ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ: Ο DICKSON NDIEMA MARANGACH την περίμενε στο σπίτι της με πέντε λίτρα βενζίνη. Όταν η αθλήτρια επέστρεψε απ’ την εκκλησία με τα παιδιά της, την έλουσε με βενζίνη και την έκαψε. Προκάλεσε εγκαύματα στο 80% του σώματός της. Η γυναίκα πέθανε λίγες μέρες μετά, στο νοσοκομείο, από πολυοργανική ανεπάρκεια.
Η δολοφονία συνέβη μπροστά στις κόρες της. Η μία δήλωσε ότι ο δράστης «με κλώτσησε ενώ έτρεχα να σώσω τη μητέρα μου. Άρχισα να ουρλιάζω για βοήθεια και με άκουσε ένας γείτονας, ο οποίος προσπάθησε να σβήσει τη φωτιά με πυροσβεστήρα, αλλά ήταν αδύνατον».
Το κάψιμο γυναικών είναι μια μορφή έμφυλης βίας η οποία αργά και σταδιακά έχει αρχίσει να αναγνωρίζεται ως τέτοια. Ενίοτε ο στόχος των δραστών δεν είναι ο θάνατος, αλλά η μόνιμη παραμόρφωση. Ως μορφή έμφυλης βίας, απαντάται κυρίως ενδοοικογενειακά, ο δράστης είναι ή σύντροφος ή πρώην σύντροφος ή πατέρας. Το κάψιμο γίνεται ή με φωτιά ή με οξύ. Το θύμα της επίθεσης συχνά πεθαίνει.
Οι αριθμοί είναι μια γλώσσα που πρέπει να μιλήσεις αν θες να απευθυνθείς στην εξουσία. Η συλλογική γνώση που περνά από γενιά σε γενιά, η προφορική ιστορία που μεγαλώνει γενιές γυναικών, η ατομική γνώση κάθε γυναίκας για τους κινδύνους της έμφυλης βίας δεν είναι επαρκή εργαλεία για την αλλαγή.
Ψάχνοντας να βρω έρευνες, αριθμούς και βιβλία, διαπίστωσα το εξής: ενώ το κάψιμο μιας γυναίκας ως έκφραση έμφυλης βίας έχει ερευνηθεί λίγο, όσες έρευνες έχουν γίνει καταδεικνύουν ότι πρόκειται για παγκόσμιο φαινόμενο. Διάβασα μια εργασία που έλεγε ότι αυτός ο τρόπος θανάτωσης είναι συνηθισμένος στη Nότια Ασία, μετά μια εργασία που έλεγε ότι έχει παρατηρηθεί αύξηση αυτού του εγκλήματος στην Αυστραλία και μια άλλη που υποστήριζε ότι η επίθεση με φωτιά και βενζίνη είναι ένα φαινόμενο που πρέπει να ερευνηθεί σε διάφορες χώρες της Αφρικής. Αν το ψάξεις με κατάλληλα keywords, φαίνεται πως η απόπειρα καύσης μιας γυναίκας είναι τρόπος επίθεσης, άσκησης βίας και θανάτωσης σε όλο τον κόσμο, όπως ο στραγγαλισμός.
Με αφορμή τη δημοσιότητα που πήρε η δολοφονία της μαραθωνοδρόμου, έψαξα να βρω αριθμούς για την πατρίδα της. Αριθμούς που έδειχναν είτε τις γυναικοκτονίες στην Κένυα είτε την έμφυλη βία με τη μορφή της απόπειρας καύσης είτε τη βία απέναντι σε αθλήτριες. Και ενώ βρήκα κάποια πράγματα, παντού υπήρχε η υποσημείωση ότι οι αριθμοί αυτοί δεν είναι ενδεικτικοί της πραγματικότητας, ότι το πρόβλημα είναι πολύ μεγαλύτερο και ότι η αλήθεια δεν καταγράφεται.
Οι αριθμοί είναι μια γλώσσα που πρέπει να μιλήσεις αν θες να απευθυνθείς στην εξουσία. Η συλλογική γνώση που περνά από γενιά σε γενιά, η προφορική ιστορία που μεγαλώνει γενιές γυναικών, η ατομική γνώση κάθε γυναίκας για τους κινδύνους της έμφυλης βίας δεν είναι επαρκή εργαλεία για την αλλαγή. Τα πράγματα δεν αρκεί να «είναι». Τα πράγματα πρέπει να μετριούνται ξανά και ξανά μέχρι η «κοινωνία» να καταλάβει ότι με κάτι έχει πρόβλημα και ότι κάτι πρέπει ν’ αλλάξει. Συγκεκριμένα για την Κένυα, ακτιβίστριες που διαδήλωσαν μετά τη γυναικοκτονία της αθλήτριας εξήγησαν ότι οι ποινές είναι αστείες, ότι οι δράστες πέφτουν στα μαλακά και ότι φαίνεται πως οι γυναίκες στη χώρα τους είναι και παραμένουν απροστάτευτες. Ως πολίτες της χώρας, κατηγορούν την κυβέρνηση για απραξία και αδιαφορία.
Η διαφορά μεταξύ της καταγραφής και της μη καταγραφής είναι τεράστια. Γιατί καταγραφή και σχεδιασμός βάσει αυτής μπορεί να σημαίνει: κατάλληλη ενημέρωση της Πυροσβεστικής για τη διαχείριση της κατάσβεσης και της απομάκρυνσης του θύματος απ’ τον δράστη, ενημέρωση των αρχών από το νοσοκομειακό προσωπικό που περιθάλπει το θύμα, χρήση τεχνολογικών μέσων που βοηθούν στην απομάκρυνση του θύματος κατά την αρχή τέλεσης του εγκλήματος, πλήρης νοσοκομειακή κάλυψη των αναπλαστικών χειρουργείων, κέντρα βοήθειας γυναικών που αισθάνονται ότι κινδυνεύουν ή οτιδήποτε άλλο αποφασίσουν άνθρωποι με κατάρτιση και γνώση στην πρόληψη της έμφυλης βίας.
Το ζήτημα είναι ότι η αντιμετώπιση αυτών των περιστατικών ως μεμονωμένων σκηνών «αποτρόπαιης» βίας δεν βοηθούν καθόλου στο να δούμε πόσο κοινό είναι αυτό το πράγμα και πόσο ρεαλιστικά κινδυνεύουν απ’ αυτό οι γυναίκες. Για ξύλο ξέρουμε, για αλκοολικό σύντροφο επίσης, ο κίνδυνος στραγγαλισμού στο σεξ έχει συζητηθεί πολλάκις την τελευταία τριετία. Αυτή η κορύφωση της βίας με στόχο τη διάλυση της εμφάνισης ή τον φρικτά επώδυνο θάνατο χρειάζεται να αντιμετωπιστεί παγκοσμίως ως αυτό που είναι: ένας συνήθης τρόπος εξόντωσης μιας γυναίκας σε ενδοοικογενειακό πλαίσιο. Σε καμία περίπτωση μια ασυνήθιστη εξαίρεση.
