Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Κυκλάδες, 5.000 χρόνια πριν: η LIFO ξεναγείται στη συναρπαστική έκθεση του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης

Ο διευθυντής του Μουσείου Νίκος Σταμπολίδης μας μεταφέρει στην καρδιά της αρχαίας κυκλαδικής κοινωνίας και με αφορμή την έκθεση για τα 30 χρόνια του Μουσείου αποκαλύπτει πτυχές της καθημερινής ζωής των προγόνων μας
Προθήκες με εκθέματα που δημιουργούν τη σαφή αίσθηση μιας φωτογραφίας που έχει παγώσει τον χρόνο σε αυτή την περίοδο και συγκροτούν την αφήγηση της έκθεσης. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

Ένα ειδώλιο γυναίκας (3.200-2.800 π.Χ.) με φαρδιά λεκάνη, που μοιάζει να φοράει τακούνια. Το «σκοτωμένο» όπλο σε τάφο. Δρώντα ειδώλια σε μια συνάθροιση που θυμίζει πανηγύρι τη δεκαετία του '50. Οι ραγάδες στην κοιλιά σε ειδώλιο γυναίκας που μόλις γέννησε. Ένα από τα ελάχιστα μαρμάρινα τηγανόσχημα σκεύη στον κόσμο. Αγκαλιές θραύσματα, χέρια που απλώνονται για να χορέψουν ή να κρατήσουν παιδιά. Όπλα, εργαλεία, χρώματα – ο αζουρίτης ακόμα εκτυφλωτικός...


Μέσα στην αίθουσα του Μεγάρου Σταθάτου δημιουργήθηκε μια διαδρομή κατάμαυρη, σαν το σπηλαιώδες βάθος του χρόνου που εκπέμπει φως μόνο μέσα από τις μεγάλες προθήκες με την ιστορία του πρωτοκυκλαδικού πολιτισμού. Προθήκες με εκθέματα που δημιουργούν τη σαφή αίσθηση μιας φωτογραφίας που έχει παγώσει τον χρόνο σε αυτή την περίοδο και συγκροτούν την αφήγηση της έκθεσης «Κυκλαδική κοινωνία 5.000 χρόνια πριν» που παρουσιάζει το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης από τις 8 Δεκεμβρίου 2016 ως τις 31 Μαρτίου 2017.


Ο διευθυντής του μουσείου, καθηγητής Νίκος Σταμπολίδης, ξεναγεί τη LiFO στην έκθεση και περιγράφει πως νιώθει «σαν ένα άδειο σακί από έρωτα. Κάθε φορά έτσι νιώθω μόλις ολοκληρωθεί μια έκθεση». Αυτήν τη φορά τα πράγματα είναι διαφορετικά, αφορούν ένα μεταίχμιο. Το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης συμπλήρωσε 30 χρόνια ζωής, ο κ. Σταμπολίδης είναι διευθυντής του 20 χρόνια και τώρα είναι η ώρα να φέρει μια νέα εκθεσιακή πρόταση. Στη ραχοκοκαλιά της βρίσκεται η λιτότητα, η στροφή στα λίγα και εύγλωττα και όχι στο καθηλωτικό πλήθος. Επέλεξε να μιλήσει για την πρωτοκυκλαδική κοινωνία για την οποία δεν υπάρχουν γραφές μέσα από τα τέχνεργα των ανθρώπων, τις δημιουργίες τους.

 

Στη ραχοκοκαλιά της έκθεσης βρίσκεται η λιτότητα, η στροφή στα λίγα και εύγλωττα και όχι στο καθηλωτικό πλήθος. Αποκαλύπτει την πρωτοκυκλαδική κοινωνία για την οποία δεν υπάρχουν γραφές μέσα από τα τέχνεργα των ανθρώπων, τις δημιουργίες τους.


«Μέχρι τώρα, δυστυχώς, δεν έχουμε γραπτά στοιχεία γι' αυτό τον πολιτισμό. Έτσι, δεν θέλησα να κάνω αυτό που έκανα πριν από 15 χρόνια με την έκθεση "Πλόες" και να φέρω ξανά όσο το δυνατόν περισσότερα αντικείμενα για να αποδείξω κάτι. Τώρα έφερα όσο το δυνατόν λιγότερα, στηρίχθηκα στην αφαιρετικότητα για να διαβάσω μια γραφή που δεν είναι γραφή», εξηγεί ο κ. Σταμπολίδης. Αυτή η γραφή που δεν είναι γραφή είναι τα υλικά ανθρωποειδή κατάλοιπα, αυτά που έφτιαξε ο άνθρωπος και μόνο, χωρίς οστά, σπόρους, κέρατα.

 

Ο κύριος Σταμπολίδης επιβλέπει το στήσιμο της έκθεσης. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Ο κύριος Σταμπολίδης επιβλέπει το στήσιμο της έκθεσης. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO


Η αίθουσα είναι κατάμαυρη, αφού «το φαντάζομαι με ένα βάθος χρόνου και συνήθως τα βάθη είναι σκοτεινά. Σε αυτό το βάθος ανοίγουμε παράθυρα σαν φωτογραφίες αποκρυσταλλωμένων καταστάσεων και χρόνου». Η διαδρομή αρχίζει με ένα μεγάλο επεξηγηματικό κείμενο στον τοίχο, έναν χάρτη, μια οθόνη που προβάλλει ένα συνονθύλευμα από έργα και ένα χρονολόγιο. Αυτό μαρτυρά τι συνέβαινε την εποχή του πρωτοκυκλαδικού πολιτισμού στον υπόλοιπο κόσμο, στη Μικρά Ασία, στην Αίγυπτο. Να, για παράδειγμα, η πρώτη πυραμίδα χτίστηκε στην Αίγυπτο στην κορύφωση του πρωτοκυκλαδικού πολιτισμού, το 2500 π.Χ.


Στην πρώτη προθήκη συναντά ο επισκέπτης 13 ειδώλια στημένα με μοναδικό τρόπο, ώστε να μπορείς να δεις κάθε πτυχή τους, κάθε όψη. «Οι πυρήνες μιας κοινωνίας είναι το άρρεν και το θήλυ, το ζευγάρι που αναπαράγει τη ζωή. Αυτό βλέπουμε εδώ. Βλέπουμε έναν άνδρα και μια γυναίκα που είναι από τα πρώτα-πρώτα ειδώλια που έχουμε». Στην ίδια προθήκη βλέπουμε πως ανάλογα με το περιβάλλον και τη δυσκολία της ζωής αλλάζουν και τα υλικά, το σχήμα γίνεται πλέον πάνω σε πλάκες, βότσαλα... Και η τέχνη εξελίσσεται. Συναντάμε μια στεατοπυγική γυναίκα που κάθεται οκλαδόν και είναι βιολόσχημο ειδώλιο. «Κοιτάξτε, έχει αφαιρετικότητα. Σιγά-σιγά, η κοινωνία αυτή προσδιορίζει τον κώδικα, με τον οποίο θα μιλήσει».


Στο απέναντι παράθυρο, ο επίμονος, συστηματικός επισκέπτης θα αναγνώσει πλήθος ιστοριών, αποκαλυπτικών για την καθημερινή ζωή της εποχής. Άλλωστε ο κ. Σταμπολίδης επιμένει ότι αυτή είναι μια έκθεση με διδακτικό, εκπαιδευτικό χαρακτήρα, γι' αυτό υπάρχουν στον χώρο και τρεις μεγάλες οθόνες με μικρά αμφιθέατρα γύρω τους για ειδικές προβολές. Στην προθήκη αυτή έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον το ότι χωρίς να υπάρχει η πρόθεση του δημιουργού, βλέπουμε και το αποτύπωμα της φύσης πάνω στα αντικείμενα. Όπως στο κωνικό κύπελλο που το ακούμπησαν να στεγνώσει πάνω σε φύλλο λεύκας και αυτό αποτυπώθηκε στο κάτω μέρος του. Ή μικρά αγγεία που έχουν σχήμα σκαντζόχοιρου, γουρουνιού, βοδιού, αλόγου, τα οποία «δεν τα βλέπουμε σαν αγγεία τελετουργικά αλλά σαν φωτογραφία της πανίδας της εποχής, 5.000 χρόνια πριν». Δεν υπάρχει γραφή, ναι, όμως τα αντικείμενα αυτά αφηγούνται όλη την ιστορία τους. Εδώ συναντάμε και τα εργαλεία με τις μήτρες τους. Λάμες, λεπίδες κοπής, πριόνια, αλλά και ένα τσεκούρι που μπορεί να ήταν και όπλο, δόρατα, εγχειρίδια.

 

Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO


Ακολουθεί η προθήκη με την κεραμική, αριστουργηματικά σχήματα, φρουτιέρες, τηγανόσχημα σκεύη, ποτήρια, κύλικες, μοναδικά κεραμικά με πλοία, κύματα και ψάρια πάνω, άλλα με ήλιους και αστέρια. Η ναυσιπλοΐα και η ναυπηγική της εποχής μαρτυρούνται εδώ. «Φέραμε και αγγεία που δεν δημιουργήθηκαν στις Κυκλάδες αλλά προέρχονται από το εξωτερικό, την περιοχή της βορειοανατολικής Μικράς Ασίας, την Τρωάδα. Θέλουμε να δείξουμε έτσι το εμπόριο και τις σχέσεις που σχηματίστηκαν με τις γειτονικές περιοχές».


Τρία μεγάλα ειδώλια στέκουν παραδίπλα για να οδηγηθεί μετά ο επισκέπτης σε αυτό που έβλεπε σαν φωτεινό μαγνήτη απέναντί του από τη στιγμή που μπήκε στη σκοτεινή αίθουσα. «Επειδή οι αρχαιολόγοι αρεσκόμαστε να χωρίζουμε τα ειδώλια σε ενότητες και υποενότητες, σε αυτή την προθήκη τα βάλαμε ακριβώς με τη σειρά των γνωστών τύπων, ενώ απέναντι η οθόνη δείχνει πώς κατασκευάζεται ένα ειδώλιο. Πώς με πέτρα διαμόρφωναν την πέτρα...»

 
Και κάπως έτσι φτάνουμε μπροστά στην προθήκη που παρουσιάζει τα εκθέματα που ουσιαστικά έδωσαν στον κ. Σταμπολίδη την αρχική σύλληψη για την έκθεση: τα δρώντα ειδώλια. Μορφές καθιστές, η μία σταυροπόδι καθώς αναπαύεται και τέρπεται από αυτό που βλέπει, άλλες την ώρα που πίνουν, ένας αρπιστής, ένας όρθιος αυλητής (ήρθε από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο) και μορφές-θραύσματα, κορμοί, χέρια και πόδια που παραπέμπουν σε χορό. «Σαν μια φωτογραφία συνάθροισης θρησκευτικού ή κοσμικού γεγονότος. Αλήθεια, δεν σας θυμίζει πανηγύρι της δεκαετίας του '50;», αναρωτιέται ο καθηγητής.

 

Αριστουργήματα 5000 ετών. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Αριστουργήματα 5000 ετών. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO


Και μετά, η γραφή που δεν είναι γραφή αφηγείται στους επισκέπτες τα μυστικά της κοινωνικής ιεραρχίας της εποχής. Μια γυναίκα που κάθεται σε περίτεχνο θρόνο –πόσο διαφορετική από αυτήν που είδαμε νωρίτερα να κάθεται οκλαδόν στο χώμα–, κοσμήματα και διαδήματα που φυσικά βρέθηκαν μόνο σε τάφους αρχόντων και ηγετών. Ένα κρανίο με κόμμωση που πίσω, πάνω από τον αυχένα, αναδιπλώνεται σε στυλ τσάρλεστον. Ειδώλια με προσωπογραφικά χαρακτηριστικά – παρατηρήστε αυτό με τα φαρδιά φρύδια και τα έντονα μάτια...


Ακολουθεί η ενότητα με τις πίστεις και τις δοξασίες. Διπλωμένα όπλα, «σκοτωμένα», όπως τα λένε οι αρχαιολόγοι, για να μην τα χρησιμοποιήσει ποτέ ξανά κανείς, τιμή στον ένδοξο νεκρό πρόγονο που τα κατείχε. Δυσερμήνευτα αγγεία με πτηνά που θεωρείται ότι έχουν τελετουργικό χαρακτήρα. Καπελόσχημα αγγεία που βρέθηκαν σπασμένα σε νεκροταφεία – «ό,τι κι αν περιείχαν, η θραύση τους παραπέμπει σε ένα τελετουργικό τυπικό».


Τα μεγάλο ειδώλιο από τον εκθεσιακό χώρο του μουσείου θα κατέβει στην έκθεση, μαζί με ένα ακόμα. Μεγάλα, τόσο ώστε να δηλώνουν πως η μορφή έχει ανέβει πλέον σε θεϊκό επίπεδο. Είναι η εποχή που και οι θεοί έχουν ανθρώπινη μορφή. «Έτσι εξηγώ το γεγονός ότι ενώ έχουμε υφάσματα αυτή την εποχή, τα ειδώλια δεν αποδίδονται ντυμένα. Αυτή η γυμνότητα σημαίνει έναν αφηρωισμό. Όπως γίνεται αργότερα με τους κούρους. Η γυμνότητα αυτή είναι ένα σήμα κατατεθέν, ένας συμβολισμός» υπογραμμίζει ο κ. Σταμπολίδης.


Στο τέλος της έκθεσης συναντάμε ένα video poem που έγραψε ο καθηγητής και που καταλήγει ακριβώς στο ζητούμενο της γυμνότητας. Υπάρχει ένα φιλμάκι με στοιχεία fiction που ετοίμασαν η Haos Film και η Αθηνά Ραχήλ Τσαγγάρη, καθώς και μια σειρά φωτογραφιών. «Αυτό είναι το λιτό περίγραμμα της έκθεσής μας. Αφήνουμε τα κατάλοιπα της κοινωνίας, τα τέχνεργα να μιλήσουν γι' αυτήν. Για να καταλάβει ο επισκέπτης πως ο τεχνίτης ή ο καλλιτέχνης που έφτιαξε αυτά τα αντικείμενα ήταν η κεραία με την οποία αποτυπώνεται το κοσμοόραμα μιας εποχής, μιας κοινωνίας. Καθένα από αυτά περιγράφει ένα κομμάτι της ζωής. Μια πραγματικότητα χαμένη».

Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Tα δρώντα ειδώλια ήταν τα εκθέματα που ουσιαστικά έδωσαν στον κ. Σταμπολίδη την αρχική σύλληψη για την έκθεση. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Tα δρώντα ειδώλια ήταν τα εκθέματα που ουσιαστικά έδωσαν στον κ. Σταμπολίδη την αρχική σύλληψη για την έκθεση. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

ΙNFO
«Κυκλαδική κοινωνία 5.000 χρόνια πριν»
8/12/2016-31/03/2017
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Νεοφύτου Δούκα 4
www.cycladic.gr

 

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ο καθηγητής αρχαιoλογίας Νίκος Σταμπολίδης μιλά στο LIFO.gr για το Μουσείο στην Ελεύθερνα και άλλα πολλά
Νέο μουσείο, νέα σχέδια

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Βερολίνο, Δημοκρατία της Βαϊμάρης: κοκαΐνη, ξενύχτια, ασυλλόγιστο σεξ και στο βάθος οι ναζί
Στο βιβλίο του Norman Ohler «Υπερδιέγερση, Τα ναρκωτικά στο Τρίτο Ράιχ», που μόλις μεταφράστηκε στα ελληνικά, η γκλάμορους ντέκα της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης και το Βερολίνο της δεκαετίας του '20, ζωγραφίζονται με τα πιο ζωηρά, εξπρεσιονιστικά χρώματα.
Ο ομοφυλοφιλικός έρωτας στην αρχαία Ελλάδα είχε πολλές, διαφορετικές εκδοχές
Μια ομιλία του ιστορικού Τζέιμς Ντέιβιντσον, συγγραφέα του ριζοσπαστικού βιβλίου «Οι Έλληνες και ο ελληνικός έρως», ρίχνει ακόμα περισσότερο φως στο πολυσύνθετο ζήτημα της ομοφυλοφιλίας στην αρχαία Ελλάδα.
Πώς με αφορμή την Ολυμπιάδα, η Αθήνα έγινε μια επιτηρούμενη πόλη όπου σε παρακολουθούν από παντού
Και πώς η Ελλάδα αγόρασε έναντι 1,2 δις δολαρίων το σύστημα «καθολικής παρακολούθησης» C4i που όχι μόνο δεν λειτούργησε ποτέ επαρκώς, αλλά χρησιμοποιήθηκε ως εικονικό έργο, δηλαδή ως πύλη διόδου χρημάτων για πληρωμές συμβούλων, δωροδοκίες κ.λπ.
H αρχαία Περσέπολη: Να τι θα χαθεί αν ο Τραμπ βομβαρδίσει τους πολιτιστικούς θησαυρούς του Ιραν
Ένα σπάνιας ομορφιάς οδοιπορικό στο εμβληματικό μνημείο της ιρανικής ερήμου κατ' αποκλειστικότητα στο LIFO.gr
Πώς η Δυτική τέχνη δημιούργησε στερεότυπα για τον Αραβικό κόσμο
Μία έκθεση στο Βρετανικό μουσείο επιχειρεί να καταδείξει ότι η αποικιοκρατία δεν είναι μόνο υπόθεση γεωγραφική, αλλά και καλλιτεχνική.
Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος: «Είμαστε μια κοινωνία που μυξοκλαίμε και παίζουμε τις drama queens για να μας προσέξουν»
Ο αναπληρωτής καθηγητής Σύγχρονης Πολιτικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και γραμματέας σύνταξης της «Νέας Εστίας» μιλά στη LiFO με αφορμή το νέο του βιβλίο «Φάσεις και αντιφάσεις του ελληνικού κράτους στον 20ό αιώνα, 1910-2001».
Τα κάπως ασυνάρτητα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς είναι ένα δειλό τραγούδι αγάπης
Λύνοντας μια απορία που με έτρωγε από παιδί.
Οι λιγάκι εκκεντρικές μέρες της Ισιδώρας Ντάνκαν στην Αθήνα του 1903
Το θυελλώδες πέρασμα από την Αθήνα της γυναίκας που άλλαξε την ιστορία του χορού και αγαπούσε τόσο την αρχαία Ελλάδα ώστε να κυκλοφορεί με χιτώνες και σανδάλια. Με σπάνιες φωτογραφίες.
Μεσαιωνικές συμβουλές για ένα επιτυχημένο ρεβεγιόν
Από το μπλογκ γάλλων ιστορικών του Μεσαιώνα "Actuel Moyen Age"
Ο Ρόντρικ Μπήτον ευελπιστεί ότι οι εορτασμοί του 2021 θα διαλύσουν τους μύθους της εθνικής μας αφήγησης
Αποκλειστική συνέντευξη με τον αειθαλή φιλέλληνα Ρόντρικ Μπήτον, τον κορυφαίο Βρετανό νεοελληνιστή και καθηγητή Σύγχρονης Ελληνικής και Βυζαντινής Ιστορίας, Γλώσσας και Λογοτεχνίας, με αφορμή τη συμμετοχή του στην Επιτροπή «Ελλάδα 2021».
Οι διαχρονικές χειμωνιάτικες γιορτές των Αθηναίων
Τα «Χριστούγεννα» και η «Πρωτοχρονιά» ήταν μεγάλες γιορτές των Αθηναίων πολύ πριν από τη γέννηση του Χριστού.
Οι 10 σπουδαιότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις στην Ελλάδα τη δεκαετία 2010-2019
Είτε επρόκειτο για τυχαίο εύρημα είτε για προϊόν συστηματικής ανασκαφής, οι συγκεκριμένες ανακαλύψεις άλλαξαν το αρχαιολογικό τοπίο όπως το ξέραμε.
Οι ανασκαφές στο μετρό Θεσσαλονίκης φέρνουν στο φως αριστουργήματα
Οι αρχαιολογικοί θησαυροί που αποκαλύπτονται οδηγούν τον επισκέπτη σ' ένα ταξίδι στον χρόνο, στη Θεσσαλονίκη του χτες, της ρωμαϊκής και βυζαντινής περιόδου
Η σύγκρουση για τις αρχαιότητες στο μετρό της Θεσσαλονίκης: Ποιες είναι, τι λένε οι εμπλεκόμενοι
Τι λένε στη LiFO η αρχαιολόγος και πρώην γ.γ. του υπουργείου Πολιτισμού Μαρία Βλαζάκη και ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνος Ζέρβας
Περσέπολις 1971: To φαραωνικό πάρτι του Σάχη της Περσίας που κατέληξε στην ατιμωτική εξορία του
Ένα βιβλίο των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης διεκτραγωδεί την folie de grandeur που οδήγησε στην Ιρανική Επανάσταση.
3 σχόλια
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 1 Επόμενα
avatar spin 8.12.2016 | 14:27
Έχω επισκευθεί το μουσείο δυο φορές. Και πάλι δεν είναι αρκετές. Είναι συναρπαστικό αυτό το οποίο αντικρίζεις. Δεν είναι απλά ένα ταξίδι. Είναι εμπειρία. Δεν είναι απλό μουσείο. Είναι σχολείο. Δύσκολα μπορεί σήμερα ο άνθρωπος να κατανοήσει τι σημαίνει 5000ΠΧ. Δύσκολα ξυπνάς από τον λήθαργο. Σημαίνει 2500 χρόνια πιο πίσω από τις πυραμίδες της Αιγύπτου. Δηλαδή 500 χρόνια περισσότερο από όσο απέχουμε εμείς από τον τζίσα.
Network Network 8.12.2016 | 15:36
Πραγματικά είναι ένα μουσείο υπόδειγμα,εκτός απο τον υπέροχο εκθεσιακό χαρακτήρα ειναι ενας κόμβος γνώσηςπου μεταφέρει με συναρπαστικό τρόπο το χθές στο σήμερα.
Ο κύριος Σταμπολίδης και η ομάδα του είναι από τους ανθρώπους που μας κάνουν να νοιώθουμε περήφανοι για το δημιουργικό όραμα και την άψογη υλοποίηση σε οτι έχουν αναλάβει.
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή