TO BLOG ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΣΤΑΒΕΡΗ

Under Pressure: μία φωτογραφική έρευνα της Πηνελόπης Θωμαϊδη για την ιστορία των υδρογονανθράκων σε Αλβανία και Ελλάδα

Under pressure

 

Το Under Pressure (Υπό Πίεση) είναι μια φωτογραφική έρευνα δημοσιογραφικού χαρακτήρα της Πηνελόπης Θωμαϊδη για την ιστορία των υδρογονανθράκων στην Αλβανία και την Ελλάδα από τις αρχές του 20ου αιώνα έως σήμερα.

Τι κληρονομιά αφήνουν 100 χρόνια εξόρυξης πετρελαίου στην Αλβανία; Ποιες είναι οι εξελίξεις στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια;

Συνδυάζοντας φωτογραφία, αρχειακό υλικό και κείμενο, η έρευνα παρουσιάζεται με τη μορφή μιας τυπωμένης εφημερίδας και μας προσκαλεί να παρατηρήσουμε το παρελθόν και το παρόν των 2 χωρών, αλλά και να προσπαθήσουμε να φανταστούμε το μέλλον αυτών των υπό ανάπτυξη περιοχών στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε μια εποχή που όροι όπως κλιματική αλλαγή και ενεργειακή μετάβαση καταλαμβάνουν ολοένα και μεγαλύτερο χώρο στον δημόσιο διάλογο.


Το Under Pressure παρουσιάζεται μέχρι τις 24 Ιουλίου 2022 στο πλαίσιο της κεντρικής έκθεσης του Athens Photo Festival στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς, ενώ την Παρασκευή 22 Ιουλίου θα γίνει παρουσίαση της έρευνας και σχετική συζήτηση στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Φεστιβάλ Βωβούσας.


 

Under pressure Facebook Twitter


 

Σήμερα, σχεδόν έναν αιώνα μετά την πρώτη ερευνητική γεώτρηση, η καρδιά της Αλβανικής βιομηχανίας πετρελαίου συνεχίζει να χτυπά στο Patos-Marinza, το λεγόμενο μεγαλύτερο σε έκταση χερσαίο κοίτασμα της ηπειρωτικής Ευρώπης. Από το 1918, η έρευνα και η παραγωγή υδρογονανθράκων στην Αλβανία έχει συνδεθεί με το ενδιαφέρον πετρελαϊκών εταιριών όπως οι ιστορικές Anglo-Persian Oil Company (πρόγονος της σημερινής BP) και American Standard Oil, η ιταλική AIAPA, η Royal Dutch Shell, η πρώην καναδική και πλέον κινεζική Bankers Petroleum, αλλά και η κρατική Albpetrol. Η παραγωγή πετρελαίου στην Αλβανία έχει υπάρξει πηγή εθνικής υπερηφάνιας και θέσεων εργασίας, έχει όμως επίσης συνδεθεί με ατυχήματα και περιπτώσεις σοβαρής περιβαλλοντικής μόλυνσης που, ανάμεσα σε άλλα, προκαλούν επιπλοκές υγείας στις κοινότητες που κατοικούν κοντά στα κοιτάσματα. Κάτοικοι σχετικών περιοχών επίσης έχουν παραπονεθεί για σεισμούς που θεωρούν ότι προέρχονται από νέες μεθόδους εξόρυξης.

Στην Ελλάδα, παρά την αποσπασματικότητα των ερευνών που έχουν κατά καιρούς διεξαχθεί από διαφορετικούς εταίρους, το ενδιαφέρον για τους υδρογονάνθρακες παραμένει  ζωντανό από τις αρχές του 20ου αι. Λίγα χιλιόμετρα νοτιότερα από τα ελληνοαλβανικά σύνορα, η Ήπειρος που ερευνήθηκε αρχικά από τον ιταλικό στρατό κατά τη διάρκεια του Β’ παγκοσμίου πολέμου, βρίσκεται τα τελευταία χρόνια εκ νέου υπό έρευνα για πιθανά κοιτάσματα πετρελαίου ή/και αερίου. Ιδιαίτερα από το 2014, οι ελπίδες και το ενδιαφέρον για την τοπική παραγωγή υδρογονανθράκων έχουν ενισχυθεί. Το 2019, το 1/3 της ελληνικής επικράτειας βρισκόταν είτε υπό έρευνα, είτε επρόκειτο να ερευνηθεί από εγχώριες και διεθνείς εταιρίες. Οι τοπικές κοινωνίες είχαν διχαστεί, ανάμεσα σ’ αυτούς που έβλεπαν προοπτικές ανάπτυξης και σ’ αυτούς που διαμαρτύρονται ενάντια σε μια επικείμενη περιβαλλοντική καταστροφή. Σήμερα αναμένουμε τα πορίσματα των ερευνών σ’ έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία.

Το Under Pressure εστιάζει σε μια ιστορία γεωπολιτικής σημασίας για την περιοχή των Βαλκανίων, που μπορεί να λειτουργήσει ως αντανάκλαση αποφάσεων που παίρνονται σε παγκόσμιο επίπεδο και επηρεάζουν το μέλλον της ανθρωπότητας στον πλανήτη Γη. Επιπλέον, οι πρόσφατες επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία, δίνουν μια νέα διάσταση στο θέμα καθώς το ενδιαφέρον για την τοπική παραγωγή ορυκτών καυσίμων έχει αναζωπυρωθεί.
-
Με κύριο σκοπό την πληροφόρηση, και με την υποστήριξη του μη κερδοσκοπικού δημοσιογραφικού οργανισμού iMEdD - Incubator for Media Education and Development, μέρος της έρευνας τυπώθηκε με τη μορφή δίγλωσσης εφημερίδας σε 1000 αντίτυπα στο τέλος του 2021 και διανεμήθηκε δωρεάν στους πληθυσμούς που επηρεάζονται από τις εξορύξεις υδρογονανθράκων στην Αλβανία και στην Ελλάδα. Το καλοκαίρι του 2022 τυπώθηκαν 1000 ακόμα αντίτυπα, ενώ η εφημερίδα είναι διαθέσιμη και ψηφιακά:

Δείτε και κατεβάστε την εφημερίδα σε ελληνικά-αλβανικά εδώ.
Δείτε και κατεβάστε την εφημερίδα σε ελληνικά-αγγλικά εδώ.




Under pressure Facebook Twitter
Φυσική διαφυγή πετρελαίου κοντά στο χωριό Δραγωψά, Ήπειρος. © Πηνελόπη Θωμαϊδη/Hans Lucas


Under pressure Facebook Twitter
Χαράδρα του Βίκου, Ήπειρος, 2019. Τοπόσημο της Ηπείρου και δημοφιλής τουριστικός προορισμός, το Φαράγγι του Βίκου βρίσκεται εντός του Γεωπάρκου Βίκου-Αωού, το οποίο έχει αναγνωριστεί ως φυσικό μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς από την UNESCO. Αν και δεν βρίσκεται εντός της περιοχής σεισμικών ερευνών, η διατήρηση φυσικών τοπίων όπως αυτό ήταν ένα από τα επιχειρήματα κατοίκων, του Δήμου Ζαγορίου και περιβαλλοντικών οργανώσεων που αντιτάχθηκαν στην πραγματοποίηση ερευνών και παραγωγής υ/α στην ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου. © Πηνελόπη Θωμαϊδη/Hans Lucas


Under pressure Facebook Twitter
Σήμανση περιοχής σεισμικής έρευνας κοντά στο χωριό Ζίτσα, Ήπειρος, 2019. © Πηνελόπη Θωμαϊδη/Hans Lucas

Under pressure Facebook Twitter
Εργάτες πετρελαίου, Kuçove, Αλβανία, 1940. © Archivio Tagliarini, Roma


Under pressure Facebook Twitter
Αντλία πετρελαίου, Kucove, Aλβανία, 2019. H αδυναμία επαρκούς συντήρησης των ιστορικών εγκαταστάσεων του κοιτάσματος οδηγεί σε περιπτώσεις ρύπανσης. © Πηνελόπη Θωμαϊδη/Hans Lucas

Under pressure Facebook Twitter
Τοπόσημα της πόλης Kuçove, Aλβανία, 2019. Η πόλη ιδρύθηκε για να φιλοξενήσει εργατικό δυναμικό που θα απασχολούνταν στην παραγωγή του πρώτου κοιτάσματος που ανακαλύφθηκε στην Αλβανία το 1928. © Πηνελόπη Θωμαϊδη/Hans Lucas

Under pressure Facebook Twitter
(Αριστερά) Απόκομμα από The New York Times σχετικά με τα δικαιώματα στις παραχωρήσεις για την έρευνα υ/α στην Αλβανία το 1925. (Δεξιά) Εναέρια άποψη του κοιτάσματος του Kuçove, Aλβανία, 1940 © Archivio Tagliarini, Roma


Under pressure Facebook Twitter
Κατοικίες στο κέντρο του Kuçove, Αλβανία, 2019. © Πηνελόπη Θωμαϊδη/Hans Lucas


Under pressure Facebook Twitter
Αγροτική περιοχή στα περίχωρα του Kuçove, Αλβανία, 2019. © Πηνελόπη Θωμαϊδη/Hans Lucas

Under pressure Facebook Twitter
Το ατύχημα στο πηγάδι 542 οδήγησε στην ανακάλυψη του Patos-Marinze, 1957. © AQSHF - Εθνικό Αρχείο Κιννηματογράφου της Αλβανίας


Under pressure Facebook Twitter
Σύγχρονες εγκαταστάσεις εξόρυξης στο Patos-Marinze, Aλβανία, 2019. © Πηνελόπη Θωμαϊδη/Hans Lucas


Under pressure Facebook Twitter
Τοιχογραφία με την τομή πεδίου εξόρυξης πετρελαίου, Σχολή Γεωλογίας και Ορυκτών Πόρων του Πολυτεχνείου των Τιράνων. © Πηνελόπη Θωμαϊδη/Hans Lucas

Under pressure Facebook Twitter
Απόσπασμα από επίκαιρα της Αλβανίας σχετικά με την ακμή της κρατικής βιομηχανίας πετρελαίου, © AQSHF - Εθνικό Αρχείο Κιννηματογράφου της Αλβανίας.


Under pressure Facebook Twitter
Δεξαμενές αποθήκευσης πετρελαίου κοντά στην περιοχή Ballsh, Αλβανία, 2019. © Πηνελόπη Θωμαϊδη/Hans Lucas


Under pressure Facebook Twitter
Στα όρια του πεδίου εξόρυξης Patos-Marinze, το οποίο συνορεύει με χωριά, Αλβανία, 2021. © Πηνελόπη Θωμαϊδη/Hans Lucas


Under pressure Facebook Twitter
(Αριστερά) Πορτρέτο της Nadire Bani, 67 ετών, το σπίτι της οποίας απέχει 150 μέτρα από δεξαμενές πετρελαίου της Alpbetrol. Τα τελευταία 7 χρόνια πάσχει από άσθμα, για το οποίο παίρνει αγωγή (δεξιά) που πληρώνει από τη σύνταξή της. Η σύνταξή της αντιστοιχεί σε 140 ευρώ, ενώ η αγωγή της κοστίζει 50-70 ευρώ/μήνα. Zharrez, Albania, 2021. © Πηνελόπη Θωμαϊδη/Hans Lucas


Under pressure Facebook Twitter
Διαμαρτυρία της ομάδας Βρυσούλες ενάντια στην προοπτική εκμετάλλευσης υ/α στην Ελλάδα, Καλπάκι, Ήπειρος, 2019. © Πηνελόπη Θωμαϊδη/Hans Lucas


Under pressure Facebook Twitter
Κάτω Πεδινά και όψη του κάμπου όπου οι προγραμματισμένες σεισμικές έρευνες σταμάτησαν μετά από διαμαρτυρίες κατοίκων και του Δήμου Ζαγορίου, 2019. © Πηνελόπη Θωμαϊδη/Hans Lucas


Under pressure Facebook Twitter
Σημείο πάνω σε γραμμή σεισμικών ερευνών (αριστερά) και δάσος κοντά στα όρια του νομού Ιωαννίνων-Θεσπρωτίας (δεξιά). © Πηνελόπη Θωμαϊδη/Hans Lucas

Under pressure Facebook Twitter
Φυσική διαφυγή πετρελαίου στο νερό του ποταμού Σμόλιτσα, κοντά στο χωριό Δραγωψά, Ήπειρος. Οι φυσικές διαφυγές είναι οι πρώτες ενδείξεις που ακολουθεί ένας γεωλόγος πετρελαίων για να ερευνήσει περαιτέρω. © Πηνελόπη Θωμαϊδη/Hans Lucas



Όχι πολύ μακριά από τη Βωβούσα, το χωριό της Πίνδου, που φιλοξενεί το ομώνυμο "ορεινό" φεστιβάλ τα τελευταία 8 χρόνια, έμαθα για πρώτη φορά για το θέμα, ενώ μου δόθηκε εκεί και το έναυσμα για να ξεκινήσω την παρούσα έρευνα. Το φεστιβάλ εστιάζει στη "βιωσιμότητα των ορεινών κοινοτήτων και αφιερώνεται στην προστασία του περιβάλλοντος με μια σειρά εκδηλώσεις που ενισχύουν την αειφορία και τονίζουν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Βόρειας Πίνδου".  Στο πλαίσιο αυτό, το Under pressure θέτει στον επίλογο το ερώτημα κατά ποσό οι τοπικές κοινωνίες μπορούν να συμμετέχουν στις αποφάσεις που ορίζουν το μέλλον και τη διαχείριση των πόρων τους. 'Ετσι γίνεται ξεκάθαρη η σύνδεση με την τοπική κοινωνία της Ηπείρου στην οποία επικεντρώνεται ένα μεγάλο μέρος της έρευνας. Το φεστιβάλ από την αρχή διατηρεί στενή σχέση με τη φωτογραφία και το ντοκιμαντέρ. Ο διευθυντής του φεστιβάλ, Καμίλο Νόλλας, είναι ο ίδιος φωτογράφος και θα συμμετέχει στην παρουσίαση, μαζί με τον δασολόγο και κάτοικο Ιωαννίνων Ρήγα Τσιακίρη.

Πηνελόπη Θωμαϊδη

​​​​​​

Παλαιότερες δημοσιεύσεις της Πηνελόπης Θωμαϊδου στο Αλμανάκ:

Η μάχη για τη ZAD
Σεΐχηδες της Ηπείρου (1)

Σεϊχηδες της Ηπείρου (2)

Dancing to save the waters με τις "Βρυσούλες"

Η "άθλια εικόνα"


Under Pressure: μία φωτογραφική έρευνα για την ιστορία των υδρογονανθράκων σε Αλβανία και Ελλάδα Facebook Twitter
Η Λένα στην άλλη πλευρά του Ζαγορίου.

Αλμανάκ

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ