Το «Boots on the Ground» δεν είναι απλώς μια νέα κυκλοφορία των Massive Attack, είναι ένα κομμάτι που λειτουργεί σαν ηχώ μιας εποχής σε μόνιμη ένταση.
Σκοτεινό, υποβλητικό και επίμονα επαναληπτικό, μοιάζει λιγότερο με τραγούδι και περισσότερο με μια κατάσταση στην οποία μπαίνεις και δύσκολα βγαίνεις. Από την πρώτη ακρόαση οι λούπες του κολλάνε στο μυαλό: ένας βαρύς, σχεδόν αδέξιος ρυθμός, πνιγηρές συγχορδίες πιάνου και, πάνω απ’ όλα, η φωνή του Tom Waits, πιο τραχιά και αποσυντονισμένη από ποτέ.
Η συνεργασία με τον Waits είναι κομβική για την ατμόσφαιρα του κομματιού. Η φωνή του, που εδώ αγγίζει σχεδόν τα όρια της αποσύνθεσης, δίνει μορφή σε έναν αφηγητή ασταθή και βίαιο, μια φιγούρα εξουσίας που μοιάζει να μιλά από το εσωτερικό της ίδιας της μηχανής του πολέμου. Οι στίχοι κινούνται ανάμεσα στο παραληρηματικό και το ωμά ρεαλιστικό, σκιαγραφώντας αποσπασματικές εικόνες από τα «αιώνια» μέτωπα της Αμερικής: έναν κόσμο όπου η βία είναι τόσο καθημερινή ώστε χάνει ακόμη και τη δραματικότητά της.
Το ίδιο το τραγούδι είναι χτισμένο πάνω στην ιδέα της επανάληψης, όχι μόνο μουσικά, αλλά και θεματικά. Το «Boots on the Ground» είναι ένα κομμάτι για τους κύκλους της βίας: πώς αναπαράγονται, πώς μεταφέρονται από τα πεδία μάχης του εξωτερικού στους δρόμους του εσωτερικού. Οι εικόνες που παραπέμπουν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις θα μπορούσαν εξίσου να ανήκουν σε σκηνές αστυνομικής καταστολής στις ΗΠΑ, θυμίζοντας περιπτώσεις όπως η δολοφονία του George Floyd. Αυτός ο σκόπιμος συγκερασμός πολέμου και αστυνόμευσης είναι και το βασικό πολιτικό σχόλιο του κομματιού.
Το συνοδευτικό βίντεο ενισχύει αυτή τη σύνδεση. Μέσα από υλικό διαδηλώσεων, επεμβάσεων των αρχών και εικόνων κοινωνικής κατάρρευσης, από άστεγους βετεράνους μέχρι εφόδους της μεταναστευτικής αστυνομίας, δημιουργεί μια ενιαία αφήγηση όπου το «μέτωπο» δεν είναι κάπου μακριά, αλλά παντού. Η Αμερική παρουσιάζεται ως ένας συνεχής χώρος σύγκρουσης, όπου οι συνέπειες των πολέμων επιστρέφουν στο εσωτερικό με τη μορφή τραύματος, βίας και εγκατάλειψης.
Το βίντεο του «Boots on the Ground» λειτουργεί σχεδόν σαν οπτικό δοκίμιο πάνω στο ίδιο το τραγούδι, δεν αφηγείται μια ιστορία με την κλασική έννοια, αλλά χτίζει ένα πυκνό, ασφυκτικό κολάζ εικόνων από τη σύγχρονη Αμερική. Την επιμέλεια έχει ο ντοκιμαντερίστας φωτογράφος thefinaleye, γνωστός για τη δουλειά του γύρω από κοινωνικές εντάσεις και διαμαρτυρίες. Αυτό που βλέπουμε είναι ένα συνεχές μοντάζ από πλάνα διαδηλώσεων, κυρίως από κινητοποιήσεις του κινήματος Black Lives Matter, και τη βίαιη απάντηση της αστυνομίας: δακρυγόνα, συλλήψεις, ένστολοι σε πλήρη εξάρτυση που θυμίζουν περισσότερο στρατό παρά σώμα πολιτικής ασφάλειας. Η αισθητική είναι ωμή, σχεδόν «βρώμικη», χωρίς εξωραϊσμούς, σαν υλικό που έχει τραβηχτεί μέσα στην ένταση της στιγμής.
Παράλληλα, το βίντεο ανοίγει το κάδρο: δεν μένει μόνο στις διαδηλώσεις, αλλά δείχνει και εφόδους της μεταναστευτικής υπηρεσίας, εικόνες αστέγων -συχνά βετεράνων- και σκηνές καθημερινής αποσύνθεσης. Έτσι, δημιουργεί μια αίσθηση ότι όλα αυτά είναι κομμάτια της ίδιας πραγματικότητας: ο πόλεμος στο εξωτερικό, η αστυνόμευση στο εσωτερικό και η κοινωνική εγκατάλειψη δεν είναι ξεχωριστά φαινόμενα, αλλά κρίκοι της ίδιας αλυσίδας.
Σε συνδυασμό με τη βαριά, σχεδόν αποπνικτική ατμόσφαιρα του κομματιού και τη φωνή του Tom Waits, το βίντεο εντείνει την αίσθηση ότι δεν υπάρχει σαφής αρχή ή τέλος, μόνο ένας κύκλος που επαναλαμβάνεται. Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό του στοιχείο.
Μουσικά, το κομμάτι επιβεβαιώνει την πορεία που έχουν χαράξει οι Massive Attack εδώ και δεκαετίες. Από την εποχή του Blue Lines, που ουσιαστικά θεμελίωσε το trip-hop, μέχρι τις πιο σκοτεινές και αφαιρετικές δουλειές τους, η μπάντα απομακρύνεται όλο και περισσότερο από τις παραδοσιακές δομές της ποπ. Στο «Boots on the Ground», αυτή η τάση φτάνει σε ένα σχεδόν ακραίο σημείο: η διάρκεια των επτά λεπτών, η εκτεταμένη χρήση σιωπής και οι ήχοι της κοπιαστικής αναπνοής του Waits δημιουργούν μια εμπειρία που είναι περισσότερο σωματική παρά ακουστική.
Η σπανιότητα των κυκλοφοριών τους τα τελευταία χρόνια προσδίδει επιπλέον βάρος στο κομμάτι. Από το Heligoland μέχρι σήμερα, οι Massive Attack έχουν επιλέξει να εμφανίζονται περισσότερο μέσα από την πολιτική τους δράση παρά μέσω της δισκογραφίας τους. Ο Robert Del Naja, βασική φιγούρα του συγκροτήματος, έχει συμμετάσχει ενεργά σε διαμαρτυρίες και ακτιβιστικές πρωτοβουλίες, ενισχύοντας την εικόνα μιας μπάντας που δεν διαχωρίζει την τέχνη από την πολιτική- ο Naja ήταν ανάμεσα στους 523 που συνελήφθησαν στην Palestine Action της πλατείας Τραφάλγκαρ πριν από μερικές μέρες.
Σε αυτό το πλαίσιο, το «Boots on the Ground» μοιάζει λιγότερο με επιστροφή και περισσότερο με συνέχεια. Δεν προσπαθεί να αναβιώσει το παρελθόν ούτε να ανταγωνιστεί κλασικά κομμάτια όπως το «Teardrop». Αντίθετα, λειτουργεί σαν μια υπενθύμιση ότι ο κόσμος που περιέγραφαν οι Massive Attack εδώ και τριάντα χρόνια όχι μόνο δεν έχει αλλάξει, αλλά έχει γίνει ακόμη πιο σκοτεινός.
Δεν είναι εύκολο άκουσμα, ούτε φαντάζομαι ο σκοπός των καλλιτεχνών ήταν να γράψουν ένα ποπ χιτ. Είναι όμως ένα κομμάτι που αποτυπώνει με ακρίβεια την αίσθηση της εποχής: μια αργή, επαναλαμβανόμενη, σχεδόν υπνωτική βύθιση σε μια πραγματικότητα όπου η βία δεν είναι εξαίρεση, αλλά κανόνας. Και ίσως εξαιτίας της δυσφορίας που προκαλεί, μοιάζει τόσο απαραίτητο.
