H Εθνική Πινακοθήκη, στο Λονδίνο, παρουσιάζει το έργο του Francesco Pesellino, προσκαλώντας το κοινό να ανακαλύψει έναν παραγνωρισμένο σπουδαίο καλλιτέχνη της Αναγέννησης, που υπήρξε περιζήτητος στη διάρκεια της ζωής του με παραγγελίες από την οικογένεια των Μεδίκων της Φλωρεντίας και για συνεργασίες με κορυφαίους καλλιτέχνες της ιταλικής Αναγέννησης.
Ενώ το ταλέντο του Pesellino ήταν εξαιρετικά περιζήτητο και αναγνωρισμένο, ο πρόωρος θάνατός του σε ηλικία 35 ετών και η δυσκολία να ταυτοποιηθούν τα έργα του είχε σαν αποτέλεσμα να αγνοηθεί σε μεγάλο βαθμό. Η έκθεση επιχειρεί να φωτίσει την προσωπικότητα και το εύρος των επιτευγμάτων του Ιταλού ζωγράφου φέρνοντας σε πρώτο πλάνο μια μοναδική οπτική αφήγηση μέσα από παράξενα, εξωτικά αλλά και πιο οικεία ζώα, βιβλικές σκηνές και μεγαλειώδεις ουρανούς, όταν δημιουργούσε ακόμα και έργα μικρής κλίμακας με θαυμάσια περίπλοκες ιστορίες με τελετουργική μεγαλοπρέπεια και εξαιρετική λεπτομέρεια.
Γεννημένος το 1422 ως Francesco di Stefano, ο Pesellino ήταν γιος ζωγράφου και ανατράφηκε από τον παππού του Pesello, επίσης ικανό ζωγράφο, ο οποίος πιθανότατα πυροδότησε το πάθος του νεαρού καλλιτέχνη για την τέχνη. Παρά τον πρόωρο θάνατο του Pesellino, η κληρονομιά του στον κόσμο της τέχνης είναι αδιαμφισβήτητη, με τους χρονογράφους και τους ιστορικούς να σημειώνουν το εξαιρετικό ταλέντο του, ιδίως στη ζωγραφική των "cose picole" ή μικρών πραγμάτων. φινιρισμένα έργα για οικιακούς εσωτερικούς χώρους, συμπεριλαμβανομένων θρησκευτικών πινάκων για ιδιωτική λατρευτική χρήση και κοσμικών θεμάτων για έπιπλα όπως σεντούκια γάμου. Ο Pesellino πέθανε από πανούκλα στη Φλωρεντία το 1457 σε ηλικία 35 ετών.
Η έκθεση στην Εθνική Πινακοθήκη είναι σαν να του δίνει το δικαίωμα που του αναλογεί σχεδόν έξι αιώνες μετά τον θάνατό του να διεκδικεί μια θέση ανάμεσα στους μεγάλους ζωγράφους και στην ιστορία της τέχνης.
Σύμφωνα με πολλούς ιστορικούς της τέχνης, το στυλ του «πρόλαβε τις εξελίξεις των μεταγενέστερων Φλωρεντινών ζωγράφων», ενώ σύμφωνα με τον συγγραφέα και ιστορικό Τζόρτζιο Βαζάρι ζωγράφισε έναν αριθμό πινάκων, που σήμερα έχουν χαθεί, και ήταν σε περίοπτη θέση στο Palazzo Medici και στην Casa Vecchia των Μεδίκων. Ο Βαζάρι έναν αιώνα μετά το θάνατό του, τον συμπεριλαμβάνει στο βιβλίο του αν και μόνο με μια σελίδα γιατί το ταλέντο του ξεχώριζε και θα είχε κάνει ακόμα μεγαλύτερα πράγματα «αν ο θάνατος δεν τον είχε σταματήσει τόσο πρόωρα».
Η Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου κατέχει το αριστουργηματικό έργο, την Αγία Τράπεζα της Αγίας Τριάδας, που παραγγέλθηκε το 1455 από την Αδελφότητα των Ιερέων στην Πιστόια και τις «Ιστορίες του Δαβίδ». Η Αγία Τράπεζα, έργο που έμεινε ανολοκλήρωτο με τον θάνατο του Pesellino το 1457 από πανούκλα, ολοκληρώθηκε το 1460 από τον Filippo Lippi και το εργαστήριό του, το οποίο ζωγράφισε την βάση και το μέτωπο του τέμπλου. Ο κύριος πίνακας απεικονίζει την Αγία Τριάδα ως «Θρόνο του Ελέους», με τον Θεό Πατέρα να στηρίζει τον Εσταυρωμένο Χριστό στην αγκαλιά του. Η Τριάδα πλαισιώνεται από τέσσερις όρθιους αγίους: Μάμας, Ιάκωβος, Ζήνωνας και Ιερώνυμος. Η Αγία Τράπεζα διατηρεί τέσσερα από τα αρχικά πάνελ της predella, ενώ το υπόλοιπο πέμπτο βρίσκεται σήμερα στο Ερμιτάζ της Αγίας Πετρούπολης. Το μέτωπο του τέμπλου, που απεικονίζει την Παναγία του Ελέους, βρισκόταν παλαιότερα στην Gemäldegalerie του Βερολίνου και καταστράφηκε το 1945.
Η παραγγελία αυτή είναι ασυνήθιστα καλά τεκμηριωμένη. Τα έγγραφα παρέχουν λεπτομερή περιγραφή της διαδικασίας ανάθεσης και της ολοκλήρωσης και παράδοσης του πίνακα. Λένε επίσης πώς μετά το θάνατο του Pesellino το 1457, η χήρα του ξεκίνησε δικαστική διαμάχη με τον συνέταιρο του Pesellino για το κόστος του ημιτελούς έργου. Σώζονται επίσης ορισμένα προπαρασκευαστικά σχέδια για τον πίνακα. Ο βωμός κόπηκε αργότερα σε έξι μέρη, πιθανώς τον δέκατο όγδοο αιώνα.
Από την υφολογική σύγκριση με το τέμπλο, ορισμένοι πίνακες έχουν ταυτοποιηθεί ως πίνακες του Pesellino.
Ο Τζόναθαν Τζόουνς γράφει στον Γκάρντιαν ότι μπορεί η έκθεση να γεμίζει μόνο μια αίθουσα, αλλά «σφύζει από ζωή, όπου τα τολμηρά, ριζοσπαστικά χρώματα ανθίζουν».
Μέσα από τα έργα του γεννιέται ξανά ένα σύμπαν από τη Φλωρεντία του 15ου αιώνα, με τα κλασικά θέματα, τυπικά για έναν Φλωρεντινό καλλιτέχνη στις αρχές και τα μέσα του 1400, από το ταξίδι των Μάγων μέχρι τον Ευαγγελισμό. Αυτό που τον κάνει να ξεχωρίζει είναι το χρώμα, τα μπλε, κόκκινα και χρυσά του που συλλαμβάνουν την ομορφιά και την αντανάκλαση του φωτός. Ο Τζόουνς υποστηρίζει ότι στον πίνακά του «Ο βασιλιάς Μελχιόρ ταξιδεύει προς τους Αγίους Τόπους», ένας αυγουστιάτικος ουρανός ξεδιπλώνεται με στρώματα ροζ χρώματος πάνω στον γαλάζιο ουρανό, κάτι που θεωρεί την παλαιότερη ζωγραφική της λεπτότητας της αυγής, πολύ πριν την βενετσιάνικη αναγέννηση.
Η έκθεση στην Εθνική Πινακοθήκη είναι σαν να του δίνει το δικαίωμα που του αναλογεί σχεδόν έξι αιώνες μετά τον θάνατό του να διεκδικεί μια θέση ανάμεσα στους μεγάλους ζωγράφους και στην ιστορία της τέχνης. Γιατί μέσα από τις σκηνές και τα χρώματα που χρησιμοποιεί ξεπηδούν τέλεια ζωγραφισμένα σε κάθε λεπτομέρεια κόκκινα καπέλα, ροζ φορεσιές, ανοιχτόχρωμα λουλούδια και σκύλοι που τα μυρίζουν, απειλητικοί ορίζοντες στους οποίους υψώνονται μοναχικά δέντρα, με την ποίηση των χρωμάτων να είναι κυρίαρχη. Η «ιστορία του Δαβίδ και του Γολιάθ» που αφηγείται στον πίνακά του ο Pesellino γίνεται μια ιστορία ιπποσύνης, σαν κόμικ που αγαπήθηκε ιδιαίτερα από την αναγεννησιακή Φλωρεντία. Ο Δαβίδ, που θεωρήθηκε ως το σύμβολο αυτής της μικρής δημοκρατίας της πόλης που αψηφούσε τους εχθρούς της κλίμακας του Γολιάθ, όπως το Μιλάνο και ο Πάπας, φιλοτεχνήθηκε ηρωικά από τους Ντονατέλο, Βερόκιο και Μικελάντζελο.
Η Εθνική Πινακοθήκη δικαίως έθεσε αυτή τη ιστορία και τον «Θρίαμβο του Δαβίδ» στο επίκεντρο της έκθεσής της. Πρόκειται για αριστουργήματα.
Μια φανταστική πομπή διασχίζει ένα τοπίο της Τοσκάνης στο «Θρίαμβο του Δαβίδ» διάσπαρτο με λόφους και περιφραγμένες πόλεις. Όπως και στην «Η ιστορία του Δαβίδ και του Γολιάθ», ολόκληρη η σκηνή είναι γεμάτη δραστηριότητα, παίζουν τρομπέτες, οι ευγενείς είναι ντυμένοι υπερβολικά και ο Δαβίδ στέκεται περήφανος, κρατώντας το κεφάλι του Γολιάθ από τα μαλλιά.
Όπως τόσα πολλά αριστουργήματα της Φλωρεντινής Αναγέννησης, πιθανώς κατασκευάστηκε για την οικογένεια Μέντιτσι, τους πλούσιους τραπεζίτες που έγιναν ανεπίσημοι κυβερνήτες αυτής της λεγόμενης δημοκρατίας. Παρήγγειλαν πολλές εικόνες του Δαβίδ για να δείξουν τον δημοκρατικό τους ζήλο, ακόμη και όταν διέφθειραν την κυβέρνηση της πόλης. Οι πίνακες του Pesellino πιστεύεται ότι διακοσμούσαν σεντούκια στο παλάτι των Μεδίκων. Γίγαντες, σκύλοι, ιππότες, τσιτάχ και αρκούδες, μεγαλειώδεις ουρανοί - οι ομορφιές και τα θαύματα που ζωγράφισε ο Pesellino ήταν κάποτε μέρος της καθημερινής ζωής σε μια πόλη όπου ακόμα και τα κεφαλάρια των κρεβατιών ήταν καλλιτεχνικά θαύματα. Το πλαίσιό τους έχει χαθεί, αλλά η χαρά παραμένει.
«Pesellino: Ένας Αναγεννησιακός Δάσκαλος αποκαλύπτεται» στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου, από τις 7 Δεκεμβρίου έως τις 10 Μαρτίου.
