωμα (MA) Μουσικής στην Ερμηνεία Βιολιού (Taksim στην Οθωμανική Κλασική Μουσική) από το Codarts, Πανεπιστήμιο Τεχνών (Ολλανδία). (...) Εμφανίστηκε στη σκηνή και ηχογράφησε με μερικούς από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της μεσογειακής μουσικής σκηνής: Ross Daly, Jordi Savall, Kudsi Ergüner, Nana Mouskouri, Gabriel Yared, Sokratis Sinopoulos, Efren Lopez, Dine Doneff, Thimios Atzakas, Harris Lambrakis, Χρόνης Αηδονίδης, Μάνος Αχαλινωτόπουλος, Zohar Fresco, Waed Bouhassoun, Jose Manuel Leon, Silvia Perez Cruz, μεταξύ άλλων. Στις σημαντικότερες εμφανίσεις του περιλαμβάνονται: Royal Albert Hall (Ηνωμένο Βασίλειο), Concertgebouw (Βέλγιο), Union Chapel (Ηνωμένο Βασίλειο), King’s Place (Ηνωμένο Βασίλειο), Στέγη Ιδρύματος Ωνάση (Ελλάδα), Φεστιβάλ Sommerton (Γερμανία), Φεστιβάλ Brighton Fringe (Ηνωμένο Βασίλειο), Palace of Arts Budapest (Ουγγαρία), Katara Festival (Κατάρ), WOMAD (Ηνωμένο Βασίλειο), Φεστιβάλ Mawazine (Μαρόκο), Φεστιβάλ Sharq Taronalari (Ουζμπεκιστάν), Bimhuis (Ολλανδία), Alhambra Concert Hall (Γαλλία), Muziekpublique (Βέλγιο), Festival Abbaye de Fontfroide (Γαλλία), Φεστιβάλ Σίδνεϊ (Αυστραλία), Pafos17 European Capital of Culture (Κύπρος), WOMEX Showcase Canary Islands (Ισπανία). (...) Η προσωπική του δισκογραφία περιλαμβάνει το ντεμπούτο άλμπουμ “Soil” (2014), το “Ephemera” (2017), το “The Music of Cyprus” (2025) και το “Displaced Dreams” (2025)».
Το «Displaced Dreams» του Μιχάλη Κουλουμή είναι τυπωμένο για μια βελγική εταιρεία, τη Seyir Muzik, που κινείται σε ethnic-world κατευθύνσεις, έχοντας φιλοξενήσει ηχογραφήσεις κι ενός άλλου Έλληνα μουσικού στο παρελθόν, του Χρήστου Μπάρμπα. Μιλάω για το άλμπουμ «Atlas» των Efrén López / Christos Barbas από το 2021.
Σ’ αυτό το πολύ περιποιημένο ως παραγωγή CD (σκληρό gatefold cover, με 12σέλιδο ένθετο και άψογες ηχογραφήσεις από τα Sierra Studios και Finos Film Studios της Αθήνας) ο Κουλουμής συμπεριλαμβάνει εννέα συνθέσεις του που φανερώνουν ποικίλες όψεις των ενδιαφερόντων του. Όχι τόσο των μουσικών-ηχητικών (καθώς είπαμε πως οι ήχοι της Ανατολικής Μεσογείου κυριαρχούν στις επιλογές του) όσο κυρίως των ενορχηστρωτικών.
Για παράδειγμα, το ξεκίνημα γίνεται με δύο κομμάτια, τα «Displaced dreams part I» και «Displaced dreams part II» που χαρακτηρίζονται από έναν ηχοχρωματικό πλούτο – όχι παράταιρο, όμως, σε σχέση με αυτό που έχει ο Κουλουμής στον νου του. Προσωπικώς ανακάλεσα ανάλογες απόπειρες με μεγάλα σχήματα, του Λιβανέζου ουτίστα Rabih Abou-Khalil, καθώς έξι βιολιά, δύο βιόλες, δύο τσέλα, τρεις μπαγλαμάδες και ακόμη tarhu, κοντραμπάσο, νέι, ούτι, κρητική λύρα και ποικιλία κρουστών συνυπάρχουν σε πολύ καλαίσθητους συνδυασμούς και σε συνθέσεις που έχουν τη δύναμη να συνεπαίρνουν τον ακροατή με αυτό τον μεταιχμιακό, ανάμεσα στην Ανατολή και την Δύση, ήχο τους.
Όμως, από κει και κάτω, τα δεδομένα αλλάζουν, καθώς από το τρίτο κομμάτι και μετά έχουμε ακόμη πιο ξεκάθαρες συνθετικές προτάσεις από τον Κουλουμή, τις οποίες φέρουν εις πέρας μικρά ή τέλος πάντων μικρότερα σχήματα. Αν και τα πρώτα δύο κομμάτια είναι πολύ ωραία, έχω τη γνώμη πως όλα τα υπόλοιπα, από το «Agony» έως και το «Redemption», φανερώνουν ακόμη πιο καθαρά τις αρετές του Κύπριου συνθέτη και βιολιστή, που συναρπάζει κυρίως στα ντούο του με τον Dine Doneff στο κοντραμπάσο (στο «On hostile ground») και με τον Βαγγέλη Καρίπη στα frame drums (στο «Escape») – δίχως να σε αφήνουν αδιάφορο προφανώς το περίτεχνα μελωδικό «Islands of hope», με τον Αλέξανδρο Παπαδημητράκη να συνοδεύει στο ούτι, ή το πιο κλασικό οθωμανικό «Farewell» (με τον Χάρη Λαμπράκη στο νέι, τον Τάσο Πούλιο στον κανόνα, τον Αλέξανδρο Παπαδημητράκη στο ούτι, τον Dine Doneff στο κοντραμπάσο, τον Πέτρο Κουλουμή στο λαούτο και τον Μιχάλη Κουλουμή στο βιολί).
Ένας μαγικός δίσκος, όχι ανά στιγμές, αλλά σε κάθε δευτερόλεπτό του.
Displaced Dreams Part I
seyirmuzik.com, michaliskouloumis.com
ΗΡΑΚΛΗΣ ΔΑΪΤΣΗΣ: «Όταν κοιμήθηκε η Ζωή μες στο σαλόνι»
[Puzzlemusik, 2025]
Οι φίλοι του ελληνικού ροκ σίγουρα θα έχουν συγκρατήσει το ονοματεπώνυμο του Ηρακλή Δαΐτση, από τη φάση και τη line-up προφανώς του συγκροτήματος Ψύλλοι στ’ Άχυρα. Βασικό στέλεχος του εν λόγω σχήματος (με τα αρκετά ενδιαφέροντα άλμπουμ «Εφτά μέρες ντροπής» από το 2024 και «Ψύλλοι στ’ άχυρα» από το 2018), ο Δαΐτσης έχει τώρα έτοιμο ένα πρώτο προσωπικό CD, το οποίον αποκαλεί «Όταν κοιμήθηκε η Ζωή μες στο σαλόνι».
Στο άλμπουμ αυτό ο Δαΐτσης συνθέτει, γράφει στίχους και τραγουδά, παίζοντας επίσης κιθάρες και πλήκτρα. Όμως, δεν έχουν όλα τα τραγούδια δικούς του στίχους καθώς ανάμεσα συναντάμε μελοποιήσεις σε ποιήματα των Κώστα Καρυωτάκη («Μπαλάντα στους άδοξους ποιητές των αιώνων») και Ορέστη Λάσκου («Το Παρίσι»), ενώ σ’ ένα τραγούδι («Χαλασμένο ρολόι») οι στίχοι είναι του Γιώργου Σαμαρίτη.
Με βάση τη συγκεκριμένη τραγουδοποιία, έτσι όπως αυτή απλώνεται στο «Όταν κοιμήθηκε η Ζωή μες στο σαλόνι», βγαίνει ένα πρώτο συμπέρασμα. Ο Δαΐτσης υπάγεται σε μια ξεχωριστή κατηγορία singer-songwriters, στην οποία κυριαρχούν τα ονόματα των Παύλου Παυλίδη και Θάνου Ανεστόπουλου (1967-2016). Υπάρχει, θέλω να πω, στα τραγούδια του μια μελαγχολική διάθεση ή και πεσιμιστική κατά τόπους, με θεματολογία σίγουρα υπαρξιακή, ασχέτως του αν αυτή έχει ερωτική αφετηρία.
Με ερμηνείες πειστικές και συνοδοιπόρο του ένα σοβαρό indie rock, στηριγμένο κυρίως στις κιθάρες και στα πλήκτρα (και με λίγες, ανά περιπτώσεις, έξτρα βοήθειες), ο Δαΐτσης παραδίδει ένα σίγουρα ενδιαφέρον άλμπουμ με μια πολύ καλή πρώτη πλευρά, δηλαδή τα πρώτα πέντε tracks –με το «Χαλασμένο ρολόι» να είναι ίσως το ωραιότερο κομμάτι του δίσκου του ή, τέλος πάντων, εφάμιλλης αξίας με τα γειτονικά του–, και με μια δεύτερη μάλλον κατώτερη και κάπως πιο εντεχνο-ρόκ.
Έχω τη γνώμη πως το «Παρίσι» του Λάσκου (από τη συλλογή «Αγριόχηνες» του 1936) έπρεπε να μελοποιηθεί ολόκληρο (δηλαδή και οι δύο τελευταίες στροφές του, που περικλείουν όλη τη δύναμη του ποιήματος), επίσης (έχω τη γνώμη) πως η γυναικεία φωνή στο φερώνυμο τραγούδι του δίσκου αδυνατίζει το τελικό αποτέλεσμα και πως το closing track του άλμπουμ, το «Τελευταία βροχή», είναι εκεί για να μας υπενθυμίσει πως ο Δαΐτσης, παρά τα ζιγκ-ζαγκ, είναι ένας απολύτως σοβαρός και εξελίξιμος τραγουδοποιός, που τροφοδοτεί σταθερά την προσμονή μας σε σχέση με το επόμενο βήμα του.
