ΕΧΟΥΝ ΠΕΡΑΣΕΙ ΔΕΚΑ χρόνια από τότε που το τραπ εισχώρησε σχεδόν βίαια στη μουσική σκηνή της Ελλάδας, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμασταν την ποπ και το λαϊκό τραγούδι. Εκείνη την περίοδο, το 2016, όταν ο Υποχθόνιος και ο Skive άνοιγαν τον δρόμο για να βρει μια νέα γενιά τη φωνή της, ο Toquel βρισκόταν σε μια εντελώς διαφορετική φάση.
Σε μία απ’ τις πιο σκοτεινές περιόδους της ζωής του είχε αποφασίσει να φύγει για την Αλβανία και να δοκιμάσει εκεί την τύχη του στη μουσική. Ανάμεσα σε Κρήτη και Αθήνα, είχε ήδη κυκλοφορήσει το «Λίγο Παραπάνω», αλλά η καριέρα του έμοιαζε μετέωρη λόγω σοβαρών οικογενειακών προβλημάτων.
Συνολικά, δεν υπάρχει ούτε μία αδύναμη στιγμή. Το «10» του Toquel ακούγεται μονορούφι, ξανά και ξανά.
Όλο αυτό το παρελθόν επιστρέφει στο ομώνυμο κομμάτι του νέου του άλμπουμ, «10», που κυκλοφορεί από τη Minos EMI. Πρόκειται για το πρώτο μέρος ενός διπλού άλμπουμ – για το δεύτερό του δεν έχει δοθεί ακόμα ημερομηνία κυκλοφορίας. Το «10», λοιπόν, που κλείνει το άλμπουμ, είναι ένα έπος επτάμισι λεπτών και ένα από τα καλύτερα ραπ κομμάτια που έχουν γραφτεί και ακουστεί στο ελληνικό ραπ τα τελευταία χρόνια. Είναι σαν αφήγηση ζωής, χωρισμένη σε δέκα κεφάλαια. Ο Τoquel επιστρέφει στο Ηράκλειο, όταν ξεκίνησε η αγάπη του με το ραπ που τον έκανε να παρατήσει το σχολείο στα 16, και καταλήγει στο σήμερα, που είναι πετυχημένος πια, στην κορυφή, έπειτα από χρόνια αμφισβήτησης και εσωτερικών συγκρούσεων.
Κάθε κεφάλαιο διαθέτει το δικό του μουσικό μοτίβο, με την παραγωγή του σταθερού συνεργάτη του, Barrice (Beyond), να προσφέρει συνοχή χωρίς να γίνεται μονότονη, επιτρέποντάς του να ξεπερνάει τον εαυτό του σε σημεία. Για τη δημιουργία του κομματιού άντλησαν έμπνευση από το «Life of the party» των Kanye West και André 3000, όπου οι δύο Αμερικανοί ράπερ μιλούν για μια φανταστική συνάντηση των μανάδων τους στον παράδεισο.
Η χρήση sample από το «Για το καλό μου» του Γιάννη Μηλιώκα λειτουργεί έξυπνα ως συναισθηματική γέφυρα με το παρελθόν αλλά και ως μέσο αποτύπωσης μιας εύθραυστης ψυχολογικής κατάστασης σε μια εποχή που το μέλλον φάνταζε αβέβαιο. Δεν είναι μάλιστα η πρώτη φορά που ο Toquel σαμπλάρει το κλασικό αυτό τραγούδι. Το είχε ξανακάνει δεκαεφτά χρόνια νωρίτερα, στο ομώνυμο κομμάτι του πρώτου του mixtape, «Encore», το οποίο επανακυκλοφόρησε επίσημα το 2012 ως outro του τρίτου του άλμπουμ «Τώρα ή Ποτέ».
Από την πλευρά του, ο Toquel ακούγεται πιο άμεσος και πιο συγκλονιστικός από ποτέ χωρίς να προσπαθεί να εντυπωσιάσει. Στίχοι όπως «Έχω μια καύλα αλήθεια, όλοι οι άλλοι γράφουν ρηχά / Γράφω τον πόνο μου, γράφω την τρέλα μου, γράφω και για τη χαρά / Γράφω γι' αυτά που έχω χάσει, γράφω για εκείνα που θέλω / Το παίζω σκληρός, μα καμιά φορά κλαίω, η ζωή μου είναι ένα μπουρδέλο / Κι είναι τόσο αστείο», αναδεικνύουν έναν καλλιτέχνη που δεν φοβάται να γίνει ειλικρινής ή αυτοσαρκαστικός.
Είναι αναμφίβολα ένα κομμάτι-έκπληξη και ταυτόχρονα μια τολμηρή κίνηση από έναν καλλιτέχνη που μπορεί να έγινε γνωστός μέσα από το τραπ, αλλά αποδεικνύει ότι δεν περιορίζεται από αυτό. Ο Toquel εδώ απομακρύνεται από τη λογική του χιτ και αγγίζει μια πιο στιβαρή αφηγηματική γραφή, σε μια κατεύθυνση που μπορεί να θυμίζει το έργο ράπερ όπως ο Bloody Hawk, στην ουσία όμως κάνει μια επιστροφή στο boom bap ύφος που είχαν πρώιμες δουλειές του με μια μεγαλύτερη ωριμότητα και αυτοπεποίθηση που έχει κερδίσει μέσα από την προσωπική του διαδρομή.
Κι αυτό είναι που τελικά τού ανεβάζει επίπεδο. Δεν είναι απλώς η ικανότητά του να γράφει επιτυχίες αλλά το ότι μπορεί, όταν θέλει, να τις αφήνει στην άκρη και να κινείται προς κάτι πιο προσωπικό και ουσιαστικό με την ίδια άνεση.
Αν στα προηγούμενα κομμάτια του το χιούμορ ή η ειρωνεία («Business», «Illegal») επισκιάζονταν από την ευαλωτότητα ή την σκληράδα των στίχων, εδώ εμφανίζονται χωρίς φίλτρα. Ο Toquel μοιάζει να το απολαμβάνει, ερμηνεύοντας ρίμες όπως «Καμιά φορά λέω δεν με καταλαβαίνει κανείς / Ανοίγω μόνος και μιλάω με το ChatGPT», ακόμη και μέσα στο εξομολογητικό ύφος του κομματιού.
Ο FLY LO και η LILA δίνουν και εδώ το «παρών», ερμηνεύοντας δύο από τα πιο catchy κομμάτια του άλμπουμ. Στο «€€€», που λέει μαζί με τον FLY LO, επαναλαμβάνεται η πετυχημένη συνταγή του «Illegal». Ένα γρήγορο, χορευτικό τρακ που δύσκολα δεν θα γίνει hit. Στο «Ποιος να σου το πει» με τη LILA –το πιο ερωτικό κομμάτι του δίσκου– οι ρυθμοί πέφτουν, χωρίς να χάνεται ο έντονα ποπ χαρακτήρας του.
Απρόσμενα, το «10» παίζει και με τη λογική των Easter eggs. Το «€€€» κάνει σαφή αναφορά στο dirty rap, με sample από το «My neck, My back» της Khia, ενώ το «Γειτονιά» συνομιλεί με το «Window Shopper» του 50 Cent – μια κίνηση που μοιάζει λιγότερο με νοσταλγία και περισσότερο με ένα κλείσιμο του ματιού σε μια συγκεκριμένη ραπ παράδοση. Στο τέλος του «ChatGPT» ακούγεται, επίσης, η φωνή του Tupac Shakur και τα λόγια του από μια ιστορική συνέντευξη του που αφορούν τη φιλοσοφία του γύρω από τη βία στο ραπ, τα οποία φαίνεται ότι εκφράζουν και τον ίδιο τον Toquel – σαν να σχολιάζει έμμεσα τη σύγχρονη κατάσταση του ραπ στην Ελλάδα, σαν να απαντά σε όσους επικρίνουν το τραπ.
Όσον αφορά τον τίτλο του άλμπουμ, λειτουργεί ως αναφορά στη δισκογραφική του διαδρομή μέχρι σήμερα, ενώ παράλληλα συνεχίζει την εμμονή του να ονομάζει τα άλμπουμ του με σημαδιακούς αριθμούς από τη ζωή του.
Συνολικά, δεν υπάρχει ούτε μία αδύναμη στιγμή. Ο δίσκος ακούγεται μονορούφι, ξανά και ξανά. Σε ένα σημείο αυτοαποκαλείται «ο Γιώργος Σεφέρης της ραπ» – μια υπερβολή μεν, που ας πούμε ότι έχει κάποια βάση, όχι λόγω λογοτεχνικής βαρύτητας φυσικά, αλλά γιατί αποτυπώνει έναν καλλιτέχνη με πλήρη επίγνωση της δυναμικής του και της θέσης του στο game. Ο Toquel είναι ο πιο εμπορικός ράπερ της χώρας αυτήν τη στιγμή, με νούμερα που δύσκολα αμφισβητούνται. Δεν φαίνεται πλέον να ανταγωνίζεται κανέναν άλλον, παρά μόνο τον εαυτό του, κάτι που αποτυπώνεται συμβολικά και στο επιβλητικό εξώφυλλο του άλμπουμ, όπου απεικονίζεται μια σπασμένη μαρμάρινη προτομή του. Και αν το «10» είναι πράγματι το πρώτο μέρος ενός μεγαλύτερου πρότζεκτ, τότε το ενδιαφέρον στρέφεται εύλογα στη συνέχεια – μέχρι πού μπορεί να φτάσει;
Toquel by numbers
Άλμπουμ: «1111» - 190,9 εκατομμύρια streams, «Beverly Hills» - 185,7 εκατομμύρια streams, «Illegal» - 118 εκατομμύρια streams
Κομμάτια: «Sandra» - 2124 μέρες στο Spotify Τop 50 Greece, «Beverly Hills» - 1398 μέρες στο Spotify Τop 50 Greece
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
