Η ΤΡΥΦΕΡΟΤΗΤΑ, Η ΕΥΓΕΝΙΑ, Η ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ, ακόμα και μ’ εκείνους που βρίσκονται ψηλότερα από εμάς στη τροφική αλυσίδα. Η εκπαίδευση του «εγώ», ώστε να μη γίνει ένα τέρας, η διαρκής καλλιέργεια στην αξία κάθε ζωής όσο ψηλά ή χαμηλά κι αν βρίσκεται στην ιεραρχία, η επανεξέταση του ορισμού της επιτυχίας και της δύναμης.
Πώς μιλάμε για όλα αυτά στα παιδιά; Πώς μιλάμε για όλα αυτά, γενικώς, όταν όλα τους μαζί τα έχουμε σπρώξει από το παράθυρο, τα έχουμε εξορίσει από τη ζωή μας ή, ακόμα χειρότερα, δεν είχαμε την τύχη να συναντηθούμε μαζί τους ποτέ;
Πριν από μερικά χρόνια, το 2019 για την ακρίβεια, ο σπουδαίος εικονογράφος και συγγραφέας Charlie Mackesy εξέδωσε το (παιδικό) βιβλίο του The Boy, the Mole, the Fox and the Horse («Το αγόρι, ο τυφλοπόντικας, η αλεπού και το άλογο»).
Ενδεχομένως, να αρκούσε η τρυφερή εικονογράφηση για να αναδειχθούν –με νέα αίγλη– τα σίγουρα περιφρονημένα ιδανικά της φιλίας, της αμοιβαίας εμπιστοσύνης, της κατάλυσης του αναίτιου, τοξικού ανταγωνισμού σε όλα τα ανθρώπινα περιβάλλοντα. Όμως, ο Mackesy δεν έμεινε σ’ αυτά.
Στις πρόζες των ηρώων του (καθόλου) παιδικού, εικονογραφημένου βιβλίου του έβαλε πολύ ενήλικες απαντήσεις σε ερωτήματα του σύγχρονου, απαρηγόρητου κόσμου μας, απαντήσεις πραγματικής σοφίας για να περιοριστούν σε μερικές όμορφες σελίδες.
Σε καιρούς που το να εκφράζεις τα συναισθήματά σου –και πόσω μάλλον τα σκοτεινά– είναι ένδειξη αδυναμίας και κάποτε σημάδι πολυτέλειας, το ταινιάκι χωρίς ίχνος διδακτισμού ή έμμεσου κηρύγματος σπρώχνει ευγενικά σε στροφή προς τα μέσα και με διόλου βαρετή ηρεμία βάζει ξανά τα πράγματα στη θέση τους, μήπως και συνεννοηθούμε τελικά για το πώς θέλουμε να ζήσουμε.
«Τι θες να γίνεις, όταν μεγαλώσεις;» ρωτά ο τυφλοπόντικας το αγόρι. «Καλός άνθρωπος» απάντησε εκείνο.
«Έχεις κάποιο γνωμικό να σε οδηγεί;». «Αν δεν πετύχεις κάπου με την πρώτη, φάε ένα κομμάτι τούρτα». «Δουλεύει αυτό;». «Πάντα!».
«Τι θεωρείς ως το μεγαλύτερο χάσιμο χρόνου;». «Το να συγκρίνεις τον εαυτό σου με τους άλλους».
«Σκέψου ποιοι θα ήμασταν, αν φοβόμασταν λιγότερο».
Στις πρώτες σελίδες του βιβλίου οι διάλογοι μοιάζουν κλισέ, εύπεπτοι από μικρά παιδιά, όσο όμως προχωρά η ιστορία του Mackesy για την παρέα των 4, φαινομενικά αταίριαστων, φίλων τα πράγματα περιπλέκονται. Και συγκρούσεις υπάρχουν και μικρές στιγμές αγωνίας και διαφωνίες και εχθρότητα.
Όλα αυτά αποτυπώνονται ακόμα πιο γλαφυρά στη μικρού μήκους ταινία που δημιούργησε το BBC, μένοντας πιστό τόσο στην απεικόνιση των 4 ηρώων, όσο και στη δομή του χαρακτήρα τους.
Το αποτέλεσμα ήταν 34 λεπτά παρηγοριάς για ενήλικες –εν μέσω των πρώτων Χριστουγέννων χωρίς μάσκες και με την πληθωριστική κρίση να έχει ρημάξει όχι μόνο τους Βρετανούς, αλλά όποιον επιβίωσε από τα σκαμπανεβάσματα των τελευταίων δυόμισι χρόνων πανδημίας– και μετά ένα εξωσχολικό θέαμα για μικρά παιδιά.
Το BBC φρόντισε να «ντύσει» αυτή την υπέροχη δουλειά με τις φωνές των Idris Elba (σ.σ.: δανείζει τη φωνή του στην Αλεπού και είναι έξοχες οι τονικές μεταπτώσεις που σηματοδοτούν μια αλλαγή στη ζωή του χαρακτήρα), Tom Hollander (Τυφλοπόντικας), Jude Coward Nicoll (Αγόρι) και Gabriel Byrne (Άλογο).
Αστερίσκος: η βραχνή, ιρλανδική προφορά του Byrne «σηκώνει» διάφορες αναγνώσεις, καθώς ο χαρακτήρας του Αλόγου προσχωρεί στην παρέα προς το τέλος, αλλά αυτές αφορούν αποκλειστικά το κοινό του Ηνωμένου Βασιλείου.
Σε κάθε περίπτωση προκύπτει ένα παυσίλυπο τηλεοπτικό προϊόν, που σε πολλά σημεία του θυμίζει «Μικρό Πρίγκιπα» του Εξιπερί, με τις υποτιμημένες έννοιες της καλοσύνης, της συμπόνοιας, της συμπερίληψης του «ξένου» και του «διαφορετικού» να χτυπούν απευθείας, αλλά για όλους τους σωστούς λόγους, στο θυμικό του τηλεθεατή.
Κάνει σπουδαία δουλειά ως προς αυτή την κατεύθυνση και η μουσική επένδυση της Isobel Waller-Bridge (αδελφής της δημιουργού και πρωταγωνίστριας του Fleabag, Phoebe) και είναι στα απολύτως «συν» του animation το γεγονός ότι η συγκίνηση δεν ξεπέφτει σε ένα γενικόλογο, γλυκερό μήνυμα, φτιαγμένο αποκλειστικά για παιδιά.
Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι αποκλείεται να τρέξει κάποιο ενήλικο δάκρυ. Σε μέρες που η ψυχική υγεία δοκιμάζεται και περιφρονείται σε ίσες δόσεις, η ερώτηση του Αγοριού προς το Άλογο («Ποιο είναι το γενναίο πράγμα που έχεις πει ποτέ;») και η απάντηση («Βοήθεια»), υπογραμμίζουν τον τρόπο με τον οποίο αρθρώνουμε τις ανάγκες μας σε καιρούς γενικευμένου χάους.
Όλο αυτό θα μπορούσε να καταλήξει γλυκανάλατα, αναμενόμενα και με περιτύλιγμα αποκλειστικά για τα παιδικά μάτια, αφού παρά τη θλίψη κάποιων σημείων, η ελπίδα και η αισιοδοξία δεν αφήνουν περιθώρια για επικότερα debate ανάμεσα στο καλό και το κακό, το φως και το σκοτάδι.
Όμως, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τα διχαστικά μηνύματα, τα καλέσματα βίας, το κάποτε ακραίο bullying στο οποίο η ανηλικότητα είναι εκτεθειμένη πια από πολύ πολύ νωρίς, το animation του BBC είναι ένα μικρό δώρο για υποψιασμένους και ανυποψίαστους κάθε ηλικίας.
Σε καιρούς που το να εκφράζεις τα συναισθήματά σου –και πόσω μάλλον τα σκοτεινά– είναι ένδειξη αδυναμίας και κάποτε σημάδι πολυτέλειας, το ταινιάκι χωρίς ίχνος διδακτισμού ή έμμεσου κηρύγματος σπρώχνει ευγενικά σε στροφή προς τα μέσα και με διόλου βαρετή ηρεμία βάζει ξανά τα πράγματα στη θέση τους, μήπως και συνεννοηθούμε τελικά για το πώς θέλουμε να ζήσουμε, πώς θα ήταν ιδανικό να μας φέρονται, ποιοι θα ήμασταν πραγματικά αν φερόμασταν χωρίς αγκυλώσεις και καταπίεση.
Για την ιστορία, ας αναφέρουμε ότι το βιβλίο του Mackesy, πάνω στο οποίο βασίστηκε η μεταφορά του BBC, τo 2019 ήταν υποψήφιο για το Βιβλίο της Χρονιάς στα British Book Awards, ενώ κάτι έχει να πει για την ουμανιστική ταυτότητα του συγγραφέα το γεγονός ότι στο παρελθόν είχε συνεργαστεί με τον Νέλσον Μαντέλα, είναι ισόβιος υποστηρικτής μίας κοινωνικής επιχείρησης μελιού στη Ζάμπια και συμμετέχει ενεργά για την επίλυση του καυτού ζητήματος της αστεγίας στο Λονδίνο, βοηθώντας μέσω εκθέσεων, καλλιτεχνικών πρότζεκτ, κινητοποιήσεων πολιτών κ.λπ.
Αν έχουν περισσέψει γλυκά από τις γιορτές και λίγη ζεστή σοκολάτα –και κυρίως χρόνος για κάποια δραστηριότητα μπροστά σε οθόνη– επιλέξτε το, με παιδιά κοντά σας ή χωρίς, και θα είναι 34 κερδισμένα λεπτά, στα σίγουρα.
Η ταινία είναι διαθέσιμη στο AppleTV+, αλλά μπορείτε να την αναζητήσετε κομμάτι-κομμάτι στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, όπου έχει «ριχτεί» άφθονο υλικό.
