Ήταν άνθρωποι οι αρχαίοι;

Ήταν άνθρωποι οι αρχαίοι; Facebook Twitter
22

Προσωπογραφία γυναίκας, η λεγόμενη "Σαπφώ", Πομπηία 1ος αι. μ.Χ. 

 

Ένας από τους λόγους που ξεκίνησα πριν λίγο καιρό τη στήλη αυτή στη Lifo είναι γιατί ήθελα να δοκιμάσω να μεταδώσω τον ενθουσιασμό μου για τον κόσμο της αρχαιότητας προσπαθώντας να πολεμήσω κάπως την ευρεία αντίληψη ότι είναι ένας κόσμος αδιάφορος, βαρετός μέχρι χασμουρητού ή πολύ απλά νεκρός.

Αντιθέτως νομίζω ότι ο κόσμος των αρχαίων είναι γεμάτος θαυμάσια περιστατικά, αξιοπερίεργες ιστορίες ή απλώς ιστορίες γι'ανθρώπους σαν όλους εμάς. Οι αρχαίοι δεν είναι εξωγήινοι. Έχουν πλάκα, ενδιαφέρον, ερωτεύονται σαν κι εμάς, μισούν με πάθος, ειρωνεύονται, ζηλεύουν, θίγονται, υποσκάπτουν τους αντιπάλους τους, πέφτουν στη φωτιά για τους φίλους τους, κάνουν φόνους εκ προμελέτης, εξ αμελείας ή εν βρασμώ, λατρεύουν τα παιδιά τους, φροντίζουν τους γονείς τους, είναι πονηροί, κουτοπόνηροι ή αγαθοί μέχρι ηλιθιότητας, ταξιδεύουν κι ενθουσιάζονται με όσα βλέπουν, γράφουν γράμματα, παίζουν θέατρο, κάνουν φάρσες, κάνουν συναισθηματικούς εκβιασμούς, κλαίνε, προσεύχονται, θυμώνουν, συγχωρούν, απελπίζονται, ελπίζουν.

 

Μορφή από τη μεγάλη παράσταση της Βίλλας των Μυστηρίων, Πομπηία 1ος αι. μ.Χ.


Μέσα στα κείμενα της αρχαίας γραμματείας αλλά και στα αντικείμενα που έπλασαν οι άνθρωποι του παρελθόντος καταγράφονται τα αισθήματά τους κι αυτή η ανάγνωση των αισθημάτων, η Συναισθηματική Αρχαιολογία όπως τη λέω, είναι μιά περιοχή που μ'ενδιαφέρει πάρα πολύ και θέλω να εξερευνήσουμε μαζί για όσο καιρό κρατήσει αυτή η στήλη.

Για να είμαι εντελώς ειλικρινής όταν ξεκίνησα να γράφω δεν πίστευα ότι θα ενδιέφεραν κανέναν αυτά τα κείμενα, γιατί συζητώντας όλα αυτά τα χρόνια με φίλους και γνωστούς διαπίστωνα και διαπιστώνω ακόμη ότι η εμπειρία του σχολείου υπήρξε επί το πλείστον τόσο οδυνηρή όσον αφορά την επαφή με την αρχαιολογία και ιδίως με την αρχαία γραμματεία, ώστε ο περισσότερος κόσμος απεχθάνεται τις αρχαιότητες, βαριέται τα μουσεία, σε καμιά περίπτωση δεν θα διάβαζε οικειοθελώς κανέναν αρχαίο συγγραφέα και γενικώς αισθάνεται ότι όλα αυτά δεν τον αφορούν καθόλου.

Αν κρίνω κι από τον εαυτό μου, η εικόνα που είχα σχηματίσει στο σχολείο ήταν ότι οι αρχαίοι Έλληνες ήταν διαρκώς σοβαροί και τους συνέβαιναν και σοβαρά πράγματα: ο Οιδίποδας παντρευόταν τη μάνα του και σκότωνε τον πατέρα του (έλεος δηλαδή, πώς να ταυτιστείς;;;), ο Οδυσσέας ναυαγούσε διαρκώς (ουσιαστικά στη θάλασσα των ατέλειωτων στίχων του Ομήρου), ο Θουκυδίδης έγραφε κατεβατά επί κατεβατών για τον πιό βαρετό πόλεμο του κόσμου, ο Πλάτωνας έγραφε ακαταλαβίστικη φιλοσοφία και πλάκα έκανε μόνο ο Αριστοφάνης με αστεία που δεν μου προκαλούσαν γέλιο. Παρθενώνας, λίγοι Κούροι (που μου φαίνονταν όλοι ίδιοι, μήπως ήταν ένας τελικά σε όλα τα βιβλία;) και κανένα μελανόμορφο αγγείο για να προσθέτουμε λίγες εικόνες στο βιβλίο.
Για άλλους λαούς δεν το συζητώ, μιά γενική εικόνα ότι απλώς υπήρχαν, μάλλον για να λειτουργούν ως ντεκόρ του δικού μας περιούσιου.

Υπεραπλουστεύω βέβαια και έτσι μάλλον αδικώ και το εκπαιδευτικό μας σύστημα και κυρίως τους λειτουργούς του που ασφαλώς δεν ήταν όλοι άχρηστοι. Άλλωστε τα πράγματα μπορεί να έχουν αλλάξει από τότε που τελείωσα εγώ το σχολείο -δεν θα σας πω την ηλικία μου, μόνον ότι έχω πάνω από δύο δεκαετίες που τέλειωσα το Λύκειο ;)

Γράψτε μου λοιπόν κι εσείς τη γνώμη σας στα σχόλια, μ'ενδιαφέρει να την διαβάσω κι ίσως έχω άδικο. Βρίσκετε βαρετή την αρχαιολογία; Διαβάζετε αρχαίους συγγραφείς; Πηγαίνετε σε αρχαιολογικά μουσεία;

 

Ο Paquius Proculus και η σύζυγός του, Πομπηία 1ος αι. μ.Χ.

 

 

*****

Εν τω μεταξύ, κάπου πολύ μακριά από εδώ, στην μακρινή Χονολουλού υπάρχουν δύο δάσκαλοι ιστορίας, η Amy Burvall και ο Herb Mahelona, που έχουν βρει έναν καταπληκτικό τρόπο να διδάσκουν ιστορία στους μαθητές τους: κάνουν μουσικές παρωδίες γνωστών τραγουδιών αλλάζοντας τους στίχους ώστε να έχουν διδακτικό αλλά και διασκεδαστικό περιεχόμενο. Επιπλέον γυρνάνε μόνοι τους και βίντεο κλιπ με πενιχρά οφθαλμοφανώς μέσα και αποτέλεσμα χιουμοριστικό. Δεν είναι πάντα πετυχημένες οι επιλογές τους, αλλά εν προκειμένω ισχύει απολύτως  ότι ο σκοπός αγιάζει τα μέσα. 

Διάλεξα και σας δείχνω τα βίντεο που έχουν σχέση με την ελληνική ιστορία και μυθολογία και σας προκαλώ ειλικρινά να τα ακούσετε και να δοκιμάσετε να ΜΗΝ σας κολλήσουν οι στίχοι, π.χ. στη διασκευή του Creep (I'm from Crete) ή στο Sharona (Macedonia).

 

Για τον Μινωικό πολιτισμό

 

 

Για την Οδύσσεια

 

 

Για τη Μακεδονία 

 

 

Για τους Έλληνες φιλόσοφους

 

 

Για τον Τρωικό πόλεμο 

 

 

Για τη βυζαντινή αυτοκράτειρα Θεοδώρα 

 

 

 

 

Αρχαιολογία & Ιστορία
22

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Μέγας Αλέξανδρος: Ο Θεός, ο βασιλιάς, ο άνθρωπος

Βιβλίο / Μέγας Αλέξανδρος: Ο Θεός, ο βασιλιάς, ο άνθρωπος

Η νέα, πολυβραβευμένη βιογραφία του Έντμουντ Ρίτσαρντσον «Alexander: God, King, Man» αναδεικνύει τον άνθρωπο πίσω από τον μύθο, εξετάζοντας τις πολιτικές αντιφάσεις και το κόστος των κατακτήσεών του, πέρα από εξιδανικεύσεις και εύκολες βεβαιότητες.
ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΚΗΣ
Ελλάδα, Κύπρος, Τουρκία: Το άβολο παρελθόν που δεν θέλουμε να θυμόμαστε

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ελλάδα, Κύπρος, Τουρκία: Το άβολο παρελθόν που δεν θέλουμε να θυμόμαστε

Από τη Γυάρο και τη Σπιναλόγκα μέχρι την Αμμόχωστο, τα προσφυγικά της Αθήνας και τα οθωμανικά μνημεία, η έκθεση «Δύσκολες Κληρονομιές» επιχειρεί να φωτίσει άβολες πλευρές της Ιστορίας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Θησαυροί ενός χαμένου βασιλείου: Η αρχαία Αρμενία στο Μουσείο της Ακρόπολης

Αρχαιολογία & Ιστορία / Θησαυροί ενός χαμένου βασιλείου: Η αρχαία Αρμενία στο Μουσείο της Ακρόπολης

Μια νέα έκθεση για έναν σπουδαίο πολιτισμό, με στενούς δεσμούς με τον δικό μας, για τον οποίο όμως ελάχιστα γνωρίζουμε. Ένα ταξίδι στην προχριστιανική Αρμενία, από την Παλαιολιθική Εποχή και το περίφημο Βασίλειο της Ουραρτού μέχρι τον 4ο αιώνα μ.Χ.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Ερωτικά και άλλα μυστήρια στη Σπηλιά του Νταβέλη

Ιστορία μιας πόλης / Ερωτικά και άλλα μυστήρια στη Σπηλιά του Νταβέλη

Πού τελειώνει ο θρύλος και πού αρχίζει η αλήθεια γύρω από το σπήλαιο που συνδέθηκε με τον διαβόητο λήσταρχο; Η αρχαιολόγος και σπηλαιολόγος Αλεξάνδρα Μαρή αποκαλύπτει την πραγματική ιστορία πίσω από μία από τις πιο μυστηριώδεις τοποθεσίες της Αττικής.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Μαρί Κιουρί: Η γυναίκα που άλλαξε την επιστήμη και πλήρωσε το τίμημα

Σαν σήμερα / Μαρί Κιουρί: Η γυναίκα που άλλαξε την επιστήμη και πλήρωσε το τίμημα

Από τη φτωχή φοιτήτρια της Σορβόννης στην πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε με Νόμπελ και στον πρώτο άνθρωπο που απέκτησε δύο βραβεία Νόμπελ. Η συναρπαστική ζωή της Μαρί Κιουρί ήταν γεμάτη ανακαλύψεις, έρωτα, απώλειες, κοινωνικές προκαταλήψεις και προσωπικές θυσίες. Στις 7 Νοεμβρίου συμπληρώνονται 159 χρόνια από τη γέννησή της.
THE LIFO TEAM
Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής: Ο σουλτάνος που κατέκτησε τον κόσμο, αλλά δεν μπόρεσε να νικήσει τους δαίμονές του

Σαν σήμερα / Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής: Ο σουλτάνος που κατέκτησε τον κόσμο, αλλά δεν μπόρεσε να νικήσει τους δαίμονές του

Ο άνθρωπος που κυβέρνησε την Οθωμανική Αυτοκρατορία επί 46 χρόνια υπήρξε κατακτητής, νομοθέτης, ποιητής και προστάτης των τεχνών. Αγάπησε τη Χιουρέμ, διέταξε την εκτέλεση δύο γιων του και άφησε πίσω του μια αυτοκρατορία στο απόγειο της ισχύος της. Με αφορμή την επέτειο της γέννησής του, η συναρπαστική και αντιφατική ιστορία ενός από τους ισχυρότερους μονάρχες του 16ου αιώνα.
THE LIFO TEAM
Πώς ήξερες ότι δεν σε έκλεβαν στην αρχαία Αθήνα;

Ιστορία μιας πόλης / Πώς ήξερες ότι δεν σε έκλεβαν στην αρχαία Αθήνα;

Ένα μικρό χάλκινο σταθμίο, με ένα δελφίνι, μάς ταξιδεύει στην αρχαία αγορά. Πώς ζύγιζαν τα προϊόντα; Και τι γινόταν αν κάποιος προσπαθούσε να εξαπατήσει; Με τον Παναγιώτη Ιωσήφ, κλασικό αρχαιολόγο και καθηγητή Αρχαίας Νομισματικής, συζητάμε για το εμπόριο, τους θεσμούς και την εμπιστοσύνη στην Αρχαία Αθήνα.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η άνοιξη των επαναστάσεων: Το 1848 και η Ευρώπη που δεν έγινε ποτέ

Βιβλίο / «Η Άνοιξη των επαναστάσεων»: Η Ιστορία γράφεται και από τους ηττημένους

Ο διακεκριμένος ιστορικός του Κέμπριτζ, Κρίστοφερ Κλαρκ, καταθέτει μια φιλόδοξη σύνθεση, προσεγγίζοντας τις εξεγέρσεις του 1848 στην Ευρώπη ως ένα ενιαίο, αν και βαθιά ανομοιογενές, φαινόμενο, που αναδιαμόρφωσε τη σχέση κοινωνίας, κράτους και πολιτικής εξουσίας.
ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΚΗΣ
«Αδερφές», αρρενωποί και «τραβεστί» στη «Χαβάη» του 1960: Η κουίρ Αθήνα μιας άλλης εποχής

Ιστορία μιας πόλης / Αδερφές και τραβεστί στη «Χαβάη» του 1960: Η κουίρ Αθήνα μιας άλλης εποχής

Ποια ήταν η τρανς και κουίρ Αθήνα των δεκαετιών του 1960 και του 1970, πολύ πριν μάθουμε τους όρους; Με τον Κώστα Γιαννακόπουλο, καθηγητή Κοινωνικής και Ιστορικής Ανθρωπολογίας του Φύλου, συζητάμε το πώς αλλάζουν μέσα στον χρόνο οι έννοιες του φύλου και της ορατότητας.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ