ΚΛΕΙΝΕΙ ΚΑΙ Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΡΟΕΚΛΟΓΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ, στις τελευταίες μέρες της οποίας κυριάρχησαν –αναπάντεχα, θα έλεγε κανείς– το μειονοτικό και το προσφυγικό-μεταναστευτικό. Και τα δύο αυτά ζητήματα δεν είναι από εκείνα που βρίσκονται στην κορυφή της λίστας των προβλημάτων τα οποία απασχολούν τους πολίτες της χώρας αυτή την περίοδο, όπως η ακρίβεια, οι μισθοί και τα θέματα της οικονομίας. Το δεύτερο προέκυψε λόγω του τραγικού ναυαγίου και έφερε στην επιφάνεια την αντίθεση του ΣΥΡΙΖΑ κυρίως με τα άλλα κόμματα εξουσίας και τις απόψεις τους για τα σύνορα, τον φράχτη, το Λιμενικό κ.λπ.
Το μειονοτικό προέκυψε ως συνέπεια του εκλογικού αποτελέσματος της Ροδόπης, που έγινε ροζ σε έναν χάρτη στον οποίο κυριάρχησε το γαλάζιο και όλοι αναρωτήθηκαν για την αιτία της διαφοροποίησής της. Την απάντηση είχαν δώσει ήδη κάποια στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που στήριζαν την υποψηφιότητα του πρώην βουλευτή του κόμματός τους στον νομό, του Δημήτρη Χαρίτου. Τα στελέχη αυτά υποστήριξαν ότι ήταν η εύνοια του υπερδραστήριου και παρεμβατικού τουρκικού προξενείου στη Θράκη, το οποίο αναμείχθηκε στηρίζοντας τον Οζγκιούρ Φερχάτ, που έκανε τη Ροδόπη ροζ και όχι ακριβώς η πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ.
Στους νομούς Ροδόπης και Ξάνθης οι ψηφοφόροι είναι περίπου μισοί-μισοί, χριστιανοί και μουσουλμάνοι. Το τουρκικό προξενείο, ξεφεύγοντας από τα όρια των αρμοδιοτήτων του, μέσω των μηχανισμών του προωθεί τους ανθρώπους που θέλει να βρεθούν στο ελληνικό κοινοβούλιο. Όχι δηλαδή όλους τους μειονοτικούς υποψήφιους, αλλά μόνο εκείνους που διατηρούν σχέση μαζί του.
Θα μπορούσαν τα κόμματα να έχουν στα ψηφοδέλτιά τους αποκλειστικά ανεξάρτητους μειονοτικούς υποψήφιους που δεν ανήκουν στη σφαίρα επιρροής του τουρκικού προξενείου, αλλά δεν το κάνουν διότι θέλουν να πάρουν μερίδιο και από τις ψήφους που επηρεάζει και κατευθύνει το προξενείο.
Ο ΣΥΡΙΖΑ στο παρελθόν είχε βουλευτές που δεν ήταν στην επιρροή του προξενείου, όπως τον Αϊχάν Καρά Γιουσούφ, ο οποίος είχε εκλεγεί το 2015. Οι δύο που εξελέγησαν στις εκλογές του Μαΐου, όμως, έχουν δεσμούς με το προξενείο και συχνά προωθούν θέσεις που διαφοροποιούνται από τη λεγόμενη εθνική ελληνική θέση, με την οποία συντάσσονται πάνω-κάτω όλα τα κόμματα εξουσίας, δηλαδή η Νέα Δημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ – αν και στον τελευταίο υπάρχουν διαφοροποιήσεις μεταξύ των στελεχών. Η επίσημη πάντως θέση του ΣΥΡΙΖΑ για τη μειονότητα είναι ίδια με εκείνη της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ, ότι η μειονότητα είναι μουσουλμανική και αποτελείται από Τούρκους, Πομάκους και Ρομά.
Η Τουρκία προωθεί συστηματικά τον εκτουρκισμό της μειονότητας και συχνά ο Ερντογάν την αποκαλεί τουρκική, όπως κάνουν και κάποια εξέχοντα μέλη της μειονότητας.
Η έκπληξη
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανήκει στους μετριοπαθείς πολιτικούς όσον αφορά τα ελληνοτουρκικά. Ήταν πάντα υπέρ της προσέγγισης και του διαλόγου με την Τουρκία, τόσο που να δέχεται συχνά κριτική από τη δεξιά πατριωτική πτέρυγα του κόμματός του – από τη βάση της οποίας είχε και απώλειες εκλογικά. Η ανάδειξη, από πλευράς του, του τι συνέβη στη Θράκη και του παρασκηνίου με τις ενημερώσεις της ΕΥΠ ήταν για πολλούς μια έκπληξη. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αμφισβήτησε δημόσια ότι οι δύο μειονοτικοί που εξελέγησαν με τον ΣΥΡΙΖΑ αποδέχονται την ελληνική θέση και τη Συνθήκη της Λωζάνης και τους ζήτησε να δηλώσουν αν την αποδέχονται ή όχι. Γνωστοποίησε επίσης την ύπαρξη σχετικής έκθεσης της ΕΥΠ με αναφορά στους δύο – χωρίς να υπεισέλθει στο περιεχόμενο, για το οποίο, όπως είπε, είχε ενημερώσει και τον Αλέξη Τσίπρα.
Ο ΣΥΡΙΖΑ και ο Αλέξης Τσίπρας αρχικά διέψευδαν ότι έλαβαν ποτέ τέτοια ενημέρωση, αλλά μετά ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ το παραδέχθηκε, αποκαλύπτοντας ότι μέσα στην έκθεση της ΕΥΠ υπάρχει αναφορά και για τον υποψήφιο της Νέας Δημοκρατίας, Μουσταφά Κατραντζή (ότι έχει δεσμούς με το προξενείο). Αρνήθηκε να δηλώσουν οι δύο υποψήφιοι βουλευτές του ότι αποδέχονται πως η μειονότητα είναι μουσουλμανική και αναρωτήθηκε τι θα κάνει ο Κυριάκος Μητσοτάκης με τον δικό του υποψήφιο που περιλαμβανόταν στην αναφορά της ΕΥΠ.
Ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας είχε αναφερθεί μόνο στους δύο του ΣΥΡΙΖΑ, ενώ το προξενείο έχει τους δικούς του εκλεκτούς σε όλα τα κόμματα. Στη Νέα Δημοκρατία αυτός είναι ο Μουσταφά Κατραντζή, απλώς δεν υποστηρίχθηκε από το προξενείο, ούτε είχε πιθανότητες να μπει στη Βουλή. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά τη δημοσιοποίηση του Αλέξη Τσίπρα, απέσυρε τον Κατραντζή από τη λίστα. Οι 1.275 ψήφοι που πήρε, πάντως, μαρτυρούν ότι δεν προωθήθηκε από το προξενείο, το οποίο αυτήν τη φορά έβαλε όλες τις μάρκες του στον υποψήφιο του ΣΥΡΙΖΑ στη Ροδόπη.
Είναι γεγονός πως όλα τα κόμματα έχουν «φιλοπροξενικούς» υποψήφιους στα ψηφοδέλτια της Ροδόπης και της Ξάνθης (αν και δεν προωθούνται όλοι εξίσου). Αυτό είναι επιλογή τους και συχνά αποτελεί και ένα είδος άτυπης συναλλαγής με το τουρκικό προξενείο, που ελέγχει περίπου τις μισές μειονοτικές ψήφους.
Θα μπορούσαν τα κόμματα να έχουν στα ψηφοδέλτιά τους αποκλειστικά ανεξάρτητους μειονοτικούς υποψήφιους, που δεν ανήκουν στη σφαίρα επιρροής του τουρκικού προξενείου, αλλά δεν το κάνουν διότι θέλουν να πάρουν μερίδιο και από τις ψήφους που επηρεάζει και κατευθύνει το προξενείο.
Τα προηγούμενα χρόνια το προξενείο μοίραζε τις ψήφους στους «φιλοπροξενικούς» υποψήφιους όλων των κομμάτων. Αυτήν τη φορά, όμως, για να μη ρισκάρει την εκλογή του Οζγκιούρ Φερχάτ του ΣΥΡΙΖΑ στη Ροδόπη, στήριξε σχεδόν αποκλειστικά εκείνον, γι' αυτό και το εντυπωσιακό αποτέλεσμα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, προς έκπληξη πολλών, ανέδειξε τους κινδύνους που θεωρεί ότι υπάρχουν για τις ελληνικές θέσεις, αν μπουν στη Βουλή δύο άτομα που αποκαλούν τη μειονότητα τουρκική, όπως το θέτει η ατζέντα της Τουρκίας. Πολλοί εκτίμησαν ότι το έκανε προκειμένου να κόψει ψήφους στη βόρεια Ελλάδα από το ούλτρα πατριωτικό, ανερχόμενο κόμμα «Νίκη» και το κόμμα του Βελόπουλου.
Ο ΣΥΡΙΖΑ αρχικά βρέθηκε σε αμηχανία και μετά πέρασε στην επίθεση, με τον Α. Τσίπρα αρχικά να αρνείται πως είχε ενημερωθεί και μετά να το παραδέχεται, αλλά να δημοσιοποιεί ότι τα στοιχεία δεν αφορούσαν μόνο τους δύο δικούς τους αλλά και τον υποψήφιο της ΝΔ που παραιτήθηκε.
Η δήλωση του Ερντογάν που δεν έγινε
Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ είπε πριν από μερικές μέρες, και έκτοτε επαναλάμβανε συχνά, ο ίδιος και τα στελέχη του, στα τηλεοπτικά πάνελ, ότι ήταν «ο πρωθυπουργός που οδήγησε τον Ερντογάν να πει αυτά που λέει η Ελλάδα για τη μειονότητα μέσα στο Μέγαρο Μαξίμου: ότι δηλαδή δεν υπάρχει τουρκική μειονότητα, αλλά μουσουλμανική μειονότητα».
Ήμουν ο πρωθυπουργός που οδήγησε τον Ερντογάν να πει αυτά που λέει η Ελλάδα για τη μειονότητα, μέσα στο Μέγαρο Μαξίμου: ότι δηλαδή δεν υπάρχει τουρκική μειονότητα, αλλά μουσουλμανική μειονότητα. Αυτή είναι η θέση του ΣΥΡΙΖΑ.
— Αλέξης Τσίπρας - Alexis Tsipras (@atsipras) June 8, 2023
Να σταματήσει η ΝΔ τα επικίνδυνα μικροπολιτικά…
Αυτό όμως δεν συνέβη ποτέ στην πραγματικότητα. Ο Ερντογάν τα είπε μεν κάπως πιο στρογγυλά όταν έκανε δηλώσεις μαζί με τον Α. Τσίπρα στο Μαξίμου (ήταν τότε που ζήτησε να του παραδώσει τους οχτώ Τούρκους αξιωματικούς), αποκαλώντας τη μειονότητα μουσουλμανική τουρκοπομακική. Αφενός όμως ο Ερντογάν τους Πομάκους τους θεωρεί επίσης Τούρκους, αφετέρου ποτέ δεν είπε ότι δεν υπάρχει τουρκική μειονότητα, όπως ισχυρίστηκε ο Α. Τσίπρας. Αντιθέτως, την επόμενη μέρα πήγε στη Θράκη και μίλησε για τουρκική μειονότητα, όπως την αποκάλεσε ξανά αμέτρητες φορές από τότε. Επίσης, στη μετάφραση των δηλώσεων του Ερντογάν στο Μέγαρο Μαξίμου, η διερμηνέας ακούγεται να μεταφράζει ότι «στη Δυτική Θράκη έχουμε μουσουλμανική μειονότητα, η οποία μπορεί να είναι τουρκικής, πομακικής, ή Ρομά προέλευσης», ενώ δεν ειπώθηκε έτσι.
Δηλώσεις Τσίπρα-Ερντογάν: Απάντηση σε ερώτηση του δημοσιογράφου του ΑΠΕ-ΜΠΕ Νίκου Λιονάκη.
Ο Ερντογάν ολοκληρώνει την επίσκεψή του στην Ελλάδα
Το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής κράτησε μια πιο διακριτική στάση και δεν μπήκε στον καβγά. Όμως και το ΠΑΣΟΚ έχει ένα προβεβλημένο στέλεχος στη Ροδόπη μεταξύ των μειονοτικών που σχετίζονται με το προξενείο, τη Σιμπέλ Μουσταφάογλου, η οποία όμως επίσης δεν έλαβε υποστήριξη από το προξενείο και αυτό φάνηκε και από τις λίγες ψήφους που πήρε. Την έδρα του ΠΑΣΟΚ στη Ροδόπη την πήρε ο μειονοτικός Ιλχάν Αχμέτ, χωρίς να υποστηριχθεί από το προξενείο, και αυτό ήταν μια σημαντική προσωπική του επιτυχία.
Στην Ξάνθη, το προξενείο στήριξε πρωτίστως τον Χουσεΐν Ζεϊμπέκ του ΣΥΡΙΖΑ και δευτερευόντως τον Μπουρχάν Μπαράν του ΠΑΣΟΚ. Και ο Μπουρχάν Μπαράν έχει κάνει δηλώσεις που ήρθαν σε αντίθεση με τις ελληνικές θέσεις, αλλά, όταν τις έκανε, η ηγεσία του κόμματος τού ζήτησε να ανασκευάσει και το έπραξε.
Τα βήματα που έγιναν και αυτά που μένουν να γίνουν
Από τη δεκαετία του ‘90 και μετά έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στη μειονότητα και στο θέμα των ίσων ευκαιριών, προκειμένου να καλυφθούν τα ελλείμματα του παρελθόντος. Η πολιτική της Άγκυρας ήταν κυρίως αυτή που προσπάθησε πολλές φορές αυτά τα χρόνια να εμποδίσει τον εκσυχρονισμό και την πρόοδο, για να μπορεί να χειραγωγεί τη μειονότητα, καθώς όλο και περισσότεροι μουσουλμάνοι της Θράκης εκτιμούν τις δυνατότητες και τις ελευθερίες που έχουν ως Έλληνες πολίτες και πολίτες της Ε.Ε. Το αν κάποιος είναι, αισθάνεται ή δηλώνει Τούρκος είναι σαφώς δικαίωμά του και κανείς δεν θα έπρεπε να έχει πρόβλημα με αυτό. Η αμφισβήτηση της Συνθήκης της Λωζάνης όμως από βουλευτές του ελληνικού κοινοβουλίου και η ταύτιση με την ατζέντα της Άγκυρας είναι άλλης τάξεως ζήτημα και το κάθε κόμμα κρίνεται για τις θέσεις, τις πράξεις και τις επιλογές του.
Ένα από τα επόμενα βήματα που πρέπει να γίνουν είναι οι μουσουλμάνοι να ψηφίζονται και από χριστιανούς και οι χριστιανοί να ψηφίζονται και από μουσουλμάνους, όταν θεωρούν ότι μπορούν να τους εκπροσωπήσουν. Και γιατί να μη δούμε και έναν ή μία από τη μειονότητα στη νέα κυβέρνηση που θα προκύψει; Δεν μπορεί να μην υπάρχει ένας άξιος και ανεξάρτητος μειονοτικός, ούτε γίνεται όλα αυτά τα χρόνια να μη βρίσκεται ένας από τη μειονότητα σε μια κυβερνητική θέση. Ίσως είναι η ώρα για τα βήματα που θα οδηγήσουν σε μια πιο αρμονική συμβίωση.
