Το 2026 αναμένεται να είναι μια από τις πιο δραστήριες πολιτιστικά χρονιές των τελευταίων ετών, με μουσεία και ιδρύματα στην Ελλάδα να επανατοποθετούνται δυναμικά στον διεθνή χάρτη. Από την πολυαναμενόμενη επαναλειτουργία του Παλαιού Μουσείου Ακρόπολης ύστερα από 18 ολόκληρα χρόνια έως τις μεγάλες εκθέσεις σύγχρονων καλλιτεχνών και αφιερώματα ιστορικού ενδιαφέροντος, το πρόγραμμα της χρονιάς συνθέτει ένα μωσαϊκό που συνδέει την αρχαιότητα με τη σύγχρονη δημιουργία. Με διεθνείς συνεργασίες, επετειακές εκθέσεις και φιλόδοξες παραγωγές, οι πολιτιστικοί θεσμοί επιχειρούν όχι απλώς να προσελκύσουν το κοινό, αλλά να ανοίξουν έναν ευρύτερο διάλογο γύρω από τον ρόλο της τέχνης σήμερα.
Παλαιό Μουσείο Ακρόπολης
Στα σημαντικότερα πολιτιστικά γεγονότα της νέας χρονιάς συγκαταλέγεται αναμφίβολα η επαναλειτουργία του Παλαιού Μουσείου Ακρόπολης, με την έκθεση «Αθήνα, Αθάνατη Πόλη». Τη διοργάνωση αναλαμβάνει η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών και η παρουσίασή της προγραμματίζεται για τις αρχές Μαΐου του 2026, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών αποκατάστασης. Έπειτα από 18 χρόνια, το Παλαιό Μουσείο ανοίγει ξανά τις πόρτες του ως ένα πολυδύναμο κέντρο εκθέσεων, συντήρησης και αποθήκευσης αρχαιοτήτων. Καθοριστικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση αποτέλεσε η έγκριση, από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, της μελέτης συντήρησης των εκθεμάτων που θα συγκροτήσουν την πρώτη περιοδική έκθεση στον αναβαθμισμένο χώρο.
Η αναβάθμιση και επαναλειτουργία του κτιρίου του Παλαιού Μουσείου Ακρόπολης προβλέπει τη δημιουργία ενός σύγχρονου μουσειακού χώρου, ο οποίος θα φιλοξενεί περιοδικές εκθέσεις άγνωστου έως σήμερα στο ευρύ κοινό αρχαιολογικού υλικού από την Αθήνα με συγκεκριμένη θεματολογία κάθε φορά και αναφορά πάντα στην Ακρόπολη.
Σύμφωνα με τη μελέτη που έχει εγκριθεί από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, στην έκθεση θα παρουσιαστούν συνολικά 1.185 αντικείμενα, καλύπτοντας ένα ευρύ χρονολογικό φάσμα από τη νεολιθική εποχή έως την ύστερη αρχαιότητα. Η πλειονότητα των εκθεμάτων προέρχεται από ανασκαφές στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας, ενώ πολλά από αυτά φυλάσσονταν έως σήμερα σε αποθήκες ή μουσεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών και θα εκτεθούν για πρώτη φορά στο κοινό. Άλλωστε, η αναβάθμιση και επαναλειτουργία του κτιρίου του Παλαιού Μουσείου Ακρόπολης προβλέπει τη δημιουργία ενός σύγχρονου μουσειακού χώρου, ο οποίος θα φιλοξενεί περιοδικές εκθέσεις άγνωστου έως σήμερα στο ευρύ κοινό αρχαιολογικού υλικού από την Αθήνα με συγκεκριμένη θεματολογία κάθε φορά και αναφορά πάντα στην Ακρόπολη, και μιας επισκέψιμης μουσειακής αποθήκης στην δυτική πτέρυγα των αποθηκών του.
Στη συνέχεια, από τον Μάιο έως τον Δεκέμβριο, αναμένεται να παρουσιαστεί το τρίτο και καταληκτικό μέρος της τριλογίας Allspice / Michael Rakowitz & Ancient Cultures, ολοκληρώνοντας έναν εκθεσιακό κύκλο που ξεκίνησε στο Νέο Μουσείο Ακρόπολης και συνεχίστηκε στον περιβάλλοντα χώρο του. Με νέα έργα του Αμερικανοεβραίου εικαστικού ιρακινής καταγωγής, Μάικλ Ράκοβιτς, η έκθεση θα αποτελέσει την πρώτη παρουσίαση του καλλιτέχνη σε αυτό το πλαίσιο, σκιαγραφώντας, μέσα από το εικαστικό του σύνολο, έναν γόνιμο διάλογο ανάμεσα στη Μεσοποταμία, το Ιράκ, την Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή της Εγγύς Ανατολής.
Εθνική Πινακοθήκη
«Ο τρίτος όροφος αλλάζει», τόνιζε σε ανακοίνωσή της η Εθνική Πινακοθήκη. Σύμφωνα με πληροφορίες, αναμένεται να είναι έτοιμος εντός του πρώτου εξαμήνου του νέου έτους, μαζί με τον επανασχεδιασμό της μόνιμης συλλογής του 20ού και 21ου αιώνα, καθώς οι εργασίες προχωρούν με πυρετώδεις ρυθμούς. Παράλληλα, την ερχόμενη άνοιξη προγραμματίζεται η παρουσίαση νέας περιοδικής έκθεσης με περίπου 250 έργα τέχνης και αρχειακά τεκμήρια από τη Συλλογή Κωστάκη του MOMus - Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης, η οποία, αν και είχε αρχικά ανακοινωθεί για το περασμένο φθινόπωρο, τελικά μετατέθηκε όπως μας επιβεβαίωσαν σε επικοινωνία που είχαμε. Στο μεταξύ, οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να δουν την πρωτότυπη έκθεση «Changing Grounds - Stories Beyond the Record», με έργα και αρχειακό υλικό της Νατάσας Μπιζά, που αντλεί από αρχεία και ιστορικές αφηγήσεις, στο πλαίσιο του προγράμματος Space in Between. Η έκθεση φιλοξενείται στο Κεντρικό Κτίριο και θα διαρκέσει έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026.
Στέγη Ιδρύματος Ωνάση
Μπορεί η τέχνη να νοηματοδοτήσει τη ζωή μας; Από τις 26 Ιανουαρίου, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει την «Καρδιά του Ταύρου», όπου η Εύα Στεφανή, με την κάμερά της στραμμένη στον Δημήτρη Παπαϊωάννου, καταγράφει βήμα προς βήμα τη γέννηση και τη διεθνή πορεία του «Εγκάρσιου Προσανατολισμού» στις σκηνές του κόσμου. Ομοίως σημαντικό καλλιτεχνικό γεγονός αποτελεί η πρώτη φωτογραφική έκθεση του διεθνώς καταξιωμένου σκηνοθέτη, παραγωγού και σεναριογράφου Γιώργου Λάνθιμου. Με τίτλο «Yorgos Lanthimos: Photographs», η έκθεση θα παρουσιαστεί στον εκθεσιακό χώρο -1 της Στέγης. Παράλληλα, η Τίλντα Σουίντον, τολμηρή περφόρμερ και ανατρεπτική εικαστικός, βρίσκεται στο επίκεντρο μιας προσωπικής έκθεσης, που περιλαμβάνει νέα και παλαιότερα έργα οκτώ στενών καλλιτεχνικών συνεργατών και φίλων της: Pedro Almodóvar, Luca Guadagnino, Joanna Hogg, Derek Jarman, Jim Jarmusch, Olivier Saillard, Tim Walker και Apichatpong Weerasethakul.
Μουσείο Μπενάκη
Στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138), από τις 12 Φεβρουαρίου έως τις 24 Μαΐου 2026, θα παρουσιαστεί η έκθεση «Αλέξης Ακριθάκης. Μια γραμμή κύμα», σε επιμέλεια της Χλόης Ακριθάκη και του Αλέξιου Παπαζαχαρία, σε συνεργασία με το Αρχείο Ακριθάκη. Πρόκειται για την πρώτη στην Ελλάδα μεγάλη αναδρομική έκθεση του σημαντικού Έλληνα δημιουργού εδώ και 30 χρόνια, η οποία, μεταξύ άλλων, παρουσιάζει για πρώτη φορά στο κοινό έργα από ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές, αναδεικνύοντας το εύρος μιας από τις πιο αναγνωρίσιμες και ιδιοσυγκρασιακές μορφές της νεοελληνικής τέχνης. Εξίσου σημαντική είναι η έκθεση «Μεσολόγγι 1826. 200 χρόνια από την Έξοδο», που θα εγκαινιαστεί στις 17 Φεβρουαρίου και θα περιλαμβάνει ένα εκτεταμένο δείγμα της εικονογραφίας του Μεσολογγίου και του Αγώνα των Ελλήνων. Νωρίτερα, στις 22 Ιανουαρίου, αναμένεται να εγκαινιαστεί η έκθεση «Denise Eleftheriou. Νημάτων ένδυμα», στην οποία η σχεδιάστρια Denise Eleftheriou, εξερευνώντας τον κόσμο της Νηματουργίας Μέντης - Αντωνόπουλος (ΝΗ.Μ.Α.), αναδεικνύει τα προϊόντα της –κορδόνια, τρέσες και πασμαντερί– δίνοντάς τους πρωταγωνιστικό ρόλο.
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης θα παρουσιάσει τον ερχόμενο Μάρτιο, για πρώτη φορά στο κοινό, το έργο Balloon Venus Lespugue (Orange) του διεθνώς αναγνωρισμένου Αμερικανού καλλιτέχνη Τζεφ Κουνς. Για το συγκεκριμένο έργο, ο Κουνς αντλεί έμπνευση από την παλαιολιθική Αφροδίτη του Λεσπίγκ, ένα αγαλματίδιο από χαυλιόδοντα μαμούθ που χρονολογείται περίπου 28.000 χρόνια πριν από την εποχή μας. Παραπέμποντας στη μορφή της Αφροδίτης, θεάς του έρωτα και της γονιμότητας, η εμβληματική αυτή απεικόνιση έχει επηρεάσει διαχρονικά το έργο του Κουνς ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1970. Το Μουσείο θα πλαισιώσει το έργο με δέκα αντίγραφα ειδωλίων Αφροδίτης της Ανώτερης Παλαιολιθικής Εποχής, όλα δάνεια από τα μουσεία που φιλοξενούν τα αμετακίνητα πρωτότυπα.
Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη
Στο Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη, το εκθεσιακό πρόγραμμα των επόμενων μηνών αναδεικνύει κομβικές μορφές και ρεύματα της σύγχρονης τέχνης. Έως τις 22 Φεβρουαρίου παρουσιάζεται η ξεχωριστή έκθεση αφιερωμένη στις πρωτοπόρες γυναίκες της «Γεωμετρικής Αφαίρεσης», με έργα των Όπυς Ζούνη, Etel Adnan, Samia Halaby, Saloua Raouda Choucair, Ebtisam Abdulaziz και Lubna Chowdhary, φωτίζοντας τη συμβολή τους στη διαμόρφωση του καλλιτεχνικού αυτού ιδιώματος. Παράλληλα, το Ίδρυμα τιμά τον διεθνώς αναγνωρισμένο καλλιτέχνη Στίβεν Αντωνάκο με την έκθεση «Stephen Antonakos: Vectors of Time and Space. Στήβεν Αντωνάκος: Διανύσματα Χρόνου και Χώρου» (18 Μαρτίου-28 Ιουνίου), αφιερωμένη στο πρωτοποριακό έργο του.
Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος
Τον Απρίλιο του 2026, το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος φιλοξενεί μία από τις πλέον εμβληματικές παρουσίες της διεθνούς σύγχρονης τέχνης. Η Αμερικανίδα εικαστικός και κορυφαία φεμινίστρια καλλιτέχνιδα Μπάρμπαρα Κρούγκερ παρουσιάζει για πρώτη φορά στην Ελλάδα την ατομική της έκθεση με τίτλο «Untitled (Pride and Contempt)». Η έκθεση περιλαμβάνει δεκατρία νέα έργα, ειδικά σχεδιασμένα για τον υπαίθριο χώρο του ΚΠΙΣΝ, ανάμεσά τους και μία μνημειακών διαστάσεων τοιχογραφία στο κτίριο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος. Η μεγάλης κλίμακας, καθηλωτική εγκατάσταση της Κρούγκερ θα εκτείνεται και στις δύο πλευρές του Καναλιού του ΚΠΙΣΝ και θα χαρακτηρίζεται από τα τολμηρά της quotes γύρω από την αλήθεια, την εξουσία, την κριτική σκέψη και την ατομική δράση.
Με το αναγνωρίσιμο εικαστικό της ύφος, τα επιβλητικά γραφιστικά έργα της αξιοποιούν τους κώδικες της διαφήμισης και της μαζικής επικοινωνίας, απευθυνόμενα στο κοινό με αμεσότητα. Θολώνοντας τα όρια ανάμεσα στα πολιτικά συνθήματα, τους αφορισμούς και τη γλώσσα του καταναλωτισμού, τα έργα της Κρούγκερ διεγείρουν τη σκέψη και συνομιλούν με το σύγχρονο κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον της Ευρώπης, καλώντας το κοινό να αναστοχαστεί τη θέση και τη συμμετοχή του στην κοινωνία. Η τοιχογραφία θα παραπέμπει σε μεγάλο βαθμό στη μνημειώδη παρέμβαση της καλλιτέχνιδας στο MOCA του Λος Άντζελες, όταν πριν από λίγα χρόνια το έργο «Untitled (Questions)» κοσμούσε το εξωτερικό του The Geffen Contemporary επί της οδού Temple.
Barbara Kruger, Untitled (Questions) (1990/2018).
MOMus
Η 9η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης αλλάζει μορφή, διαθλάται και διευρύνει τα χρονικά της όρια. Η κύρια έκφανσή της αναμένεται να αναπτυχθεί κατά τους μήνες Μάιο, Ιούνιο και Ιούλιο του 2026 και, σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, δεν θα περιοριστεί στον χώρο της ΔΕΘ. Αν και περισσότερες λεπτομέρειες δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί, ο τίτλος της θα είναι «Όλα πρέπει να αλλάξουν / Ριζοσπαστική Νοημοσύνη. Σαλονίκη 9». Παράλληλα, η έκθεση «65+ Η εφηβεία μιας εικαστικής επιμέλειας» θα παρουσιαστεί στο MOMus - Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης από τις 8 Ιανουαρίου έως τις 15 Μαρτίου 2026. Όπως υποδηλώνει και ο τίτλος της, πρόκειται για μια έκθεση επιμελημένη από ανθρώπους ηλικίας 65 ετών και άνω, οι οποίοι, παρά τις διαφορετικές καταβολές, επαγγελματικές διαδρομές και σπουδές, συναντώνται δημιουργικά μέσα από την κοινή τους αγάπη για την τέχνη, την αισθητική και τη διαδικασία της δημιουργίας.
