ΦΩΤΙΑ ΤΩΡΑ

Σόφι Τόιμπερ - Αρπ: Η δημιουργική ζωή και το τραγικό τέλος μιας πρωτοπόρου της τέχνης του 20ου αιώνα Facebook Twitter
Η Σόφι Τόιμπερ με το Dada Head, Zυρίχη, 1920. Φωτο: Nic Aluf

Σόφι Τόιμπερ-Αρπ: Η δημιουργική ζωή και το τραγικό τέλος μιας πρωτοπόρου της τέχνης

0

Μια πρωτοπόρο γυναίκα της τέχνης τιμά με μια μεγάλη έκθεση το Kunstmuseum Basel, μέχρι τις 20 Ιουνίου 2021. Η Sophie Taeuber-Arp, ζωγράφος, γλύπτρια, σχεδιάστρια υφασμάτων και επίπλων, αρχιτέκτονας και χορεύτρια, συνδέθηκε με τα μεγάλα κινήματα της τέχνης των αρχών του 20ού αιώνα και είναι μια από τις λίγες γυναίκες που άφησαν πίσω τους τόσο πλούσιο έργο, το οποίο εξακολουθεί μέχρι σήμερα να είναι επίκαιρο.

Το μουσείο Kunstmuseum Basel στη γενέθλια χώρα της, σε συνεργασία με το MoMA στη Νέα Υόρκη και την Tate Modern στο Λονδίνο, γιορτάζει την καλλιτεχνική συμβολή της στην τέχνη με πολλούς τρόπους, αφού η Τόιμπερ- Αρπ έπαιξε σημαντικό ρόλο στο κίνημα Dada στη Ζυρίχη, εργάστηκε σε πολλά αρχιτεκτονικά έργα και σε σχέδια επίπλων που επηρεάστηκαν από το Bauhaus στο Στρασβούργο και στο Παρίσι και βοήθησε στον επαναπροσδιορισμό της αφηρημένης ζωγραφικής στη Γαλλία και την Ελβετία.

Γεννημένη το 1889, στην Ελβετία, κόρη ενός φαρμακοποιού, έφτασε με την οικογένειά της στη Γερμανία όταν ήταν δυο ετών. «Η επιθυμία μου να εμπλουτίζονται και να ομορφαίνουν τα πράγματα δεν μπορεί να ερμηνευθεί υλιστικά, με την κατοχή τους ως αύξησης της αξίας τους. Αντίθετα πηγάζει από το ένστικτο για την τελειότητα και τη δημιουργική πράξη» έλεγε.

«Η επιθυμία μου να εμπλουτίζονται και να ομορφαίνουν τα πράγματα δεν μπορεί να ερμηνευθεί υλιστικά, με την κατοχή τους ως αύξησης της αξίας τους. Αντίθετα πηγάζει από το ένστικτο για την τελειότητα και τη δημιουργική πράξη».

Σπούδασε στο Μόναχο, επέστρεψε στην πατρίδα της Ελβετία το 1914 και ξεκίνησε μια επιτυχημένη μελέτη των εφαρμοσμένων τεχνών. Άρχισε να φοιτά στη σχολή του Ρούντολφ Λαμπάν, χορευτή και θεωρητικού του χορού που θεωρείται ως ένας από τους πρωτοπόρους του σύγχρονου χορού στην Ευρώπη και «πατέρας του εξπρεσιονιστικού χορού» στη Γερμανία. Την ίδια εποχή γνώρισε τον σύζυγό της, επίσης καλλιτέχνη Ζαν Αρπ, με τον οποίο συνεργάστηκαν συχνά για το υπόλοιπο της ζωής της.

Ως πρόσφυγες, κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκόσμιου πολέμου, βρέθηκαν στη Ζυρίχη με άλλους εξόριστους που ζούσαν στην ελβετική πόλη, συμμετείχαν στη γέννηση του Νταντά στη Ζυρίχη, αλλά η Αρπ δίδαξε και κλωστοϋφαντουργία στη Σχολή Εφαρμοσμένων Τεχνών της πόλης από το 1916 έως το 1929 για να στηρίξει οικονομικά την οικογένειά της.

Όταν κλήθηκε να σχεδιάσει μαριονέτες για μια σύγχρονη προσαρμογή του έργου της κομέντια ντελ άρτε, King Stag, του 18ου αιώνα, σε ένα σχολείο, κατασκεύασε μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές φιγούρες που μέχρι σήμερα θεωρούνται συμβολικές για το κίνημα των ντανταϊστών και πολλές από αυτές βρίσκονται σήμερα στο μουσείο Αρπ στο Ρέμαγκεν της Γερμανίας.

Σόφι Τόιμπερ - Αρπ: Η δημιουργική ζωή και το τραγικό τέλος μιας πρωτοπόρου της τέχνης του 20ου αιώνα Facebook Twitter
Η Σόφι Τόιμπερ στο Monte Verita, 1925. Φωτο: Stiftung Arp e.V., Berlin/Rolandswerth/Artists Rights Society (ARS), New York, Hauser and Wirth

Στα τέλη της δεκαετίας του 1920 και στις αρχές της δεκαετίας του 1930, η Αρπ ξεκίνησε διάφορα έργα αρχιτεκτονικής και εσωτερικού σχεδιασμού, κυρίως σε συνεργασία με τον σύζυγό της και τον Ολλανδό καλλιτέχνη Theo van Doesburg για τη φιλόδοξη διακόσμηση του συγκροτήματος ψυχαγωγίας Aubette στο Στρασβούργο της Γαλλίας.

Το 1929, έφυγε από τη Ζυρίχη για το Παρίσι, όπου έστρεψε την προσοχή της σε αφηρημένους πίνακες και ανάγλυφα ξύλινα ανάγλυφα. Αυτά τα έργα εμφανίζουν μια ένταση μεταξύ ακρίβειας και παιγνιώδους διάθεσης που είναι χαρακτηριστική της καλλιτεχνικής της παραγωγής. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930, συνδέθηκε με δύο ομάδες καλλιτεχνών που αφιερώθηκαν επίσης στην αφαίρεση, τους Cercle et Carré και τους Abstraction-Création, και επιμελήθηκε το βραχύβιο διεθνές περιοδικό Plastique / Plastic. Από το 1926 οι Αρπ είχαν γίνει Γάλλοι πολίτες και ζούσαν στο Meudon / Val-Fleury, έξω από το Παρίσι, όπου η Αρπ σχεδίασε το νέο τους σπίτι και μερικά από τα έπιπλα του.

Είναι η πρώτη καλλιτέχνις που χρησιμοποίησε πουά στην τέχνη με έργα όπως το Dynamic Circles του 1934, στα βήματα του Καζιμίρ Μαλέβιτς και του Black Circle. Ο κύκλος της περιλάμβανε καλλιτέχνες όπως οι Σόνια και Ρομπέρ Ντελονέ, Βασίλι Καντίνσκι, Χοάν Μιρό και Μαρσέλ Ντισάν.

Σόφι Τόιμπερ - Αρπ: Η δημιουργική ζωή και το τραγικό τέλος μιας πρωτοπόρου της τέχνης του 20ου αιώνα Facebook Twitter
Η Σόφι Τόιμπερ και ο Ζαν Αρπ με μαριονέτες που ζωγράφισε για το “König Hirsch,” Ζυρίχη 1918. Φωτο: Ernst Linck

Το 1940, το ζεύγος Αρπ εγκατέλειψε το Παρίσι λόγω της ναζιστικής κατοχής και μετακόμισε στο Grasse, στο Vichy, όπου δημιούργησαν μια «αποικία τέχνης» με άλλους καλλιτέχνες που είχαν καταφύγει εκεί. Σε μια επίσκεψή της στο σπίτι του αρχιτέκτονα και καλλιτέχνη Μαξ Μπιλ το 1943, πέθανε από δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα που προκλήθηκε από χαλασμένη σόμπα.

Η κληρονομιά που άφησε εκτείνεται σε πλήθος σχεδίων, έργων, κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, σε χάντρες, κοστούμια, έπιπλα και εσωτερικούς χώρους, καθώς και μαριονέτες που μας επιτρέπουν να ανακαλύψουμε το πολύπλευρο και ευφάνταστο κόσμο της, που με συνέπεια και συνειδητά αμφισβητεί τα ιστορικά όρια που διαχωρίζουν την τέχνη από το ντιζάιν και τον βιομηχανικό σχεδιασμό.

Σόφι Τόιμπερ - Αρπ: Η δημιουργική ζωή και το τραγικό τέλος μιας πρωτοπόρου της τέχνης του 20ου αιώνα Facebook Twitter
Μαξ Έρνστ, Γκαλά, Σόφι Τόιμπερ και Πολ Ελυάρ στην Αρόσα το 1928.
Σόφι Τόιμπερ - Αρπ: Η δημιουργική ζωή και το τραγικό τέλος μιας πρωτοπόρου της τέχνης του 20ου αιώνα Facebook Twitter
Sophie Taeuber-Arp Composition of Circles and Overlapping Angles 1930. The Museum of Modern Art, New York. The Riklis Collection of McCrory Corporation. Φωτο: The Museum of Modern Art, Department of Imaging and Visual Resources. © 2019 Artists Rights Society (ARS), New York / VG Bild-Kunst, Bonn
Σόφι Τόιμπερ - Αρπ: Η δημιουργική ζωή και το τραγικό τέλος μιας πρωτοπόρου της τέχνης του 20ου αιώνα Facebook Twitter
Mαριονέτες που σχεδίασε για μια σύγχρονη προσαρμογή του έργου King Stag, König Hirsch (The Stag King), 1918. Φωτο: E.Linck. Fondation Arp photographic archives.
Σόφι Τόιμπερ - Αρπ: Η δημιουργική ζωή και το τραγικό τέλος μιας πρωτοπόρου της τέχνης του 20ου αιώνα Facebook Twitter
Sophie Taeuber-Arp, Plate from 10 Origin, 1942.
Σόφι Τόιμπερ - Αρπ: Η δημιουργική ζωή και το τραγικό τέλος μιας πρωτοπόρου της τέχνης του 20ου αιώνα Facebook Twitter
Personnages (Figures) 1926 on yarn. Φωτο: Alex Delfanne
Σόφι Τόιμπερ - Αρπ: Η δημιουργική ζωή και το τραγικό τέλος μιας πρωτοπόρου της τέχνης του 20ου αιώνα Facebook Twitter
Sophie Taeuber-Arp (1889-1943), Bandes, cercles et lignes.
Σόφι Τόιμπερ - Αρπ: Η δημιουργική ζωή και το τραγικό τέλος μιας πρωτοπόρου της τέχνης του 20ου αιώνα Facebook Twitter
“Coquilles et Fleurs” (Shells and Flowers), 1938. Credits: Stiftung Arp e.V., Berlin/Rolandswerth/Artists Rights Society (ARS), New York, Hauser and Wirth
Σόφι Τόιμπερ - Αρπ: Η δημιουργική ζωή και το τραγικό τέλος μιας πρωτοπόρου της τέχνης του 20ου αιώνα Facebook Twitter
Sophie Taeuber-Arp, Head 1920.
Σόφι Τόιμπερ - Αρπ: Η δημιουργική ζωή και το τραγικό τέλος μιας πρωτοπόρου της τέχνης του 20ου αιώνα Facebook Twitter
Σόφι Τόιμπερ με το Dada Head, Zυρίχη, 1920 (Photograph: Nic Aluf)
Εικαστικά
0

ΦΩΤΙΑ ΤΩΡΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η Αρτεμίσια και το πρωτο-φεμινιστικό κεντρί της

Εικαστικά / Η Αρτεμίσια και το πρωτο-φεμινιστικό κεντρί της

Συνεχίζεται online η μεγάλη αναδρομική έκθεση της National Gallery του Λονδίνου στο έργο της Αρτεμίσια Τζεντιλέσκι, με παρουσίαση περισσότερων από τους μισούς πίνακες της πιο σπουδαίας και ηρωικής καλλιτέχνιδος του Μεγάλου Αιώνα της ευρωπαϊκής ζωγραφικής.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ
Μια έκθεση με πέντε άγνωστα, σπάνια έργα της Φρίντα Κάλο

Εικαστικά / Μια έκθεση με πέντε άγνωστα, σπάνια έργα της Φρίντα Κάλο

Το μουσείο του Ντάλας οργάνωσε μια έκθεση που θα ανοίξει στις 7 Μαρτίου, με τέσσερα άγνωστα έργα και ένα σχέδιό της, που ανήκουν σε ιδιωτική συλλογή και δανείζονται σπάνια σε μουσεία και εκθέσεις.
THE LIFO TEAM

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

H σύγχρονη ελληνική κεραμική έχει πια τη δική της Μπιενάλε

Αποστολή στη Σαντορίνη / H σύγχρονη ελληνική κεραμική έχει πια τη δική της Μπιενάλε

Με έργα Ελλήνων και διεθνών καλλιτεχνών, η 1η Μπιενάλε Σύγχρονης Κεραμικής εγκαινιάστηκε μέσα στο περίφημο Μουσείο Προϊστορικής Θήρας, κοντά σε έναν από τους πιο συγκλονιστικούς αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, το Ακρωτήρι.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Η εξαιρετική περίπτωση της Phyllida Barlow που ο κόσμος της τέχνης ανακάλυψε αργά

Εικαστικά / Η εξαιρετική περίπτωση της Phyllida Barlow που ο κόσμος της τέχνης ανακάλυψε αργά

Το έργο της «RIG: untitled; blocks», με τα ανορθόδοξα υλικά και τη γλυπτική που δεν μοιάζει με τέτοια, παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα από το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και τον Οργανισμό Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Φίκος - Για το εκκλησάκι του Μυταρά

Guest Editors / «Το έφτιαξε όπως το ένιωσε εκείνη τη στιγμή»: Ο Φίκος γράφει για το κλείσιμο του παρεκκλησιού του Μυταρά

Το ιδανικό θα ήταν να έχουμε μια ζωντανή παράδοση στην οποία ο καλλιτέχνης εκφράζει (την κοινωνία του) και εκφράζεται. Δυστυχώς ξεμένουμε με δύο επιλογές: από τη μια ένα καλλιτεχνικό νεκροταφείο και από την άλλη ένα δυσλειτουργικό αλλά ζωντανό έργο.
ΦΙΚΟΣ
Η Tate Britain αποκαθιστά τις παραγνωρισμένες, λησμονημένες γυναίκες καλλιτέχνιδες με μια ιστορική έκθεση

Εικαστικά / Λησμονημένες γυναίκες καλλιτέχνιδες που έσπασαν τα όρια

Η Tate Britain αποκαθιστά τις παραγνωρισμένες Βρετανίδες καλλιτέχνιδες, με έργα από το 1520 μέχρι το 1920, σε μια ιστορική έκθεση αφιερωμένη σε εκείνες που ξεπέρασαν ανυπέρβλητα εμπόδια.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Η Ναν Γκόλντιν ντρέπεται για όσα συμβαίνουν στη Γάζα και λέει: «Ζούμε ανατριχιαστικές εποχές μακαρθισμού»

Εικαστικά / «Ζούμε ανατριχιαστικές εποχές μακαρθισμού»: Η Ναν Γκόλντιν ντρέπεται για όσα συμβαίνουν στη Γάζα

Το έργο της Γκόλντιν «Sisters, Saints, Sibyls» καταπιάνεται με την ιστορία της μεγαλύτερης αδελφής της, της Μπάρμπαρα, ενός έξυπνου και ανυπότακτου παιδιού που στάλθηκε σε ορφανοτροφεία, αναμορφωτήρια και ψυχιατρικά ιδρύματα στην εφηβεία και αυτοκτόνησε το 1965, σε ηλικία μόλις 19 ετών.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Before and after science: Ένα έργο σύγχρονης τέχνης εναρμονίζεται με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών

Εικαστικά / Before and after science: Ένα έργο σύγχρονης τέχνης εναρμονίζεται με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών

Η εικαστικός Ίρις Τουλιάτου μάς συστήνει έναν χώρο με πλούσια ιστορία και μοναδικές συλλογές, συνδέοντας την επιστημονική γνώση με την καλλιτεχνική παρέμβαση και την αισθητηριακή εμπειρία.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Μια συνάντηση με τον Jonathan Meese

Εικαστικά / Jonathan Meese: «Έχουμε αρχίσει να προτιμούμε να μην έχουμε ελευθερία»

Μια συνάντηση στην Αθήνα με τον Γερμανό ζωγράφο που επιστρέφει στα παραμύθια γιατί βρίσκει τον πραγματικό κόσμο «πολύ άσχημο», με αφορμή την τρίτη του έκθεση στην γκαλερί Bernier-Eliades.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Προσφέροντας μία εμπειρία πολιτισμού στους κατοίκους της Ελευσίνας

LiFO X 2023 ΕΛΕVΣΙΣ / Προσφέροντας μία εμπειρία πολιτισμού στους κατοίκους της Ελευσίνας

Η Εύα Μανιδάκη και ο Ανδρέας Λόλης συζητούν με τον Χρήστο Παρίδη για όλα όσα προηγήθηκαν της δημιουργίας των in situ εγκαταστάσεων που σχεδίασαν στο πλαίσιο της 2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Το αμερικανικό «πραξικόπημα» στη Μπιενάλε της Βενετίας και οι θεωρίες συνωμοσίες που εξακολουθούν 60 χρόνια μετά

Εικαστικά / Το αμερικανικό «πραξικόπημα» στην Μπιενάλε της Βενετίας και οι θεωρίες συνωμοσίες 60 χρόνια μετά

Ένα νέο ντοκιμαντέρ εστιάζει στις έντονες αντιδράσεις που προκάλεσε η «σκανδαλώδης» βράβευση του αρχιερέα της ποπ αρτ Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ στην Μπιενάλε του 1964, με τη χορηγία της αμερικανικής κυβέρνησης.
THE LIFO TEAM
Οι ζωές και τα έργα της Lorenza Böttner

Εικαστικά / Οι ζωές και τα έργα της Lorenza Böttner

Η Lorenza Böttner (1959-1994) ήταν μια καλλιτέχνις που είχε έντονα βιωματική, σωματική σχέση με τη μεταμόρφωση. Μεταμόρφωσε μια ζωγραφική πρακτική σε εικαστική περφόρμανς που «βγήκε» στον δρόμο και έκανε τον δημόσιο χώρο θεατρική σκηνή για μια πολιτικοποιημένη σωματική διαφορετικότητα.
PAUL B. PRECIADO
Ένας Μάιος γεμάτος με σύγχρονη τέχνη στην Αθήνα

Πολιτισμός / Ένας Μάιος γεμάτος με σύγχρονη τέχνη στην Αθήνα

Το τρίτο μέρος του αφιερώματος του ΕΜΣΤ στις γυναίκες εικαστικούς, Jonathan Meese στην Bernier/Eliades, Θανάσης Τότσικας στη Rodeo, Ιωάννα Λημνιού στην Breeder και ό,τι άλλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι γκαλερί και οι χώροι τέχνης τον Μάιο.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ