Μια έκθεση για την απελευθερωτική γοητεία του γυμνισμού

«Φυσικοί παράδεισοι» ή η απελευθερωτική γοητεία του γυμνισμού στο μουσείο Mucem της Μασσαλίας Facebook Twitter
Club gymnique de France (CGF), περίπου 1930 © Club gymnique de France
0

Μετά από μια περίοδο «ύφεσης», τα τελευταία χρόνια ο γυμνισμός φαίνεται να επανακάμπτει δυναμικά, καθώς συμβαδίζει με μια γενικότερη τάση επιστροφής, αν όχι στη φύση αυτή καθαυτή, τουλάχιστον σε πιο φυσικούς τρόπους ζωής, διατροφής, σωματικής και πνευματικής ευεξίας. Η Γαλλία, μια από τις πρώτες χώρες όπου άνθισε ο γυμνισμός ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα, θεωρείται σήμερα ο σημαντικότερος τουριστικός προορισμός παγκοσμίως για τους σύγχρονους «γυμνοσοφιστές» και γενικότερα τους φυσιολάτρες, χάρη στα ελεύθερα ήθη της αφενός, στο εύκρατο κλίμα και τις πολλές παραλίες της αφετέρου. Παραλίες, λίμνες, ποτάμια, βάθρες αλλά και σάουνες –όπου υπάρχει υγρό στοιχείο, γενικότερα– αποτελούν τους κατεξοχήν τόπους συνεύρεσης των γυμνιστών όπου γης. Δεν είναι λοιπόν παράξενο που το Mucem, ένα κοινωνικό μουσείο που εδρεύει στη Μασσαλία, γύρω από την οποία έχουν δημιουργηθεί πολλά μεγάλα κέντρα γυμνισμού, επιχείρησε να διερευνήσει αυτό το κοινωνικό φαινόμενο στις διάφορες εκδοχές του. 

Είναι άραγε η διαβίωση σε μια κοινότητα γυμνιστών μια «συνταγή» ευτυχίας και ευζωίας; Πόσο ταυτίζονται οικολογία, φυσιολατρία και γυμνισμός και γιατί η Γαλλία θεωρείται «παράδεισος» για τους απανταχού γυμνιστές; Είναι τυχαίο που οι βιβλικοί πρωτόπλαστοι περιφέρονταν γυμνοί μέχρι που ο Αδάμ «δάγκωσε» το μήλο; Σε αυτά και σε άλλα ανάλογα ερωτήματα επιχειρεί να δώσει απαντήσεις η έκθεση «Paradis naturistes», προσκαλώντας μας σε μια εξερεύνηση που ξεκινά από τις πρώτες κοινότητες γυμνιστών στην Ευρώπη, οι οποίες δημιουργήθηκαν αρχικά στη Γερμανία και την Ελβετία και στη συνέχεια στη Γαλλία κατά τη δεκαετία του 1920, και εξετάζοντας παράλληλα πώς νοούνται αλλά και πώς προσεγγίζονται το γυμνό και ο γυμνισμός στις μέρες μας. Σε ένα λαμπρό σκηνικό που σχεδίασε το στούντιο Trafik της Λιόν, η έκθεση συγκεντρώνει 600 αντικείμενα από όλο τον κόσμο, από φωτογραφίες, ταινίες, περιοδικά, ρεκλάμες και αντικείμενα καθημερινής χρήσης μέχρι πίνακες ζωγραφικής, σχέδια, βιβλία, χαρακτικά και γλυπτά. 

Η πρώτη γνωστή λέσχη γυμνιστών ονόματι «Κοινότητα της Γυμνής Εμπιστοσύνης» ιδρύθηκε από τον Τσαρλς Έντουαρντ Γκόρντον Κρόφορντ το 1891 στο Μαθεράν της βρετανικής τότε Βομβάης, αλλά δεν μακροημέρευσε.

Τα εκθέματα προέρχονται από διάφορα κοινοτικά αρχεία και ιδιωτικές ή δημόσιες συλλογές από τη Γαλλία και την Ελβετία, όπως είναι το Μουσείο του Λούβρου, το Κέντρο Πομπιντού, η Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας, η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελβετίας, η Ταινιοθήκη του Παρισιού, το Μουσείο της Ρενς, το Ίδρυμα Ανρί Καρτιέ-Μπρεσόν και το Ίδρυμα Monte Veritas στην Ασκόνα, σημείο αναφοράς των πρώιμων γυμνιστών, οι οποίοι σύστησαν εκεί μια πρωτοποριακή ελευθεριακή κοινότητα· ανάμεσά τους οι Καρλ Γιουνγκ, Έριχ Μαρία Ρεμάρκ, Χέρμαν Έσε, Πάουλ Κλέε και Χανς Αρπ. Η έκθεση ξεκίνησε στις αρχές Ιουλίου και θα διαρκέσει ως τις 9/12, προβλέφθηκαν μάλιστα και τρεις γυμνές ξεναγήσεις (η τελευταία είναι στις 11/10).

«Φυσικοί παράδεισοι» ή η απελευθερωτική γοητεία του γυμνισμού στο μουσείο Mucem της Μασσαλίας Facebook Twitter
Pierre Audebert, «Νήσος Λεβάντε», 1935, Éliane Schoeffert-Audebert Collection © Archives Pierre Audebert

Για τους λάτρεις της ιστορίας, η πρώτη γνωστή χρήση της λέξης γυμνισμός (naturisme) έγινε το 1778, οπότε ο Βέλγος Ζαν Μπατίστ Λουκ Πλανσόν χρησιμοποίησε τον όρο για να προωθήσει τον γυμνισμό ως έναν τρόπο υγιεινής διαβίωσης και αυτοπραγμάτωσης. Η πρώτη γνωστή λέσχη γυμνιστών ονόματι «Κοινότητα της Γυμνής Εμπιστοσύνης» ιδρύθηκε από τον Τσαρλς Έντουαρντ Γκόρντον Κρόφορντ το 1891 στο Μαθεράν της βρετανικής τότε Βομβάης, αλλά δεν μακροημέρευσε. Το 1902 στη Γερμανία ο δρ. Χάινριχ Πούντορ επινοεί τον όρο «Nacktkultur» και γράφει με τον τίτλο αυτό μια τρίτομη πραγματεία για τα οφέλη του γυμνισμού, ενώ τον επόμενο χρόνο ιδρύεται η πρώτη ευρωπαϊκή λέσχη γυμνιστών στην περιοχή του Αμβούργου. Ο Ρίχαρντ Ουνγκεβίτερ το 1906 υποστηρίζει ότι ο συνδυασμός της σωματικής άσκησης, του ηλιακού φωτός και της κολύμβησης στον καθαρό αέρα με αδαμιαία περιβολή συμβάλλει στην πνευματική, ψυχική όσο και σωματική ευεξία. Το 1932 στη Γερμανία εκδίδεται το πρώτο περιοδικό για γυμνιστές, που έχουν ήδη εξαπλωθεί και σε άλλες χώρες, κυρίως σε ΗΠΑ, Γαλλία, Βρετανία και Ελβετία, με τον γυμνισμό να γίνεται δημοφιλής ακόμα και στις κατά τεκμήριο πιο συντηρητικές στα ήθη σοσιαλιστικές χώρες.

«Φυσικοί παράδεισοι» ή η απελευθερωτική γοητεία του γυμνισμού στο μουσείο Mucem της Μασσαλίας Facebook Twitter
Hugo Höppener, γνωστός ως Fidus, Προσευχή στο φως, περ. 1900. Stiftung, Die neue Zeit, Ελβετία

Το 1951 δημιουργείται η Διεθνής Ομοσπονδία Φυσιολατρών, ενώ τη δεκαετία του ’60 η επικράτηση νέων ιδεών και ηθών πυροδοτεί μια παγκόσμια «έκρηξη» του γυμνισμού, που πλέον δεν περιορίζεται στους οργανωμένους συλλόγους – την ίδια εποχή, χάρη κυρίως στους εξ Εσπερίας τουρίστες, εμφανίζεται και στην Ελλάδα, όπου γρήγορα εξαπλώνεται παρά τις αρχικές αντιδράσεις. Ο νεοπουριτανισμός που απέκτησε ρεύμα στο κλείσιμο του 20ού αιώνα, σε συνδυασμό με την τουριστικοποίηση και την αναπτυξιακή «λαίλαπα» που ενέσκηψε σε πολλές παραλίες και άλλα σημεία συνάντησης των γυμνιστών, ανέκοψε προσωρινά τη δυναμική του άτυπου αυτού κινήματος, το οποίο, όμως, έχοντας πολλά κοινά με το αυξημένο ενδιαφέρον για την οικολογία και το περιβάλλον και τους φυσικούς τρόπους ζωής, δείχνει σαφή σημάδια ανάκαμψης. Το φαινόμενο ποικίλλει ανά χώρα, γεγονός πάντως είναι ότι ο αριθμός των γυμνιστών στη Γαλλία παρουσιάζει σταθερή αύξηση σε νεαρότερο δημογραφικά πληθυσμό, ενώ παρόμοια τάση παρατηρείται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

«Φυσικοί παράδεισοι» ή η απελευθερωτική γοητεία του γυμνισμού στο μουσείο Mucem της Μασσαλίας Facebook Twitter
Laurent Sola, Γυμνιστές στο Cap d'Agde, 1982
«Φυσικοί παράδεισοι» ή η απελευθερωτική γοητεία του γυμνισμού στο μουσείο Mucem της Μασσαλίας Facebook Twitter
Isaak van Oosten, «Ο επίγειος παράδεισος: Ο Αδάμ και η Εύα ανάμεσα στα ζώα της δημιουργίας», (1625-50), Musée des Beaux-Arts, Rennes © MBA, Rennes, Dist. Grand-Palais Rmn/Louis Deschamps
«Φυσικοί παράδεισοι» ή η απελευθερωτική γοητεία του γυμνισμού στο μουσείο Mucem της Μασσαλίας Facebook Twitter
Αφίσα που συγκρίνει τη ζωή γυμνιστών και μη γυμνιστών, περ. 1930 © François Doury
«Φυσικοί παράδεισοι» ή η απελευθερωτική γοητεία του γυμνισμού στο μουσείο Mucem της Μασσαλίας Facebook Twitter
Δωρεά από μέλος των Libres Culturistes de Provence, περ. 1960 © Don d’un adhérent aux LCP – Droits réservés / collection Lola Miesseroff
«Φυσικοί παράδεισοι» ή η απελευθερωτική γοητεία του γυμνισμού στο μουσείο Mucem της Μασσαλίας Facebook Twitter
Raphaël Chatelain, Nu dans les criques levantines, Ιούνιος 2021 © Raphaël Chatelain
«Φυσικοί παράδεισοι» ή η απελευθερωτική γοητεία του γυμνισμού στο μουσείο Mucem της Μασσαλίας Facebook Twitter
Louis Boilley, Centre Hélio-marin de Montalivet, 1965.© Fonds Louis Boilley /Karel Oliviero

Η έκθεση Naturist Paradises θα βρίσκετε στο Mucem στη Μασσαλία έως τις 9 Δεκεμβρίου 2024

Εικαστικά
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Πίτερ Κατσίχτης: Έκρηξη χρωμάτων και συνάντηση πολιτισμών

Εικαστικά / Πίτερ Κατσίχτης: Έκρηξη χρωμάτων και συνάντηση πολιτισμών

Βρεθήκαμε στην έδρα της Ουνέσκο στο Παρίσι, στα εγκαίνια της έκθεσης ζωγραφικής του 85χρονου Ελληνοαμερικανού ζωγράφου, συλλέκτη και επιχειρηματία από τη Νέα Υόρκη, με καταγωγή από τον Ταΰγετο.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Φθινοπώριασε, λίγη Τέχνη ακόμη παρακαλώ: 12 εκθέσεις που ξεχωρίζουν

Εικαστικά / Φθινοπώριασε, λίγη Τέχνη ακόμη παρακαλώ: 14 εκθέσεις που ξεχωρίζουν

Το Παρίσι της Μπελ Επόκ, ο μύθος του Ορφέα και της Ευρυδίκης μέσα από την οπτική του Ουίλιαμ Κέντριτζ, τα ιστορικά πορτρέτα του Platon, τα πορτρέτα του Χρήστου Τσιμάρη και άλλες οκτώ εκθέσεις που αξίζει να δεις αυτόν τον Νοέμβριο στην Αθήνα.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Γυμνό, ούρα και ακροβατικά στην Μπιενάλε της Βενετίας

Εικαστικά / Γυμνό, ούρα και ακροβατικά στην Μπιενάλε της Βενετίας

Η Βενετία το φθινόπωρο είναι απολαυστική, η φετινή Μπιενάλε, ωστόσο, δεν στάθηκε το ίδιο συναρπαστική. Με εξαίρεση ορισμένα περίπτερα και, κυρίως, την προκλητική περφόρμανς της Φλορεντίνα Χόλτσινγκερ, η διοργάνωση άφησε την εντύπωση μιας έκθεσης που έχει πολλά να δείξει αλλά λίγα να πει.
M. HULOT
«Η ΔΕΗ Συναντά την Τέχνη Vol.2»: 55 έργα σύγχρονης τέχνης σε έναν ιστορικό χώρο της πόλης

Εικαστικά / «Η ΔΕΗ Συναντά την Τέχνη Vol.2»: 55 έργα σύγχρονης τέχνης σε έναν ιστορικό χώρο της πόλης

Στις εγκαταστάσεις του Ατμοηλεκτρικού Σταθμού της ΔΕΗ στο Νέο Φάληρο, που το κοινό έχει σπάνια την ευκαιρία να επισκεφθεί, η τέχνη συναντά την ιστορία της ηλεκτρικής ενέργειας σε μια εντυπωσιακή έκθεση.
ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ
«Cahiers d’Art»: Μια ιστορία 100 ετών ξαναζωντανεύει στο Μουσείο Μπενάκη

Εικαστικά / «Cahiers d’Art»: 100 χρόνια τέχνης και πρωτοπορίας στο Μουσείο Μπενάκη

Με αφορμή τη συμπλήρωση 100 ετών από την κυκλοφορία του περιοδικού που επηρέασε καταλυτικά τη μοντέρνα τέχνη, μια νέα έκθεση στην οδό Κουμπάρη παντρεύει το πνεύμα του Ελληνογάλλου τεχνοκριτικού Κριστιάν Ζερβός με τη συλλεκτική ευφυΐα του Αντώνη Μπενάκη. Η έκθεση επικεντρώνεται στον οικουμενικό και διαπολιτισμικό χαρακτήρα του περιοδικού, παρουσιάζοντας αντικείμενα από τις μόνιμες συλλογές του Μουσείου σε αντιπαραβολή με τις σελίδες του.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Ένα μεσημέρι με τον εικαστικό Αλέκο Λεβίδη, στο σπίτι του στην Πλάκα

Εικαστικά / Αλέκος Λεβίδης: «Είμαστε σαν όλους τους λαούς, αλλά ζούμε σε έναν ιδιαίτερο τόπο»

Με αφορμή την έκθεση «Αλέκος Λεβίδης. Ζωγραφική 1961-2026. Δια βίου παιχνίδι» στο Μουσείο Μπενάκη, ανασύραμε μια παλιότερη συνέντευξη με τον ακαδημαϊκό και ζωγράφο.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Η Belle Époque ήταν το Instagram των αρχών του 20ού αιώνα

Εικαστικά / Η Belle Époque ήταν το Instagram των αρχών του 20ού αιώνα

Το Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή αναβιώνει φέτος το φθινόπωρο μια εποχή ομορφιάς, ελευθερίας και αισιοδοξίας, με μια μεγάλη έκθεση αφιερωμένη στην Belle Époque. Ενενήντα περίπου έργα, αφίσες και λιθογραφίες, καθώς και αποσπάσματα από ταινίες της εποχής, συνθέτουν το πανόραμα μιας λαμπρής περιόδου για την Ευρώπη.
ΜΑΤΟΥΛΑ ΚΟΥΣΤΕΝΗ
Φραντς Μαρκ: Τα ζώα ως ένας άλλος τρόπος να δεις τον κόσμο

Εικαστικά / Φραντς Μαρκ: Ο ζωγράφος που είδε την ψυχή των ζώων

Μια μεγάλη έκθεση στο μουσείο K20 του Ντίσελντορφ, με περισσότερα από 120 έργα, παρακολουθεί την εξαιρετικά σύντομη αλλά ριζοσπαστική πορεία του σπουδαίου Γερμανού εξπρεσιονιστή, από τις πρώιμες ζωγραφιές ζώων μέχρι την κυβιστική αφαίρεση και τα δραματικά έργα των τελευταίων χρόνων του.
M. HULOT
88 πίνακες του Βαν Γκογκ σε ένα μουσείο μέσα στο δάσος

Εικαστικά / 88 έργα του Βαν Γκογκ σε ένα μουσείο μέσα στο δάσος

Η έκθεση «Van Gogh, all our paintings», στο μουσείο Kröller-Müller, στην ολλανδική επαρχία, συγκεντρώνει 88 αριστουργηματικούς πίνακες του μεγάλου ζωγράφου και αποτελει μια σπάνια ευκαιρία να δει κανείς ολόκληρη σχεδόν την πορεία του.
M. HULOT
Ο Ντένης Ζαχαρόπουλος μιλά για τον Γιάννη Τσαρούχη

Αναγνώσεις / Ο Ντένης Ζαχαρόπουλος μιλά για τον Γιάννη Τσαρούχη

Ο διακεκριμένος ιστορικός τέχνης, που έφυγε πρόσφατα από τη ζωή, μιλά για τον κορυφαίο Έλληνα ζωγράφο και το έργο του. Η ομιλία εκφωνήθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2024 στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης, με αφορμή τα εγκαίνια της αναδρομικής έκθεσης του ζωγράφου.
THE LIFO TEAM
ΕΠΕΞ Έκρηξη τέχνης στο λιμάνι

Εικαστικά / Έκρηξη τέχνης στο λιμάνι του Πειραιά

Οι γκαλερί της οδού Πολυδεύκους ανοίγουν όλες μαζί για τη νέα σεζόν, την 1η Οκτωβρίου, και γίνονται σημείο αναφοράς για κάθε φιλότεχνο. Ανάμεσα στoυς καλλιτέχνες που εκτίθενται ξεχωρίζουν η παραγνωρισμένη Ελληνίδα ζωγράφος Ρίκα Πανά, ένας από τους πιο διορατικούς καλλιτέχνες της εποχής μας, ο Tishan Hsu, και η Ρουμανοαμερικανίδα γλύπτρια Andra Ursuța.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ