Μετά από μια περίοδο «ύφεσης», τα τελευταία χρόνια ο γυμνισμός φαίνεται να επανακάμπτει δυναμικά, καθώς συμβαδίζει με μια γενικότερη τάση επιστροφής, αν όχι στη φύση αυτή καθαυτή, τουλάχιστον σε πιο φυσικούς τρόπους ζωής, διατροφής, σωματικής και πνευματικής ευεξίας. Η Γαλλία, μια από τις πρώτες χώρες όπου άνθισε ο γυμνισμός ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα, θεωρείται σήμερα ο σημαντικότερος τουριστικός προορισμός παγκοσμίως για τους σύγχρονους «γυμνοσοφιστές» και γενικότερα τους φυσιολάτρες, χάρη στα ελεύθερα ήθη της αφενός, στο εύκρατο κλίμα και τις πολλές παραλίες της αφετέρου. Παραλίες, λίμνες, ποτάμια, βάθρες αλλά και σάουνες –όπου υπάρχει υγρό στοιχείο, γενικότερα– αποτελούν τους κατεξοχήν τόπους συνεύρεσης των γυμνιστών όπου γης. Δεν είναι λοιπόν παράξενο που το Mucem, ένα κοινωνικό μουσείο που εδρεύει στη Μασσαλία, γύρω από την οποία έχουν δημιουργηθεί πολλά μεγάλα κέντρα γυμνισμού, επιχείρησε να διερευνήσει αυτό το κοινωνικό φαινόμενο στις διάφορες εκδοχές του.
Είναι άραγε η διαβίωση σε μια κοινότητα γυμνιστών μια «συνταγή» ευτυχίας και ευζωίας; Πόσο ταυτίζονται οικολογία, φυσιολατρία και γυμνισμός και γιατί η Γαλλία θεωρείται «παράδεισος» για τους απανταχού γυμνιστές; Είναι τυχαίο που οι βιβλικοί πρωτόπλαστοι περιφέρονταν γυμνοί μέχρι που ο Αδάμ «δάγκωσε» το μήλο; Σε αυτά και σε άλλα ανάλογα ερωτήματα επιχειρεί να δώσει απαντήσεις η έκθεση «Paradis naturistes», προσκαλώντας μας σε μια εξερεύνηση που ξεκινά από τις πρώτες κοινότητες γυμνιστών στην Ευρώπη, οι οποίες δημιουργήθηκαν αρχικά στη Γερμανία και την Ελβετία και στη συνέχεια στη Γαλλία κατά τη δεκαετία του 1920, και εξετάζοντας παράλληλα πώς νοούνται αλλά και πώς προσεγγίζονται το γυμνό και ο γυμνισμός στις μέρες μας. Σε ένα λαμπρό σκηνικό που σχεδίασε το στούντιο Trafik της Λιόν, η έκθεση συγκεντρώνει 600 αντικείμενα από όλο τον κόσμο, από φωτογραφίες, ταινίες, περιοδικά, ρεκλάμες και αντικείμενα καθημερινής χρήσης μέχρι πίνακες ζωγραφικής, σχέδια, βιβλία, χαρακτικά και γλυπτά.
Η πρώτη γνωστή λέσχη γυμνιστών ονόματι «Κοινότητα της Γυμνής Εμπιστοσύνης» ιδρύθηκε από τον Τσαρλς Έντουαρντ Γκόρντον Κρόφορντ το 1891 στο Μαθεράν της βρετανικής τότε Βομβάης, αλλά δεν μακροημέρευσε.
Τα εκθέματα προέρχονται από διάφορα κοινοτικά αρχεία και ιδιωτικές ή δημόσιες συλλογές από τη Γαλλία και την Ελβετία, όπως είναι το Μουσείο του Λούβρου, το Κέντρο Πομπιντού, η Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας, η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελβετίας, η Ταινιοθήκη του Παρισιού, το Μουσείο της Ρενς, το Ίδρυμα Ανρί Καρτιέ-Μπρεσόν και το Ίδρυμα Monte Veritas στην Ασκόνα, σημείο αναφοράς των πρώιμων γυμνιστών, οι οποίοι σύστησαν εκεί μια πρωτοποριακή ελευθεριακή κοινότητα· ανάμεσά τους οι Καρλ Γιουνγκ, Έριχ Μαρία Ρεμάρκ, Χέρμαν Έσε, Πάουλ Κλέε και Χανς Αρπ. Η έκθεση ξεκίνησε στις αρχές Ιουλίου και θα διαρκέσει ως τις 9/12, προβλέφθηκαν μάλιστα και τρεις γυμνές ξεναγήσεις (η τελευταία είναι στις 11/10).
Για τους λάτρεις της ιστορίας, η πρώτη γνωστή χρήση της λέξης γυμνισμός (naturisme) έγινε το 1778, οπότε ο Βέλγος Ζαν Μπατίστ Λουκ Πλανσόν χρησιμοποίησε τον όρο για να προωθήσει τον γυμνισμό ως έναν τρόπο υγιεινής διαβίωσης και αυτοπραγμάτωσης. Η πρώτη γνωστή λέσχη γυμνιστών ονόματι «Κοινότητα της Γυμνής Εμπιστοσύνης» ιδρύθηκε από τον Τσαρλς Έντουαρντ Γκόρντον Κρόφορντ το 1891 στο Μαθεράν της βρετανικής τότε Βομβάης, αλλά δεν μακροημέρευσε. Το 1902 στη Γερμανία ο δρ. Χάινριχ Πούντορ επινοεί τον όρο «Nacktkultur» και γράφει με τον τίτλο αυτό μια τρίτομη πραγματεία για τα οφέλη του γυμνισμού, ενώ τον επόμενο χρόνο ιδρύεται η πρώτη ευρωπαϊκή λέσχη γυμνιστών στην περιοχή του Αμβούργου. Ο Ρίχαρντ Ουνγκεβίτερ το 1906 υποστηρίζει ότι ο συνδυασμός της σωματικής άσκησης, του ηλιακού φωτός και της κολύμβησης στον καθαρό αέρα με αδαμιαία περιβολή συμβάλλει στην πνευματική, ψυχική όσο και σωματική ευεξία. Το 1932 στη Γερμανία εκδίδεται το πρώτο περιοδικό για γυμνιστές, που έχουν ήδη εξαπλωθεί και σε άλλες χώρες, κυρίως σε ΗΠΑ, Γαλλία, Βρετανία και Ελβετία, με τον γυμνισμό να γίνεται δημοφιλής ακόμα και στις κατά τεκμήριο πιο συντηρητικές στα ήθη σοσιαλιστικές χώρες.
Το 1951 δημιουργείται η Διεθνής Ομοσπονδία Φυσιολατρών, ενώ τη δεκαετία του ’60 η επικράτηση νέων ιδεών και ηθών πυροδοτεί μια παγκόσμια «έκρηξη» του γυμνισμού, που πλέον δεν περιορίζεται στους οργανωμένους συλλόγους – την ίδια εποχή, χάρη κυρίως στους εξ Εσπερίας τουρίστες, εμφανίζεται και στην Ελλάδα, όπου γρήγορα εξαπλώνεται παρά τις αρχικές αντιδράσεις. Ο νεοπουριτανισμός που απέκτησε ρεύμα στο κλείσιμο του 20ού αιώνα, σε συνδυασμό με την τουριστικοποίηση και την αναπτυξιακή «λαίλαπα» που ενέσκηψε σε πολλές παραλίες και άλλα σημεία συνάντησης των γυμνιστών, ανέκοψε προσωρινά τη δυναμική του άτυπου αυτού κινήματος, το οποίο, όμως, έχοντας πολλά κοινά με το αυξημένο ενδιαφέρον για την οικολογία και το περιβάλλον και τους φυσικούς τρόπους ζωής, δείχνει σαφή σημάδια ανάκαμψης. Το φαινόμενο ποικίλλει ανά χώρα, γεγονός πάντως είναι ότι ο αριθμός των γυμνιστών στη Γαλλία παρουσιάζει σταθερή αύξηση σε νεαρότερο δημογραφικά πληθυσμό, ενώ παρόμοια τάση παρατηρείται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η έκθεση Naturist Paradises θα βρίσκετε στο Mucem στη Μασσαλία έως τις 9 Δεκεμβρίου 2024
