ΕΧΕΙ ΑΚΟΜΑ ΑΛΗΘΕΙΑ η παραδοσιακή ιδέα που θέλει τα «μεγάλα μυστικά» σε ερμητικά φυλαγμένες κρυψώνες, σε διάφορα κρατικά ή επιχειρηματικά ερμάρια. Είμαστε όμως στην εποχή όπου γύρω μας αλλάζει, βιαίως, το καθεστώς της αλήθειας των πραγμάτων. Στους καιρούς όπου η ανοιχτή απειλή, η ξεδιάντροπη υπόσχεση, τα απύλωτα στόματα εμφανίζονται μ’ όλο το θράσος που τους προσφέρει η δύναμη (ή και η αδυναμία, γιατί κι αυτή παράγει τους πικρούς καρπούς της).
Δεν χρειαζόταν πάντως το αρχείο Έπσταϊν για να οδηγηθούμε στην εξής παραδοχή: πολλά αποτρόπαια και κατά κανόνα ατιμώρητα πράγματα γίνονται στους κόλπους μιας διεθνικής ελίτ, στα ιδιόκτητα νησιά, στις ιδιωτικές τους «χώρες», στις διάσπαρτες, εκτός νόμου, ζώνες των ισχυρών. Εξάλλου, εδώ και χρόνια, έχουμε αρκετή εξοικείωση με τη σχετική θεματική, από τις snuff ταινίες (με πραγματικά βασανιστήρια και θανάτους) έως τις πιο πεζές, σεξουαλικο-κατασκοπευτικές εκδοχές στη μυθοπλασία. Ας το πούμε, πάντως, δεν βλάπτει: αυτή η μυθοπλασία έλεγε βασικά την αλήθεια.
Πολιτικά, όμως –και ηθικά, με τους όρους της δημοκρατικής ηθικής– το αρχείο Έπσταϊν είναι η πειστικότερη μαρτυρία για το πώς η κυριαρχία, δηλαδή η υπέρμετρη εξουσία, είναι από μόνη της διαστροφή.
Η δεύτερη, δύσκολη αλλά επίσης αναγκαία, παραδοχή που πρέπει να κάνουμε αφορά την ιδιαίτερη ευθύνη των δυτικών ελίτ, του αμερικανοευρωπαϊκού φάσματος για την ακρίβεια – παρότι απεχθή πράγματα συμβαίνουν ασφαλώς σε πολλές αυλές, σε δεσποτικά και αυταρχικά καθεστώτα και εκτός Δύσης. Εκεί όμως δεν πλαισιώνονται από προωθημένες νομικές, πολιτικές και ηθικές αναφορές. Ο δεσποτισμός είχε από πάντα «χαρέμια» και δούλους. Ο συνδυασμός επιτρεπτικής ασυδοσίας για τις ελίτ, γραφειοκρατικής φιλελεύθερης ηθικολογίας, επιχειρηματικών ντιλ και πολιτικών εξαγορών είναι ένας δυτικός συνδυασμός με κυρίαρχη, φυσικά, την αμερικανική συμβολή.
Είναι ένας ιδιαίτερος τύπος μηδενισμού, που φέρει μαζί του τη βούληση για ισχύ και όλες τις τεχνολογίες δικτύωσης και οργάνωσης που θα προσφέρει στα αρπακτικά του ο παγκοσμιοποιημένος (νεο)φιλελευθερισμός. Το λάθος που κάνουμε συχνά, επειδή μας δυσκολεύει να συνειδητοποιήσουμε το βάθος και την έκταση αυτού του μηδενισμού, είναι πως πιστεύουμε ότι αυτές οι ελίτ «κυβερνούν» μέσω της απόκρυψης, οργανώνοντας απολύτως αποτελεσματικά και απόρθητα στεγανά. Τα απόρθητα στεγανά είναι μια φαντασίωση. Αυτό το λάθος το κάνουν κυρίως οι συνωμοσιολόγοι που δεν κατανοούν τα δίκτυα τύπου Έπσταϊν ως μορφές επιχειρηματικής και πολιτικής διασύνδεσης παρά μόνο ως «σκοτεινά σχέδια» μιας σχεδόν διαβολικής νέας τάξης. Γιατί αυτό είναι λάθος; Διότι παραγνωρίζει ό,τι είπαμε στην αρχή: πως από ένα σημείο και πέρα αυτά τα συστήματα «δουλεύουν» μέσα από τη σύγχυση και όχι την απόκρυψη. Κυβερνούν με τη ρευστότητα, την αμφιβολία, την πυκνότητα και την άφθονη ποσότητα των δεδομένων που οδηγούν σε έναν κορεσμό πληροφοριών και αντιφατικών ερμηνειών. Η ταχύτητα (άλλο κατεξοχήν δυτικό πάθος) είναι ο μεγάλος σύμμαχος αυτού του κακού. Γι’ αυτό και οι άνθρωποι που μετέχουν σε αυτά τα δίκτυα, όπως ο Έπσταϊν, επιδεικνύονται και αυτοεκτίθενται. Δεν είχαν πρόβλημα να προωθήσουν τα ειδεχθέστερα πράγματα μπροστά σε κάποια κάμερα, να αγκαλιαστούν με εφήβους και μεγάλους ηγέτες σε πλάνα με χαμόγελα.
Η ίδια η διαφάνεια γίνεται η τελειότερη μέθοδος για να χαθεί το ουσιώδες, να χορτάσουν οι άνθρωποι από λεπτομέρειες, μικροεπεισόδια, σκανδαλιστικούς συνειρμούς. Να, ας πούμε τα πιπεράτα για τον πρίγκιπα Άντριου, εκεί και η Σάρα Φέργκιουσον, παραδίπλα το «χαρέμι» του γελοίου Ίλον Μασκ. Η επεξεργασία της αποκαλυπτικής ύλης και η μετατροπή της σε φτηνό πορνό είναι το πρώτο βήμα για την πολιτική λήθη της ουσίας. Ένας ωκεανός «δεδομένων» που αφού σχολιαστούν βιαστικά (γιατί το ενδιαφέρον των πολλών κρατάει λίγο) και γεννήσουν προβλέψιμα ηθικά κατηγορητήρια, θα αφήσουν την κατάσταση έτσι όπως ήταν και πριν από την αποκάλυψη των αρχείων. Σε μεγάλο βαθμό, η φρίκη που εκλύεται δεν αφομοιώνεται ως πολιτικοκοινωνικό συμβάν αλλά ως ταινία τρόμου.
Τι είναι λοιπόν το αρχείο Έπσταϊν; Δεν είναι ένας χώρος εναπόθεσης σκουπιδιών με παρακμιακούς γόνους άχρηστων βασιλικών οίκων για μεγα-επιχειρηματίες, για συντηρητικούς ή «προοδευτικούς» αξιωματούχους. Δεν είναι απλώς ένα αποδεικτικό υψηλής παραβατικότητας και διαστροφής. Ούτε καν αυτό που τονίζουν άλλοι σχολιαστές, μια επιμελής κατασκευή με ενορχηστρωτή τις ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες ή ακόμα (το διάβασα κι αυτό) τις υπηρεσίες του Κρεμλίνου.
Πιθανόν η διάσταση της εμπλοκής κρατικών υπηρεσιών και του ίδιου του ζεύγους Έπσταϊν-Μάξγουελ ως πρακτόρων-μεσολαβητών να είναι εύλογη. Από παλιά ξέρουμε πως οι διαπροσωπικές και πιο «λεπτές» σχέσεις με ισχυρούς ανθρώπους είναι πειρασμός για κάθε μυστική υπηρεσία που έτσι αγοράζει επιρροή, ασκώντας συχνά και την τέχνη του εκβιασμού.
Πολιτικά, όμως –και ηθικά, με τους όρους της δημοκρατικής ηθικής– το αρχείο Έπσταϊν είναι η πειστικότερη μαρτυρία για το πώς η κυριαρχία, δηλαδή η υπέρμετρη εξουσία, είναι από μόνη της διαστροφή. Όχι μόνο η υπέρμετρη εξουσία κρατικών υπηρεσιών αλλά και η εξουσία ιδιωτών – ή, όπως θα λέγαμε παλιά, «μελών της κοινωνίας των ιδιωτών» (για παράδειγμα εταιρειών, ανθρώπων της οικονομίας, μεγαλοσχημόνων της Ακαδημίας κ.λπ.).
Ενοχλεί φυσικά το σχόλιο όταν ξεφεύγει λίγο από τη δαιμονολογική σκιαγράφηση του Έπσταϊν ή τον καυτηριασμό του ενός ή άλλου αυλικού της ομήγυρης αυτής. Όμως το αρχείο Έπσταϊν είναι μια αποκάλυψη για την αποσύνθεση μιας ορισμένης Δύσης, μιας μουμιοποιημένης φιλελεύθερης δημοκρατίας και ενός μηδενισμού που έχει άμεση σχέση με το σύστημα του χρήματος. Πέρα άλλωστε από ένα πανόραμα διαστροφών, είναι ένας χάρτης σχέσεων εξουσίας και γνώσης του επενδυτικού τοπίου, των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών και των σύνθετων μεσολαβήσεων.
Συζητάμε συχνά για τον Ντόναλντ Τραμπ και τη συναλλακτική αντίληψη που έφερε στη διεθνή πολιτική. Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, ας παραδεχτούμε ότι πρόσωπα όπως ο Έπσταϊν και η Μάξγουελ στάθηκαν πρωτοπόροι αυτής της συναλλακτικής-εκβιαστικής πρακτικής. Στη δική τους περίπτωση αφορούσε νεαρά κορίτσια και αγόρια. Στου Προέδρου Τραμπ περιλαμβάνει και χώρες, πολιτικούς αντιπάλους, περιοχές του κόσμου. Μια κουλτούρα του βιασμού μέσα στην κουλτούρα του χρήματος. Μια επίδειξη χαμέρπειας.
Προφανώς και αυτή η «Δύση» πρέπει να πεθάνει. Να πάει άκλαυτη. Για να ανασάνουν όλες εκείνες οι εκδοχές ζωής, κοινότητας, πολιτικού βίου που δεν θα ανέχονται πια το κακό.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LIFO
