Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου
Εικαστικά

Στο κατεχόμενο Βαρώσι, τα έργα ενός καλλιτέχνη για ένα night club αποκαλύπτονται 46 χρόνια μετά

Η φωτογράφος και δημοσιογράφος Ελένη Παπαδοπούλου και η ιστορικός τέχνης Μαρίνα Χριστοδουλίδου φέρνουν στο φως τις τσιμεντογραφίες του επιφανούς Κύπριου καλλιτέχνη Χριστόφορου Σάββα από το εσωτερικό του διάσημου κέντρου διασκέδασης «Perroquet» στο Βαρώσι.

Στα μέσα της δεκαετίας του '60 ο εμβληματικός Κύπριος καλλιτέχνης Χριστόφορος Σάββα δημιούργησε μια σειρά έργων σε υπόγειο κτιρίου στα Βαρώσια. Για 46 ολόκληρα χρόνια κανείς δεν μπορούσε να πει με βεβαιότητα πως οι δημιουργίες του Σάββα ήταν ακόμα εκεί. Μέχρι τον Οκτώβριο του 2020, οπότε δύο νεαρές γυναίκες, μια τολμηρή φωτογράφος και μια αποφασισμένη ερευνήτρια, επέλεξαν να αναμετρηθούν με τη λήθη.

 

Το άνοιγμα των Βαρωσίων, κατά παράβαση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ, βρέθηκε στο επίκεντρο της επικαιρότητας στα τέλη της περασμένης χρονιάς. Η κίνηση, που προκάλεσε την καταδίκη της διεθνούς κοινότητας, έφερε στο φως της δημοσιότητας εικόνες από την περίκλειστη πόλη που έως και την εισβολή του 1974 αποτελούσε την αιχμή του δόρατος του κυπριακού τουρισμού.

 

Οι εικόνες αυτές, σε συνδυασμό με τις αφηγήσεις των κατοίκων που μπήκαν ξανά στην πόλη –ως επισκέπτες και όχι για να μείνουν στις περιουσίες τους–, επιβεβαιώνουν τη σε μεγάλο βαθμό καθιερωμένη άποψη για την περιοχή. Το καλοκαίρι του 1974 η περιοχή της Αμμόχωστου βρισκόταν σε πρωτόγνωρη ακμή.

 

Μια σειρά από δημόσια κτίρια, όπως η Δημοτική Βιβλιοθήκη και η Δημοτική Πινακοθήκη, μαζί με τον εντυπωσιακής αρχιτεκτονικής κινηματογράφο «Ηραίον», αποτελούν μερικά από τα αδιάψευστα στοιχεία της πνευματικής ζωής του τόπου, ενώ οι όγκοι των ερειπωμένων ξενοδοχείων μαρτυρούν την ύπαρξη μιας νέας τότε οικονομικής δραστηριότητας, του τουρισμού. Υπολογίζεται πως έως και το 1974 το 45% των ξενοδοχειακών κλινών της Κύπρου βρισκόταν στα Βαρώσια.

Σαν μια ειρωνεία της Ιστορίας, σχεδόν μισό αιώνα μετά την ακμή τους ως τουριστικού προορισμού, τα Βαρώσια επανατουριστικοποιούνται ως ghost town, δηλαδή το αντίθετο αυτού που υπήρξαν.

Σαν μια ειρωνεία της Ιστορίας, σχεδόν μισό αιώνα μετά την ακμή τους ως τουριστικού προορισμού, τα Βαρώσια επανατουριστικοποιούνται ως ghost town, δηλαδή το αντίθετο αυτού που υπήρξαν.

 

Τα έργα του Χριστόφορου Σάββα προσδίδουν πρωτογενή στοιχεία στην κυπριακή καλλιτεχνική ιστοριογραφία, μορφοπλαστικό λεξιλόγιο, αφομοίωση χρωμάτων και την εισήγηση ενός απροοπτικού χώρου. Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου
Τα έργα του Χριστόφορου Σάββα προσδίδουν πρωτογενή στοιχεία στην κυπριακή καλλιτεχνική ιστοριογραφία, μορφοπλαστικό λεξιλόγιο, αφομοίωση χρωμάτων και την εισήγηση ενός απροοπτικού χώρου. Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου

 

«Το Βαρώσι έφερε τον τουρισμό. Άνθησαν οι εμπορικές συναλλαγές, υπήρχε μια εξωστρέφεια. Ήταν η αφρόκρεμα των τεχνών, εκεί όπου συναντούσες όλη την πνευματική ελίτ» είχε δηλώσει στη LiFO η αρχαιολόγος και ιστορικός τέχνης Άννα Μαραγκού.

 

Στο πλαίσιο αυτής της άνθησης, το 1965 ο μοντερνιστής αρχιτέκτονας Σταύρος Οικονόμου αναθέτει στον επιφανή καλλιτέχνη Χριστόφορο Σάββα, τον άνθρωπο που εισήγαγε στην κυπριακή σκηνή τον μοντερνισμό και την αφηρημένη τέχνη, τη δημιουργία τσιμεντογραφιών σε υπόγειο χώρο του κτιρίου μεικτών χρήσεων Esperia. Εκεί θα αναπτυσσόταν το διάσημο κέντρο διασκέδασης «Perroquet», μια καινοτόμος χρήση χώρου για τα δεδομένα της εποχής.

 

Ο Σάββα, όπως γράφει ο αναπληρωτής καθηγητής και κοσμήτορας της σχολής Καλών και Εφαρμοσμένων Τεχνών του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου, Αντώνης Δανός, «πρωτοστάτησε στην εισαγωγή σύγχρονων ρευμάτων, τα οποία έφερε σε ουσιαστικό διάλογο με τις ντόπιες παραδόσεις, συνιστώντας έτσι και τον συνδετικό κρίκο μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης γενιάς καλλιτεχνών, ενώ αποτέλεσε σημείο αναφοράς και για νεότερους».
Παράλληλα, στη σύντομη ζωή του υπήρξε «πρωτεργάτης και στον ευρύτερο πολιτιστικό εκσυγχρονισμό του τόπου, συσπειρώνοντας δημιουργούς από διάφορους τομείς με την ίδρυση οργανώσεων και τη δημιουργία χώρων που στέγασαν σημαντικές, συχνά πρωτοποριακές δραστηριότητες».

 

Τον Ιούλιο του 1974 η ζωή της πόλης διακόπηκε βίαια και οι ανέμελες βραδιές στο υπόγειο του κτιρίου Esperia άρχισαν να σβήνουν από τη μνήμη όσων τις έζησαν. Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου
Τον Ιούλιο του 1974 η ζωή της πόλης διακόπηκε βίαια και οι ανέμελες βραδιές στο υπόγειο του κτιρίου Esperia άρχισαν να σβήνουν από τη μνήμη όσων τις έζησαν. Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου

 

Ανύπαρκτα τεκμήρια, αμφίβολη ύπαρξη

To 1965, τρία χρόνια πριν από τον θάνατό του σε ηλικία 44 ετών, o Σάββα δούλεψε «απόλυτα αφοσιωμένος» για κάποιους μήνες πάνω στα έργα, σύμφωνα με τη μαρτυρία του ιδιοκτήτη του «Perroquet». Ο καλλιτέχνης διανυκτέρευε εκεί και ξεκινούσε τη δουλειά στις 6. Μετά την ολοκλήρωσή τους, τα έργα, βασικά στοιχεία του χώρου, ήταν εκτεθειμένα στα μάτια των χιλιάδων επισκεπτών του Perroquet καθ' όλη τη διάρκεια της αναλαμπής των Βαρωσίων. Η τέχνη του Σάββα αφορούσε, άλλωστε, ένα μεγάλο σύνολο ανθρώπων.

 

Τον Ιούλιο του 1974 η ζωή της πόλης διακόπηκε βίαια και οι ανέμελες βραδιές στο υπόγειο του κτιρίου Esperia άρχισαν να σβήνουν από τη μνήμη όσων τις έζησαν, όπως τα χνάρια των διάσημων επισκεπτών στην περιφραγμένη πια παραλία.

 

Έκτοτε και μέχρι το δημοσίευμα στο πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας «Πολίτης», «Παράθυρο», που υπογράφουν η φωτογράφος και δημοσιογράφος Ελένη Παπαδοπούλου και η ιστορικός τέχνης Μαρίνα Χριστοδουλίδου, κανείς δεν μπορούσε να πει με βεβαιότητα αν οι τσιμεντογραφίες του Σάββα ήταν ακόμα εκεί.

 

Σύμφωνα με όσα αναφέρει στο LiFO.gr η Μαρίνα Χριστοδουλίδου, η οποία ήταν μέλος της ερευνητικής ομάδας για το Κυπριακό Περίπτερο στην 58η Μπιενάλε Βενετίας ‒που ήταν αφιερωμένο στον καλλιτέχνη‒ και πραγματοποίησε εκτεταμένη έρευνα για το έργο του, μόνο τα σχέδια του αρχιτεκτονικού γραφείου και μια ασπρόμαυρη διαφήμιση του «Perroquet» μαρτυρούσαν την ύπαρξη των έργων. Ως αποτέλεσμα της κατοχής της Αμμοχώστου, ελάχιστα τεκμήρια είχαν απομείνει «από την εποχή της μοντερνιστικής ευδαιμονίας των Βαρωσίων». Σύντομα, μαζί με την Ελένη Παπαδοπούλου, η οποία είχε δώσει ήδη τα πρώτα της ρεπορτάζ από τα Βαρώσια, θα μπουν στο υπόγειο του Esperia για να αναζητήσουν τα έργα.

 

Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου
Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου
Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου
Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου

 

Επανατουριστικοποίηση ως «ghost town»

«Ήθελες να μπεις, να δεις, να εξερευνήσεις τι υπάρχει μέσα» μας λέει η κ. Παπαδοπούλου, η οποία επισκέφτηκε τα Βαρώσια πολλές φορές με τη δημοσιογραφική της ιδιότητα. Αυτό που έβλεπε, πέρα από το φράγμα, και αυτό που είδε, όταν τελικά το πέρασε, έγιναν ένα. Μη έχοντας μνήμες από την εισβολή η ίδια, μας λέει ότι ξεκίνησε να γνωρίζει την πόλη όταν άκουσε τις ιστορίες αυτών που την έζησαν.

 

Οι συνομιλήτριές μας μάς αποκαλύπτουν πως τα Βαρώσια περιγράφονται, με κάποιον δισταγμό, ως ένα «theme park». Μπήκε ωράριο στην παραλία, τοποθετήθηκαν φρουροί και γλάστρες στα πεζοδρόμια, ασφαλτοστρώθηκαν δρόμοι, υπάρχουν σημεία όπου η πρόσβαση επιτρέπεται και σημεία όπου απαγορεύεται, ενώ ο κόσμος βγάζει selfies μπροστά από τα κτίρια. Σαν μια ειρωνεία της Ιστορίας, σχεδόν μισό αιώνα μετά την ακμή τους ως τουριστικού προορισμού, τα Βαρώσια επανατουριστικοποιούνται ως ghost town, δηλαδή το αντίθετο αυτού που υπήρξαν.

 

Μέσα σε ένα τέτοιο σκηνικό, στην πόλη των θραυσμάτων που καλείται να δώσει απαντήσεις και στα ερωτήματα των γενιών που ήρθαν μετά την εισβολή, έψαξαν τα έργα του Σάββα. «Δεν ήμασταν σίγουρες για τις συνέπειες των πράξεών μας» εξομολογείται η κ. Παπαδοπούλου, ενώ περιγράφει την κάθοδο στο υπόγειο του Esperia. Είναι, τελικά, παράνομη η είσοδος σε κτίριο μιας κατειλημμένης περιοχής;

 

Ένας τεράστιος ιβίσκος απλώνεται στην είσοδο του Esperia. «Σκέφτεσαι γρήγορα και το κάνεις». Στο υπόγειο κέντρο κυριαρχεί η σκόνη. «Προσπαθούμε να φέξουμε με τα κινητά μας για να βγουν οι φωτογραφίες όσο καλύτερα γίνεται». Τα έργα του Σάββα είναι εκεί. Και είναι από τα τελευταία στοιχεία που θυμίζουν τη λάμψη του Perroquet, καθώς τα περισσότερα αντικείμενα λείπουν από τον χώρο. Τα φλας ανάβουν, οι φωτογραφίες βγαίνουν, η κατάσταση των τσιμεντογραφιών σήμερα τεκμηριώνεται.

 

Το Perroquet στο υπόγειο του Esperia. Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου
Το Perroquet στο υπόγειο του Esperia. Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου

 

Πρωτόγνωρες δημιουργίες σε αναπάντεχο χώρο

Η συνεργασία των Οικονόμου και Σάββα ξεκίνησε γύρω στο 1961 και διήρκεσε μέχρι τον θάνατο του καλλιτέχνη. Επιτοίχια γλυπτά του Σάββα ενσωματώθηκαν τόσο σε κατοικίες όσο και σε ξενοδοχεία. Της παρέμβασης στο Esperia είχε προηγηθεί εκείνη σε ξενοδοχείο της Λεμεσού.

 

Σύμφωνα με την κ. Χριστοδουλίδου, «στον εσωτερικό χώρο του Perroquet, δεξιά της ορχήστρας και αριστερά της εισόδου, ως φόντο προτάθηκε το κυρίως έργο τέχνης. Το έργο είναι 6 μέτρα επί 2 και υπήρχαν κι άλλα επιτοίχια πίσω από τα χτιστά καθιστικά που όριζαν την περιοχή για το εστιατόριο».

 

Το κύριο έργο είναι σε συνάφεια με τη χρήση του χώρου, καθώς πρόκειται «για μια σύνθεση με προκυβιστικές φιγούρες που απεικονίζουν την ορχήστρα στο αριστερό μέρος, ενώ στο δεξί παρατηρούμε γυναικείες φιγούρες εν ώρα αναψυχής».

 

Στον χώρο του εστιατορίου διακρίνονται γεωμετρικές συνθέσεις μικρότερης κλίμακας, όπου ο καλλιτέχνης «φαίνεται να επηρεάζεται από τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό», ενώ «οι συνθέσεις με τις ανθρώπινες φιγούρες και τη νεκρή φύση στις κολόνες αποτελούν παραπληρωματικά στοιχεία που συμβάλλουν σε μια ενιαία εικονική αφήγηση στον χώρο».

 

Τι κάνει, όμως, τα έργα του Χριστόφορου Σάββα σημαντικά; Σύμφωνα όσα γράφει η κ. Χριστοδουλίδου, τα μοντέρνα φορμαλιστικά στοιχεία στις τσιμεντογραφίες του Σάββα λειτουργούν ως ανασύνθεση της μοντέρνας κυπριακής τέχνης και κατ' επέκταση της κυπριακής ιστορίας της τέχνης. «Πρόκειται για έργα που προσδίδουν πρωτογενή στοιχεία στην κυπριακή καλλιτεχνική ιστοριογραφία, μορφοπλαστικό λεξιλόγιο, αφομοίωση χρωμάτων και την εισήγηση ενός απροοπτικού χώρου».

 

 

Christoforos Savva (1924-1968) 

 

Αβέβαιο το μέλλον

Η περίπτωση των δημιουργιών του Χριστόφορου Σάββα, ωστόσο, δεν είναι η μοναδική. Ενδεικτικά, μια σειρά από τοιχογραφίες εξακολουθεί να διακρίνεται στην παραθαλάσσια οικία του ζωγράφου Πολ Γεωργίου (1901-1972), ενώ ένα μεγάλων διαστάσεων επιτοίχιο του κεραμίστα Βαλεντίνου Χαραλάμπους (1929), το οποίο ο καλλιτέχνης δημιούργησε στη Βαγδάτη και μετέφερε σε κομμάτια στην Κύπρο, βρίσκεται ακόμη, παρά τις φθορές, στο εσωτερικό του ξενοδοχείου «Ασπέλια».

 

Σημειώνεται πως 219 έργα τέχνης που εντοπίστηκαν στην Αμμόχωστο επιστράφηκαν στην ελληνοκυπριακή κοινότητα το 2019, στο πλαίσιο μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ωστόσο το ερώτημα για το μέλλον των έργων που βρίσκονται ακόμα στα Βαρώσια παραμένει. Η κ. Παπαδοπούλου με σειρά άρθρων της έφερε στο φως τα έργα των Κύπριων δημιουργών, όπως αυτά είναι σήμερα, και οι αναγνώστες αντιδρούν θετικά, με τις μνήμες να αναμοχλεύονται και τη διάσωσή τους να προτάσσεται.

 

Θεσμικές κινήσεις για την προστασία των έργων έγιναν και προς το παρόν φαίνεται πως διασφαλίζεται η ακεραιότητά τους. 

 

Πέρα από τις θεσμικές κινήσεις στη μετά Ακιντζί εποχή, όμως, μια σειρά από ερωτήματα πρέπει να απαντηθούν. Πού ανήκουν τα έργα; Στην ελληνοκυπριακή κοινότητα ή στο κτίριο για το οποίο εξαρχής σχεδιάστηκαν; Πού πρέπει να βρίσκονται; Αποσπασμένα σε ένα μουσείο ή στο υπόγειο του Esperia, από την αρχιτεκτονική του οποίου επηρεάστηκαν; Πρέπει να αποκολληθούν από τον χώρο, από τη στιγμή που αυτός δεν έχει κατεδαφιστεί, ή πρέπει να παραμείνουν εκεί και να συνεχιστεί η κοινή τους πορεία;

 

Μέχρι να απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα, τα έργα του Χριστόφορου Σάββα, ενός καλλιτέχνη που πέθανε στο απόγειο της δημιουργικότητάς του, θα παραμένουν σε μια πόλη, στην οποία η ζωή σταμάτησε στην ακμή της.

 

Το εγκαταλελειμμένο Esperia. Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου
Το εγκαταλελειμμένο Esperia. Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου

 

Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου
Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου

 

Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου
Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου
Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου
Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου

 

Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου
Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου
Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου
Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου

 

Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου
Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου

 

Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου
Φωτο: Ελένη Παπαδοπούλου

 

* Ευχαριστούμε θερμά την Ελένη Παπαδοπούλου για την παραχώρηση του φωτογραφικού υλικού. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς την άδεια της φωτογράφου και της ερευνήτριας.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το Συμβούλιο Ασφαλείας ζητά ανάκληση της απόφασης για τα Βαρώσια- Η απάντηση της Άγκυρας
«Να αποφεύγονται οι μονομερείς δράσεις που μπορεί να αυξήσουν τις εντάσεις»
Άννα Μαραγκού: «Το 'Δεν Ξεχνώ' απέτυχε»
Η Κύπρια αρχαιολόγος εξηγεί τι διακυβεύεται σήμερα με τις εκλογές στα κατεχόμενα
Πέντε εμβληματικά κτίρια του αθηναϊκού αρχιτεκτονικού μοντερνισμού
Θεωρούνται σημεία αναφοράς στον πολεοδομικό ιστό της πρωτεύουσας
Guardian: «Τρομερή μέρα» - Οργή για τις εικόνες που δείχνουν την παραλία των Βαρωσίων ανοιχτή
Θλίψη και οργή προκάλεσε η προκλητική κίνηση της Τουρκίας με το άνοιγμα της παραλίας στην Αμμόχωστο
Οδοιπορικό στην Πράσινη Γραμμή της ελεύθερης και κατεχόμενης Λευκωσίας
45 χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από το πραξικόπημα για την ανατροπή του Αρχιεπίσκοπου Μακαρίου
Αμμόχωστος: μέσα στην πόλη-φάντασμα
Συγκλονιστικές εικόνες από την εγκατελελειμμένη πόλη
Οι 10 κορυφαίοι της μοντερνιστικής αρχιτεκτονικής, μέσα από εικόνες
Ένα οπτικό ταξίδι στην ιστορία του σημαντικότερου αρχιτεκτονικού κινήματος του περασμένου αιώνα
Η Αλέξια ξαναπηγαίνει στο πατρικό της στα Κατεχόμενα, συναντώντας τους ηλικιωμένους Τούρκους που το έχουν
Ένα συγκινητικό βίντεο - δώρο στους αναγνώστες του LIFO.gr για τη σημερινή επέτειο από τουρκική εισβολή

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η παρεξήγηση με τη Μέδουσα του Garbati
Πώς ένα γλυπτό που ξεκίνησε να φιλοτεχνείται το 2008 έφτασε να θεωρείται σύμβολο δικαιοσύνης για θύματα βιασμού και μια αλληγορία για την εποχή του #MeToo
Γιάννης Τσαρούχης: «Είμαι μαθητής του αττικού φωτός»
Αποσπάσματα από τρεις ενδιαφέρουσες συνεντεύξεις του μεγάλου ζωγράφου και σκηνογράφου που γεννήθηκε σαν σήμερα, το 1910.
Μια έκθεση τέχνης ως βιντεο-αποτύπωμα στο YouTube
Η έκθεση «Αδράνεια» δίνει μια ενδιαφέρουσα εικόνα του τι σημαίνει να μην παραμένεις αδρανής εν μέσω της επιβεβλημένης από τον κορωνοϊό αδράνειας.
Ένα γιγάντιο τσιμεντένιο γλυπτό αιδοίου διχάζει ολόκληρη τη Βραζιλία
Πώς ένα γλυπτό εντυπωσιακών διαστάσεων γελοιοποίησε την ακροδεξιά φανφάρα των υποστηρικτών του Μπολσονάρου στην Βραζιλία.
Έτος Δάντη: Η Ιταλία ξεκινά τους εορτασμούς για τον μεγάλο δημιουργό της με μία ψηφιακή έκθεση στην Πινακοθήκη Uffizi
Νικόλαος Γύζης: «Λοιπόν ας ελπίζωμεν και ας ζητούμεν να είμεθα εύθυμοι!»
Σαν σήμερα, στις 4 Ιανουαρίου 1901, πεθαίνει στο Μόναχο ο Νικόλαος Γύζης, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ζωγράφους του 19ου αιώνα και εκπρόσωπος της «Σχολής του Μονάχου».
2 αθηναϊκές γκαλερί, 17 έργα τέχνης που φιλοτεχνήθηκαν μέσα στο 2020, 1 συλλεκτικό τεύχος της LiFO
Δείτε τα 17 έργα με τα οποία οι γκαλερί The Breeder και Kalfayan εικονογράφησαν το τελευταίο τεύχος της LiFO. Δημιουργήθηκαν όλα μέσα στο παράξενο 2020, για το οποίο οι υπεύθυνοι των γκαλερί, Νάντια Γεραζούνη και Αρσέν Καλφαγιάν, κάνουν τον δικό τους απολογισμό.
Η μοναξιά και η απομόνωση του 2020 μέσα από τα έργα του Marcel Alcalá
Η ατομική έκθεση «Solita» του Μεξικανο-αμερικανού καλλιτέχνη στη Night Gallery του Λος Άντζελες περιλαμβάνει έργα που δημιουργήθηκαν τη χρονιά που φεύγει.
10 εικαστικές εκθέσεις θα θυμόμαστε από το 2020
Παρά τη γενική απορρύθμιση που προκάλεσε η πανδημία, το 2020 υπήρξε μία χρονιά πλούσια σε ενδιαφέροντα εικαστικά ερεθίσματα.
Ο Γιάννης Μόραλης πέταγε στα σκουπίδια ό,τι δεν του έβγαινε καλό, κυνηγώντας πάντα την τελειότητα
Αναδρομή στην πορεία του νεότερου ζωγράφου της γενιάς του '30, που πέθανε σαν σήμερα το 2009
Πάουλ Κλέε. Ένας από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες των αρχών του εικοστού αιώνα
Σαν σήμερα γεννήθηκε το 1879 ο Ελβετός ζωγράφος
Ο Ραέντ Γιασίν στη Στέγη με ένα ροκ μιούζικαλ για τη Μεσόγειο
Η ιδιότυπη πολυαισθητηριακή παράσταση του Λιβανέζου εικαστικού καλλιτέχνη, μουσικού και σκηνοθέτη, με τίτλο «The sea between my soul», που ήταν προγραμματισμένη για πρεμιέρα τον Μάρτιο στη Στέγη, κάνει τελικά πρεμιέρα στο ψηφιακό κανάλι του Ιδρύματος Ωνάση.
«1821 πριν και μετά»: Πρώτη ματιά στη μεγάλη επετειακή έκθεση του Μουσείου Μπενάκη
Οι υπεύθυνοι των Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη, Τάσος Σακελλαρόπουλος και Μαρία Δημητριάδου, μιλούν στη LiFO για την προετοιμασία της μεγάλης έκθεσης για την επέτειο των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821, που ανοίγει τον Μάρτιο.
Tomas Watson: Ο εξαιρετικός Βρετανός ζωγράφος που ζει αφανής στην Ελλάδα εδώ και 25 χρόνια
Έργα του βρίσκονται στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου και στη συλλογή του Ρίντλεϊ Σκοτ, όμως ο ίδιος προτιμά να ζει και να δημιουργεί αποτραβηγμένος από τη δημοσιότητα σε ένα νεοκλασικό στο Θησείο.
O Έντβαρντ Μουνκ πέρα από την κραυγή του
Πώς η τέχνη του σπουδαίου Νορβηγού εξπρεσιονιστή που γεννήθηκε σαν σήμερα το 1863 επηρέασε και επηρεάστηκε καθοριστικά από την ευρωπαϊκή πραγματικότητα των αρχών του 20ού αιώνα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή