Με τον τίτλο «All those little things» παρουσιάζεται η δεύτερη ατομική έκθεση της διεθνούς φήμης καλλιτέχνιδας Silvina Der Meguerditchian στην γκαλερί Kalfayan, σηματοδοτώντας την πρώτη παρουσίαση έργων από τη νέα σειρά των «memory-carpets» («χαλιά μνήμης»), «The texture of identity». Απόγονoς Αρμένιων μεταναστών στην Αργεντινή, γεννήθηκε το 1967 στο Μπουένος Άιρες και από το 1988 ζει στο Βερολίνο.
«Το γεγονός ότι πέρασα τα πρώτα παιδικά μου χρόνια σε ένα σπίτι όπου ζούσε και η γιαγιά μου με επηρέασε βαθιά. Φυσικά, τρώγαμε αρμένικο φαγητό και οι τελετές που παρακολουθούσα ως παιδί –γάμοι, βαπτίσεις και κηδείες– γίνονταν όλες σύμφωνα με τις αρμένικες παραδόσεις. Πήγα και σε αρμενικό σχολείο, δηλαδή είχα διπλή εκπαίδευση. Στο σπίτι άκουγα την αρμένικη γλώσσα, αν και μιλούσαμε κυρίως ισπανικά. Η γιαγιά μου συχνά ανακάτευε αρμένικες και τουρκικές λέξεις.
Παρόλο που ήμουν ένα κορίτσι από την Αργεντινή, όπως όλα τα άλλα, αυτό το πολιτιστικό στοιχείο διαμόρφωσε σημαντικά τις καλλιτεχνικές μου αναζητήσεις. Τα πρώτα δέκα χρόνια της ζωής μου ζούσαμε στα περίχωρα του Μπουένος Άιρες, σε ένα μέρος που λέγεται Claypole. Σε εκείνη την περιοχή υπήρχαν μόνο δύο άλλες αρμένικες οικογένειες. Ο ηθικός κώδικας της οικογένειάς μου επηρέασε έντονα τις αλληλεπιδράσεις και τις αξίες μας, διαμορφώνοντας τις πρώτες μου εμπειρίες», λέει στη LiFO.
«Με τα χρόνια, η δουλειά μου με τη μνήμη με έκανε να δίνω μεγάλη προσοχή σε μικρές λεπτομέρειες που συχνά η επίσημη η ιστορία παραβλέπει, με τις καθημερινές πτυχές της ζωής, τα πράγματα που συνδέουν τους ανθρώπους, να ξεχνιούνται».
Τα έργα της προσφέρουν μια απτική, ισχυρή συγχώνευση παρελθόντος και παρόντος, όπου φωτογραφίες και θραύσματα μνήμης υφαίνονται σχολαστικά σε σύγχρονες φόρμες.
«Δεν θα έλεγα ότι αποφάσισα συνειδητά να βάλω τη μνήμη στο επίκεντρο της πρακτικής μου. Εξελίχθηκε σταδιακά, από την περιέργειά μου για το παρελθόν των προγόνων μου. Ως επιζώντες της γενοκτονίας, δεν μοιράστηκαν πολύ τις εμπειρίες τους. Ο εκτοπισμός και ο ξεριζωμός που υπέμειναν –και το γεγονός ότι ήταν απλώς ευγνώμονες που ζούσαν– διαμόρφωσαν βαθιά την προσωπικότητά τους και αυτό επηρέασε τον τρόπο που μεγαλώσαμε.
Στην αρχή είχα περιέργεια για πράγματα που δεν ήξερα, στη συνέχεια ανακάλυψα μικρές ενδείξεις και άρχισαν να εμφανίζονται αφηγήσεις που μέσα από τη λύπη και την ανθεκτικότητα μού έδωσαν πολύτιμα μαθήματα. Αυτές οι αναμνήσεις έχουν γίνει μέρος των «εργαλείων» που χρησιμοποιώ για να πλοηγηθώ στη ζωή και να φανταστώ ένα καλύτερο μέλλον. Είναι αναπόσπαστο μέρος τόσο της προσωπικής μου ταυτότητας όσο και της καλλιτεχνικής μου πρακτικής», λέει.
Μέσα από κολάζ, φιλμ, γλυπτική και εμβυθιστικές εγκαταστάσεις δημιουργούνται χώροι για προβληματισμό και κριτική ενασχόληση, προσκαλώντας τους θεατές να εξετάσουν και να αναμετρηθούν με περίπλοκες πολιτιστικές αφηγήσεις.
«Το δικό μου έργο τέχνης είναι υβριδικό. Δουλεύω με ποικιλία υλικών. Στη σειρά μου “The texture of identity” τρία βασικά στοιχεία συνδυάζονται: φωτογραφία, πλαστικό και μαλλί. Η φωτογραφία είναι πλαστικοποιημένη, συμβολίζοντας τη διατήρηση. Το μαλλί, από την άλλη, είναι ένα ευαίσθητο και ευέλικτο υλικό που φέρει βαθιά μεταφορικά νοήματα. Έχει επίσης ιδιαίτερη σημασία για μένα, καθώς έμαθα τις απλές βελονιές με βελονάκι που χρησιμοποιώ σήμερα από τη γιαγιά μου, την Aghavni – το όνομά της σημαίνει «περιστέρι» στα αρμενικά.
Μεγάλωσα περιτριγυρισμένη από φωτογραφίες. Ο παππούς μου από την πλευρά της μητέρας μου, που έμαθε την τέχνη του στο Χαλέπι της Συρίας, είχε ένα φωτογραφείο στην Αργεντινή που ονομαζόταν Foto Luis. Στο σπίτι μας, αντί για πίνακες, είχαμε τις φωτογραφίες του να κοσμούν τους τοίχους. Αυτή η πρώιμη έκθεση επηρέασε αναμφίβολα την καλλιτεχνική μου οπτική», εξηγεί ξεναγώντας μας στα έργα της.
Στα νέα της έργα δεν ενσωματώνει αρχειακές φωτογραφίες αλλά φωτογραφίες που έχει τραβήξει η ίδια σε πόλεις που επισκέφτηκε τα τελευταία είκοσι χρόνια, σε πόλεις που φέρουν έντονα τα σημάδια κοινωνικο-πολιτικών αναταραχών ή πολεμικών συγκρούσεων, όπως το Χαλέπι το 2006, το Στεπανακέρτ (Ναγκόρνο Καραμπάχ) και το Σουσί (Ναγκόρνο Καραμπάχ) το 2008, το Ντιγιάρμπακιρ (Τουρκία) το 2014 και η Βηρυτός (Λίβανος) το 2018.
«Εστιάζω σε μέρη με ταραχώδη ιστορία. Με τα χρόνια, η δουλειά μου με τη μνήμη με έκανε να δίνω μεγάλη προσοχή σε μικρές λεπτομέρειες που συχνά η επίσημη ιστορία παραβλέπει, με τις καθημερινές πτυχές της ζωής, τα πράγματα που συνδέουν τους ανθρώπους, να ξεχνιούνται. Ενδιαφέρομαι βαθιά γι’ αυτά τα μικρά πράγματα επειδή κάνουν τις ατομικές εμπειρίες καθολικές και σχετικές. Δυστυχώς, πολλά από αυτά τα μικρά, σημαντικά στοιχεία έχουν χαθεί από τα μέρη που έχω επισκεφτεί – τόπους καταστροφής και μεταμόρφωσης. Στόχος της δουλειάς μου είναι να τα αποκαλύψει και να τα αναδείξει», λέει.
Τα επιτοίχια έργα της σειράς «The Texture of Identity» αποτίνουν φόρο τιμής στη μακροχρόνια και αδιάλειπτη μνήμη της καθημερινής ζωής σε αυτές τις πόλεις ως μνημεία που συγκεράζουν το πρόσκαιρο με το διαχρονικό σε ένα ευλαβικό αφιέρωμα. Η Silvina Der Meguerditchian πιστεύει ότι οι άνθρωποι αναζητούν συνδέσεις όταν ασχολούνται με έργα τέχνης και η τέχνη έχει τη δύναμη να μας μεταφέρει σε άγνωστα μέρη που μερικές φορές προκαλούν ακόμα και δυσφορία. Το μαλλί μπορεί να θυμίζει αυτά που έπλεκε η γιαγιά σου, ένα χρώμα ή ένα αλφάβητο χρησιμεύει ως πύλη και σπάει το αρχικό φράγμα της μη εξοικείωσης, ενθαρρύνοντας την εξερεύνηση.
«Μόλις σπάσει αυτός ο πάγος του αγνώστου, οι άνθρωποι αισθάνονται πιο σίγουροι και πρόθυμοι να βουτήξουν στο έργο τέχνης. Τότε είναι που η δουλειά μπορεί να τους οδηγήσει σε πραγματικά άγνωστα μέρη, χώρους όπου μπορούν να μάθουν, να αναπτυχθούν και να βγουν από τη ζώνη άνεσής τους. Για μένα, αυτό το ταξίδι στο άγνωστο είναι η πιο ανταποδοτική πτυχή τόσο της τέχνης όσο και της ζωής», λέει.
Η Silvina Der Meguerditchian από το 2010 είναι καλλιτεχνική διευθύντρια του Houshamadyan, ενός πρότζεκτ που έχει ως στόχο την έρευνα και αποτύπωση της Αρμενικής παρουσίας στην Οθωμανική επικράτεια. Το έργο της έχει βραβευθεί από: Falkenrot Prize 2021/2, Berlin Senate work grant (2022), European Cultural Foundation (ECF), Soros Foundation, Heinrich Böll Foundation, the Goethe Institut, the Tufenkian Foundation, the City of Berlin, the German Foreign Ministry, the Anadolu Kültür Foundation and the Gulbenkian Foundation.
Από το 2014 συνεργάζεται με την ομάδα "Women mobilizing memory," που απαρτίζεται από καλλιτέχνες, συγγραφείς, ακτιβιστές́ και θεωρητικούς της μνήμης οι οποίοι δραστηριοποιούνται διεθνώς. Το 2025 το έργο της θα παρουσιαστεί σε ατομική έκθεση αναδρομικού χαρακτήρα στο Kunstraum Kreuzberg στο Βερολίνο.
Βρείτε περισσότερες πληροφορίες για την εικαστική έκθεση «All those little things» εδώ.
