Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ: Οι σκιές στα έργα του ηγέτη της ποπ-αρτ

Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg, Driveway Detour (Night Shade), 1991.© Robert Rauschenberg Foundation
0

Αποκαλείται «Πρωτέας της μοντέρνας τέχνης». Ο γίγαντας της μεταπολεμικής εικαστικής σκηνής Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ και ένας από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους της ποπ-αρτ, μαζί με τον Άντι Γουόρχολ και τον Ρόι Λιχτενστάιν, τιμάται με μια έκθεση στην γκαλερί Ropac του Λονδίνου με έργα του που δεν εμφανίζονται συχνά, μια ενότητα που ονομάζεται Night Shades and Phantoms.

Οι σκιές στα έργα κρύβουν τα σχήματα δημιουργώντας μια εικονογραφική επιφάνεια που προκαλεί να ανακαλύψεις αυτά που υπάρχουν πίσω από αυτήν.

Η δουλειά του αυτή, μετά από χρόνια πειραματισμού με το μέταλλο, χαρακτηρίζεται από την παλέτα σε κλίμακα του γκρι πάνω στο αλουμίνιο, με ονειρικές εικόνες που εμφανίζονται και εξαφανίζονται ως αποτέλεσμα του φωτός, των σκιών και των αντανακλάσεων στις επιφάνειες των έργων τέχνης. Αναφέρεται στην πραγματικότητα ενός βιομηχανικού κόσμου, ενώ χρησιμεύει επίσης ως μια ανακλαστική επιφάνεια που συλλαμβάνει εικόνες, εντυπώσεις και αναμνήσεις.

Οι εικόνες που χρησιμοποιήθηκαν στη διαδικασία της μεταξοτυπίας είναι οι φωτογραφίες του ίδιου του Ράουσενμπεργκ, που τραβήχτηκαν κατά τη διάρκεια των διαφόρων ταξιδιών του στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο εξωτερικό, από το 1979. Την ολοκλήρωσε το 1991 και παίζει με την αντίληψη του θεατή με τη φιλοσοφία του. που συνοψίζεται στο ότι «Πολλοί άνθρωποι ζουν με την αίσθηση ότι τους λείπει κάτι σημαντικό για να είναι ευτυχείς ή χάνουν κάτι σημαντικό για τη ζωή τους. Αλλά ο κόσμος μας είναι απίστευτα πλούσιος, αρκεί να συγκεντρώσεις αυτόν τον πλούτο».

Ο Ράουσενμπεργκ ήταν ο καλλιτέχνης που αγαπούσε τους θορύβους, τα σκουπίδια και τη μυρωδιά του δρόμου. Επίμονα είχε εξαλείψει σχεδόν το όριο μεταξύ ζωγραφικής και γλυπτικής, εισάγοντας μια νέα σχέση μεταξύ του θεατή και του έργου τέχνης.

Ο «εφευρέτης» μιας νέας εικόνας στα εικαστικά έλεγε «προσπαθώ στην τέχνη μου να βγάλω από συνηθισμένα πράγματα και αντικείμενα κάτι που με ξαφνιάζει», και το κατάφερε μέχρι το τέλος της ζωής του συνδέοντας ποιητικά και πνευματικά τα πιο παράταιρα υλικά, απόβλητα των άλλων και των πολιτισμών. Ο Ράουσενμπεργκ ήταν ο καλλιτέχνης που αγαπούσε τους θορύβους, τα σκουπίδια και τη μυρωδιά του δρόμου. Επίμονα είχε εξαλείψει σχεδόν το όριο μεταξύ ζωγραφικής και γλυπτικής, εισάγοντας μια νέα σχέση μεταξύ του θεατή και του έργου τέχνης.

Το 1950, όταν οι κριτικοί είδαν τα πρώτα «Συνδετικά», τα απέρριψαν ως ευτελή. Ο ίδιος έλεγε ότι εμπνεύστηκε τον τίτλο του από μια ιστορία που είχε ακούσει από τον Αλεξάντερ Κάλντερ που είπε ότι κανείς δεν κοίταζε τα έργα του, γιατί δεν ήξερε πώς να τα ονομάσει. Όταν άρχισε να τα αποκαλεί «κινητά», ξαφνικά όλοι είπαν, «ναι, αυτό είναι».

Τα «συνδετικά» ήταν τα πιο αγαπημένα έργα του γιατί θύμιζαν μια εποχή της ζωής του, που μόλις επιβίωνε, προσπαθώντας να πουλήσει την τέχνη του και ζώντας σε μια σκυθρωπή σοφίτα. Τότε, για να ζήσει, προσπαθούσε να πουλήσει ό,τι δημιουργούσε. Όταν τον ανέλαβε ο γκαλερίστας Λίο Καστέλι στα τέλη της δεκαετίας 1950, η καριέρα και οι τιμές του Ράουσενμπεργκ εκτινάχθηκαν στα ύψη. Όλοι αναγνώρισαν στα έργα του την τόλμη να καταργήσει τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ ζωγραφικής, γλυπτικής, φωτογραφίας, χαρακτικής, χορού, τεχνολογίας και περφόρμανς.

Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg Helm (Spread), 1980. © Robert Rauschenberg Foundation

Ο Ράουσενμπεργκ εκτός από τη μαγική σχεδόν ικανότητά του να μετατρέπει άχρηστα, απρόσμενα, ασήμαντα και καθημερινά αντικείμενα για να δημιουργήσει μια ανεπανάληπτη και προσωπική ταυτότητα, συνεργάστηκε με κορυφαίους καλλιτέχνες, τον Τζον Κέιτζ, την Τρίσα Μπράουν, τον Πολ Τέιλορ, τον Μερς Κάνιγκχαμ, σε πρωτοποριακές παραστάσεις πολυμέσων – τώρα αναγνωρισμένες ως τα πρώτα χάπενινγκ που περιελάμβαναν ποίηση, μουσική, χορό και ταινίες.

Ήταν ο πρώτος Αμερικανός που πήρε τον Χρυσό Λέοντα στην Μπιενάλε της Βενετίας και συμμετείχε στο Moon museum, μια μικροσκοπική κεραμική πλακέτα με έργα των πιο επιφανών καλλιτεχνών της εποχής, που στάλθηκε στο φεγγάρι με το Appollo 12.

Στα τέλη της ζωής του, χτυπημένος από μια εγκεφαλική συμφόρηση, με παράλυτη τη δεξιά του πλευρά, συνέχισε να δουλεύει με το αριστερό χέρι μη έχοντας χάσει τον ενθουσιασμό του. Δίδαξε τον εαυτό του να υπογράφει τα έργα του με το αριστερό.

Πέθανε στις 12 Μαΐου 2008 στο σπίτι του, στη Φλόριντα, μετά την απόφασή του να αποσυνδεθεί από τα μηχανήματα που τον κρατούσαν στη ζωή. Είχε ιδρύσει τη ΜΚΟ «Change», που παρείχε υποστήριξη σε άπορους καλλιτέχνες. Μέχρι σήμερα το Ιδρυμα Robert Rauschenberg εξακολουθεί να προσφέρει υποτροφίες και να διοργανώνει δράσεις φιλανθρωπικού χαρακτήρα.

Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg Drums (Night Shade), 1991. © Robert Rauschenberg Foundation
Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg, H2 Sitting Duck (Borealis), 1991. © Robert Rauschenberg Foundation
Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg, Slug (Combine), 1961. © Robert Rauschenberg Foundation
Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg Untitled, 1969. © Robert Rauschenberg Foundation
Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg Untitled, 1973. © Robert Rauschenberg Foundation
Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg Bunk (Spread), 1981. © Robert Rauschenberg Foundation
Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg Untitled (Spread), 1982. © Robert Rauschenberg Foundation
Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg Bumper Slip Late Summer Glut, 1987. © Robert Rauschenberg Foundation
Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg Red Crawler Glut, 1987. © Robert Rauschenberg Foundation
Εικαστικά
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η επιστροφή των χαμένων έργων τέχνης της Αμμοχώστου

Εικαστικά / Η επιστροφή των χαμένων έργων τέχνης της Αμμοχώστου

Το τιτάνιο έργο της τελικής μεταφοράς από τα Κατεχόμενα και η επιστροφή 219 έργων τέχνης Ελληνοκυπρίων και Ελλήνων καλλιτεχνών είναι μέχρι σήμερα μια ιστορία με πολλά μυστικά, σκοτεινά σημεία και ερωτηματικά, που μοιάζει με αστυνομικό θρίλερ.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
ΕΠΕΞ O κύριος Bios και το Bios Effect

20 χρόνια LiFO / Από το Bios πέρασε όλη η πρωτοπορία της Αθήνας

Το Bios δεν υπήρξε απλώς ένας πολυχώρος στην Πειραιώς. Ήταν, και συνεχίζει να είναι, το σημείο όπου διαμορφώθηκαν νέες αισθητικές, γεννήθηκαν καλλιτεχνικές διαδρομές και άλλαξε ο τρόπος με τον οποίο η Αθήνα αντιλαμβάνεται τον σύγχρονο πολιτισμό.
M. HULOT
Η κουίρ καλλιτεχνική σκηνή δεν κατοικεί πια στο περιθώριο

20 ΧΡΟΝΙΑ LIFO / Η κουίρ καλλιτεχνική σκηνή δεν κατοικεί πια στο περιθώριο

Η ανάδειξη του κουίρ στοιχείου στον εικαστικό χώρο και η αλληλεπίδρασή του τόσο με τις σύγχρονες πολιτικοκοινωνικές εξελίξεις όσο και με την ιστορία, τη μνήμη και το βίωμα.
ΠΑΝΟΣ ΦΟΡΤΟΥΛΑΚΗΣ/ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΠΕΞ ΕΜΣΤ και Πινακοθήκη κλειστά για χρόνια

20 χρόνια LiFO / ΕΜΣΤ και Πινακοθήκη: Τόσα χρόνια κλειστά που κοντέψαμε να τα ξεχάσουμε

Η Εθνική Πινακοθήκη και το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης είναι σήμερα δύο από τα σημαντικότερα καταφύγια πολιτισμού της Αθήνας. Για να ανοίξουν όμως τις πόρτες τους στο κοινό, χρειάστηκε να περάσουν δεκαετίες σχεδίων, ανατροπών, ματαιώσεων και διαδοχικών εξαγγελιών.
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
Θυμάσαι την Marina Abramović στο Μπενάκη; Ξεχνιούνται κάτι τέτοια;

20 χρόνια LiFO / Θυμάσαι την Abramović στο Μπενάκη; Ξεχνιούνται κάτι τέτοια;

Αυτό είναι ένα μόνο από τα πολλά εικαστικά events της πόλης όπου τα περασμένα 20 χρόνια είδε την πρώτη της Μπιενάλε, την σημαντική Documenta αλλά και μεγάλες αναδρομικές ελλήνων ζωγράφων. Διαλέξαμε 10 που αξιζει να τις θυμηθούμε ξανά.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
«Όποιος δεν έχει γάτα δεν μπορεί να συμμετέχει στη συζήτηση»

Studio Visit / Ηλίας Παπαηλιάκης: «Όποιος δεν έχει γάτα δεν μπορεί να συμμετέχει στη συζήτηση»

Ο Ηλίας Παπαηλιάκης ανοίγει το ατελιέ του στον Κολωνό και μιλά στη LiFO για τη ζωγραφική, τη μνήμη, το φως, τις γάτες, τον δημόσιο χώρο και όλα όσα κρύβονται πίσω από τις χαρακτηριστικές μονοκοντυλιές του.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Το «Κυνήγι» του The Krank: Μια παραλία γίνεται πεδίο σύγκρουσης για τις εξορύξεις στο Ιόνιο

Εικαστικά / Ο The Krank μετέτρεψε με την τέχνη του μια παραλία σε πεδίο σύγκρουσης

Στους Οθωνούς, απέναντι από το σημείο όπου σχεδιάζονται υπεράκτιες εξορύξεις, ο καλλιτέχνης δημιούργησε μια εφήμερη εγκατάσταση land art που φέρνει αντιμέτωπο τον προϊστορικό άνθρωπο με τη σύγχρονη βιομηχανία
M. HULOT
Τα έργα της Μαριλίας Κολυμπίρη θυμίζουν καθημερινότητά σου

Εικαστικά / Μαριλία Κολυμπίρη, τι άλλο μπορείς να φτιάξεις με τον πηλό σου;

Η δουλειά της εικαστικού κινείται μεταξύ ζωγραφικής και κεραμικής, εξερευνώντας τη σχέση μας με την καθημερινότητα, τη μνήμη και τα αντικείμενα που συνθέτουν τον προσωπικό μας κόσμο.
ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ
Φρίντα Κάλο: «Πόδια, τι σας χρειάζομαι όταν έχω φτερά για να πετάξω;»

Εικαστικά / Φρίντα Κάλο: «Πόδια, τι σας χρειάζομαι όταν έχω φτερά για να πετάξω;»

Γεννήθηκε σαν σήμερα μια από τις πιο αναγνωρίσιμες ζωγράφους όλων των εποχών. Με αφορμή την μεγάλη έκθεση στην Tate Modern ανατρέχουμε στη ζωή της που καθόρισε ολοκληρωτικά το έργο της.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ