Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ: Οι σκιές στα έργα του ηγέτη της ποπ-αρτ

Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg, Driveway Detour (Night Shade), 1991.© Robert Rauschenberg Foundation
0

Αποκαλείται «Πρωτέας της μοντέρνας τέχνης». Ο γίγαντας της μεταπολεμικής εικαστικής σκηνής Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ και ένας από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους της ποπ-αρτ, μαζί με τον Άντι Γουόρχολ και τον Ρόι Λιχτενστάιν, τιμάται με μια έκθεση στην γκαλερί Ropac του Λονδίνου με έργα του που δεν εμφανίζονται συχνά, μια ενότητα που ονομάζεται Night Shades and Phantoms.

Οι σκιές στα έργα κρύβουν τα σχήματα δημιουργώντας μια εικονογραφική επιφάνεια που προκαλεί να ανακαλύψεις αυτά που υπάρχουν πίσω από αυτήν.

Η δουλειά του αυτή, μετά από χρόνια πειραματισμού με το μέταλλο, χαρακτηρίζεται από την παλέτα σε κλίμακα του γκρι πάνω στο αλουμίνιο, με ονειρικές εικόνες που εμφανίζονται και εξαφανίζονται ως αποτέλεσμα του φωτός, των σκιών και των αντανακλάσεων στις επιφάνειες των έργων τέχνης. Αναφέρεται στην πραγματικότητα ενός βιομηχανικού κόσμου, ενώ χρησιμεύει επίσης ως μια ανακλαστική επιφάνεια που συλλαμβάνει εικόνες, εντυπώσεις και αναμνήσεις.

Οι εικόνες που χρησιμοποιήθηκαν στη διαδικασία της μεταξοτυπίας είναι οι φωτογραφίες του ίδιου του Ράουσενμπεργκ, που τραβήχτηκαν κατά τη διάρκεια των διαφόρων ταξιδιών του στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο εξωτερικό, από το 1979. Την ολοκλήρωσε το 1991 και παίζει με την αντίληψη του θεατή με τη φιλοσοφία του. που συνοψίζεται στο ότι «Πολλοί άνθρωποι ζουν με την αίσθηση ότι τους λείπει κάτι σημαντικό για να είναι ευτυχείς ή χάνουν κάτι σημαντικό για τη ζωή τους. Αλλά ο κόσμος μας είναι απίστευτα πλούσιος, αρκεί να συγκεντρώσεις αυτόν τον πλούτο».

Ο Ράουσενμπεργκ ήταν ο καλλιτέχνης που αγαπούσε τους θορύβους, τα σκουπίδια και τη μυρωδιά του δρόμου. Επίμονα είχε εξαλείψει σχεδόν το όριο μεταξύ ζωγραφικής και γλυπτικής, εισάγοντας μια νέα σχέση μεταξύ του θεατή και του έργου τέχνης.

Ο «εφευρέτης» μιας νέας εικόνας στα εικαστικά έλεγε «προσπαθώ στην τέχνη μου να βγάλω από συνηθισμένα πράγματα και αντικείμενα κάτι που με ξαφνιάζει», και το κατάφερε μέχρι το τέλος της ζωής του συνδέοντας ποιητικά και πνευματικά τα πιο παράταιρα υλικά, απόβλητα των άλλων και των πολιτισμών. Ο Ράουσενμπεργκ ήταν ο καλλιτέχνης που αγαπούσε τους θορύβους, τα σκουπίδια και τη μυρωδιά του δρόμου. Επίμονα είχε εξαλείψει σχεδόν το όριο μεταξύ ζωγραφικής και γλυπτικής, εισάγοντας μια νέα σχέση μεταξύ του θεατή και του έργου τέχνης.

Το 1950, όταν οι κριτικοί είδαν τα πρώτα «Συνδετικά», τα απέρριψαν ως ευτελή. Ο ίδιος έλεγε ότι εμπνεύστηκε τον τίτλο του από μια ιστορία που είχε ακούσει από τον Αλεξάντερ Κάλντερ που είπε ότι κανείς δεν κοίταζε τα έργα του, γιατί δεν ήξερε πώς να τα ονομάσει. Όταν άρχισε να τα αποκαλεί «κινητά», ξαφνικά όλοι είπαν, «ναι, αυτό είναι».

Τα «συνδετικά» ήταν τα πιο αγαπημένα έργα του γιατί θύμιζαν μια εποχή της ζωής του, που μόλις επιβίωνε, προσπαθώντας να πουλήσει την τέχνη του και ζώντας σε μια σκυθρωπή σοφίτα. Τότε, για να ζήσει, προσπαθούσε να πουλήσει ό,τι δημιουργούσε. Όταν τον ανέλαβε ο γκαλερίστας Λίο Καστέλι στα τέλη της δεκαετίας 1950, η καριέρα και οι τιμές του Ράουσενμπεργκ εκτινάχθηκαν στα ύψη. Όλοι αναγνώρισαν στα έργα του την τόλμη να καταργήσει τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ ζωγραφικής, γλυπτικής, φωτογραφίας, χαρακτικής, χορού, τεχνολογίας και περφόρμανς.

Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg Helm (Spread), 1980. © Robert Rauschenberg Foundation

Ο Ράουσενμπεργκ εκτός από τη μαγική σχεδόν ικανότητά του να μετατρέπει άχρηστα, απρόσμενα, ασήμαντα και καθημερινά αντικείμενα για να δημιουργήσει μια ανεπανάληπτη και προσωπική ταυτότητα, συνεργάστηκε με κορυφαίους καλλιτέχνες, τον Τζον Κέιτζ, την Τρίσα Μπράουν, τον Πολ Τέιλορ, τον Μερς Κάνιγκχαμ, σε πρωτοποριακές παραστάσεις πολυμέσων – τώρα αναγνωρισμένες ως τα πρώτα χάπενινγκ που περιελάμβαναν ποίηση, μουσική, χορό και ταινίες.

Ήταν ο πρώτος Αμερικανός που πήρε τον Χρυσό Λέοντα στην Μπιενάλε της Βενετίας και συμμετείχε στο Moon museum, μια μικροσκοπική κεραμική πλακέτα με έργα των πιο επιφανών καλλιτεχνών της εποχής, που στάλθηκε στο φεγγάρι με το Appollo 12.

Στα τέλη της ζωής του, χτυπημένος από μια εγκεφαλική συμφόρηση, με παράλυτη τη δεξιά του πλευρά, συνέχισε να δουλεύει με το αριστερό χέρι μη έχοντας χάσει τον ενθουσιασμό του. Δίδαξε τον εαυτό του να υπογράφει τα έργα του με το αριστερό.

Πέθανε στις 12 Μαΐου 2008 στο σπίτι του, στη Φλόριντα, μετά την απόφασή του να αποσυνδεθεί από τα μηχανήματα που τον κρατούσαν στη ζωή. Είχε ιδρύσει τη ΜΚΟ «Change», που παρείχε υποστήριξη σε άπορους καλλιτέχνες. Μέχρι σήμερα το Ιδρυμα Robert Rauschenberg εξακολουθεί να προσφέρει υποτροφίες και να διοργανώνει δράσεις φιλανθρωπικού χαρακτήρα.

Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg Drums (Night Shade), 1991. © Robert Rauschenberg Foundation
Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg, H2 Sitting Duck (Borealis), 1991. © Robert Rauschenberg Foundation
Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg, Slug (Combine), 1961. © Robert Rauschenberg Foundation
Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg Untitled, 1969. © Robert Rauschenberg Foundation
Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg Untitled, 1973. © Robert Rauschenberg Foundation
Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg Bunk (Spread), 1981. © Robert Rauschenberg Foundation
Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg Untitled (Spread), 1982. © Robert Rauschenberg Foundation
Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg Bumper Slip Late Summer Glut, 1987. © Robert Rauschenberg Foundation
Οι νυχτερινές σκιές και τα φαντάσματα του Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ Facebook Twitter
Robert Rauschenberg Red Crawler Glut, 1987. © Robert Rauschenberg Foundation
Εικαστικά
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Στην τέχνη της Κάρινγκτον, τα άλογα δεν είναι απλώς ζώα

Εικαστικά / Στην τέχνη της Κάρινγκτον, τα άλογα δεν είναι απλώς ζώα

Η έκθεση του Μουσείου Φρόιντ προσφέρει μια πρώτης τάξεως ευκαιρία αναστοχασμού για τη ζωή και το έργο της Βρετανής καλλιτέχνιδας, περνώντας από τα βιογραφικά της στοιχεία στους αισθητικούς κώδικες της δουλειάς της.
ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ
Τάσος Παυλόπουλος: «Ο ζωγράφος πουλάει πίνακες, όχι την ψυχή του»

Εικαστικά / Τάσος Παυλόπουλος: «Ο ζωγράφος πουλάει πίνακες, όχι την ψυχή του»

Έπειτα από έντεκα χρόνια ηθελημένης αποχής, ο εικαστικός επιστρέφει στη Skoufa Gallery με μια έκθεση-μανιφέστο, όπου το χιούμορ λειτουργεί ως προπέτασμα για μια βαθιά σύγκρουση με το ίδιο το καλλιτεχνικό σύστημα.
M. HULOT
Το Μουσείο Βορρέ είναι η τέλεια δικαιολογία να ξεφύγεις από την Αθήνα

Εικαστικά / Το Μουσείο Βορρέ είναι η τέλεια δικαιολογία για να ξεφύγεις από την Αθήνα

Η φύση, η λαϊκή παράδοση και η σύγχρονη τέχνη συναντιούνται στα έντεκα στρέμματα ενός κτήματος στην Παιανία που συμβάλλει όσο λίγα στην εξερεύνηση της ιστορίας, της τέχνης και του πολιτισμού.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ο Ντυσάν, η γυμνή Ίβ Μπάμπιτζ και η στιγμή που το Λος Αντζελες απέκτησε δικό του μύθο

Πολιτισμός / Ο Ντυσάν, η γυμνή Ίβ Μπάμπιτζ και η στιγμή που το Λος Αντζελες απέκτησε δικό του μύθο

Με αφορμή τη μεγάλη αναδρομική του Μαρσέλ Ντυσάν στο MoMA, επιστρέφουμε σε μια από τις πιο παράξενες, σαγηνευτικές και λιγότερο γνωστές εικόνες γύρω από το όνομά του: τη φωτογραφία του 1963 με τη γυμνή Ίβ Μπάμπιτζ απέναντί του σε μια σκακιέρα. Οι σπάνιες φωτογραφίες και η ιστορία πίσω από αυτό το καρέ φωτίζουν όχι μόνο έναν μικρό μύθο της αμερικανικής τέχνης, αλλά και τη στιγμή που το Λος Αντζελες άρχισε να πιστεύει πραγματικά στον δικό του.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
Η 9η Μπιενάλε Θεσσαλονίκης λέει πως «όλα πρέπει να αλλάξουν»

Αποκλειστικό / Η 9η Μπιενάλε Θεσσαλονίκης λέει πως «όλα πρέπει να αλλάξουν»

Η 9η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης ξεκινά με ένα εκρηκτικό και ριζοσπαστικό πρόγραμμα εκθέσεων, προβολών και περφόρμανς, αναδεικνύοντας τη σημασία της συλλογικής αντίστασης σε μια εποχή πολλαπλών κρίσεων.   
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Τα 20 σημαντικότερα έργα τέχνης Eλλήνων καλλιτεχνών από το '60 ως σήμερα

Εικαστικά / Τα 20 σημαντικότερα έργα τέχνης Eλλήνων καλλιτεχνών από το '60 ως σήμερα

Ζητήσαμε από καταξιωμένους επιμελητές, ιστορικούς τέχνης, συλλέκτες και γκαλερίστες να επιλέξουν τα εμβληματικά έργα τέχνης που καθόρισαν, μεταμόρφωσαν και επηρέασαν το τοπίο της σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα από τη δεκαετία του ’60 έως σήμερα.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ο Απρίλιος φέρνει τις μεγάλες εκθέσεις στην Αθήνα

Εικαστικά / Ο Απρίλιος φέρνει τις μεγάλες εκθέσεις στην Αθήνα

Από τις εκθέσεις σημαντικών Ελλήνων καλλιτεχνών στο ΕΜΣΤ μέχρι τη ρωσική πρωτοπορία στην Εθνική Πινακοθήκη και τις συγκλονιστικές φωτογραφίες του Νίκου Μάρκου, η εικαστική σκηνή του Απριλίου είναι πιο γεμάτη από ποτέ.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Το ΜΙΕΤ παρουσιάζει για πρώτη φορά έργα από τη συλλογή του

Εικαστικά / Το ΜΙΕΤ παρουσιάζει για πρώτη φορά έργα από τη συλλογή του

Μια έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη δίνει στον επισκέπτη την ευκαιρία να περιηγηθεί στον κόσμο των Ελλήνων καλλιτεχνών του 20ού αιώνα μέσα από έργα που έχει συγκεντρώσει το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Σύλβια Κούβαλη: «Το μόνο που φοβάμαι, το πιο επικίνδυνο, είναι ο συντηρητισμός»

Οι Αθηναίοι / Σύλβια Κούβαλη: «Το μόνο που φοβάμαι, το πιο επικίνδυνο, είναι ο συντηρητισμός»

Μεγάλωσε στην Αχαρνών, ανάμεσα σε μωσαϊκά και τσιμέντο. Η τέχνη την ενδιέφερε πάντα και τελικά βρέθηκε να στήνει γκαλερί ανάμεσα σε Κωνσταντινούπολη, Πειραιά και Λονδίνο. Από τότε που άνοιξε τη Rodeo, το μόνο που την ενδιέφερε ήταν να κάνει εκθέσεις, δεν σκεφτόταν πώς θα βγάλει χρήματα. Η γκαλερίστα, Σύλβια Κούβαλη, αφηγείται τη ζωή της στη LiFO.
M. HULOT
Οι αιχμηρές λέξεις και οι καθηλωτικές εικόνες της Μπάρμπαρα Κρούγκερ

Εικαστικά / Οι αιχμηρές λέξεις και οι καθηλωτικές εικόνες της Μπάρμπαρα Κρούγκερ

Η εμβληματική Αμερικανίδα καλλιτέχνιδα κάνει την πρώτη της ατομική έκθεση στην Ελλάδα, με δεκατρία νέα μεγάλης κλίμακας έργα, ειδικά σχεδιασμένα για τον εξωτερικό χώρο του ΚΠΙΣΝ.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ