«ΑΝ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝΕ ΨΩΜΙ, ας φάνε παντεσπάνι!». Η περίφημη αυτή ρήση, που αποδίδεται στη Μαρία Αντουανέτα και που της στοίχισε κυριολεκτικά το κεφάλι της, θεωρείται η πιο χαρακτηριστική έκφραση αλαζονείας όλων των εποχών. Νεότερες έρευνες αμφισβητούν ότι η τελευταία βασίλισσα της Γαλλίας είπε πράγματι κάτι τέτοιο για τους ξεσηκωμένους από την ανέχεια υπηκόους της, γεγονός όμως είναι ότι οι εκπρόσωποι των λογής εξουσιών –και όχι μόνο εκείνων που είναι αυταρχικές «με τη βούλα»– έχουν δώσει ανά τους αιώνες ουκ ολίγα ανάλογα δείγματα.
Ακόμα και στην Γ’ Ελληνική Δημοκρατία, που με όλα τα στραβά της θεωρείται η καλύτερη που είχαμε ποτέ, θα μπορούσε κανείς να συντάξει σωστό ανθολόγιο ρήσεων, αποφάσεων και πρακτικών που αφορούν όλα λίγο-πολύ τα κόμματα τα οποία κυβέρνησαν μέχρι σήμερα. Βεβαίως η αλαζονεία της εξουσίας δεν περιορίζεται στο πολιτικό πεδίο, λαμπρά δείγματα του είδους ανευρίσκονται επίσης στο οικονομικό, στο θρησκευτικό και πάει λέγοντας.
Πολλές φορές πρόκειται απλώς για ευθυνοφοβία, για έλλειψη επαφής με την πραγματικότητα, είτε για την ακαταμάχητη ανθρώπινη βλακεία, όπως συνέβαινε, για παράδειγμα, με κάποιες εντελώς ακατανόητες απαγορεύσεις στης πανδημίας τον καιρό.
Δεν είναι πάντα, ωστόσο, ή δεν είναι μόνο ζήτημα ενός έρποντος ή καλπάζοντος αυταρχισμού ή μεγαλοϊδεατισμού. Πολλές φορές πρόκειται απλώς για ευθυνοφοβία, για έλλειψη επαφής με την πραγματικότητα, είτε για την ακαταμάχητη ανθρώπινη βλακεία, όπως συνέβαινε, για παράδειγμα, με κάποιες εντελώς ακατανόητες απαγορεύσεις στης πανδημίας τον καιρό. Για του λόγου το αληθές, ιδού τρία περιστατικά που σημείωσα πρόσφατα:
• Με το που έσκασε το πρώτο κύμα καύσωνα, η Περιφέρεια Αττικής αποφάσισε και διέταξε το… κλείσιμο όλων των πάρκων «για λόγους ασφαλείας», με δικαιολογία τον αυξημένο κίνδυνο φωτιάς, ξεσηκώνοντας δικαίως πολλές αντιδράσεις. Το γεγονός ότι οι λιγοστές πράσινες οάσεις που έχουμε σε αυτή την ασφυκτικά χτισμένη τσιμεντούπολη είναι από τα ελάχιστα μέρη όπου μπορεί να καταφύγει ένας περαστικός ή περίοικος, και ειδικά όσοι δεν διαθέτουν την πολυτέλεια ενός κλιματιστικού ή/και ενός στοιχειωδώς βιώσιμου σπιτιού σε τέτοιες ακραίες συνθήκες, μπορεί να μην περνά καν από το μυαλό ενός ανθρώπου της οικονομικής επιφάνειας του αξιότιμου κ. Περιφερειάρχη, δεν παύει όμως να είναι μια κραυγαλέα αλήθεια.
Ο πράγματι υπαρκτός κίνδυνος πυρκαγιάς μπορεί εύκολα να αποτραπεί αν αυξηθούν οι φύλακες και οι περιπολίες, αν υπάρχει επίσης σύστημα πυρόσβεσης που να λειτουργεί. Θα ήταν τιμιότερο να δηλώσουν «δεν έχουμε / δεν φροντίσαμε / δεν μας απασχολεί να έχουμε το αναγκαίο προσωπικό» από το να επικαλούνται διάφορες απίθανες δικαιολογίες – ανάμεσά τους τον κίνδυνο θερμοπληξίας, λες κι αυτός είναι μικρότερος στα γυμνά μπετά! Ψάχνοντας εξάλλου στο ίντερνετ, σε καμία χώρα δεν είδα να λαμβάνουν αυτό το «μέτρο» στα δημόσια πάρκα εν όψει καύσωνα. Είδα συστάσεις στους πολίτες, ακυρώσεις υπαίθριων εκδηλώσεων, απαγορεύσεις εισόδου όμως πουθενά!
• «Οι περιοχές που επηρεάστηκαν (από τη φωτιά) αφορούν λιγότερο από το 10% της τουριστικής δυναμικής του νησιού», επαιρόταν ένα tweet της Πολιτικής Προστασίας για την πύρινη λαίλαπα που κατακαίει τη Ρόδο. Σοβαρά τώρα; Εδώ κοντεύει να καρβουνιάσει το μισό νησί κι εσύ ως Πολιτική Προστασία τουϊτάρεις ΑΥΤΟ; Που πάει να πει, στα κομμάτια τα χιλιάδες στρέμματα δάσους, τα σπίτια, τα μποστάνια, τα τόσα άγρια και οικόσιτα ζώα που χάθηκαν, πιθανόν εξαιτίας και της δικής μας ολιγωρίας ή ανεπάρκειας, σημασία έχει ότι σώσαμε την τουριστική υποδομή! Δεν ξέρω πόσοι ξένοι τουρίστες ακολουθούν την Πολιτική Προστασία στο Twitter, αν πάντως υπάρχουν κάποιοι, μάλλον θα φρύαξαν κι αυτοί.
• «Ναι, το ξέρω ότι είμαι παράνομος, φέρτε την αστυνομία να με συλλάβει» φέρεται να δήλωσε προκλητικά επιχειρηματίας σε μέλη της Κίνησης Πολιτών Πάρου που πραγματοποίησαν μαζική διαμαρτυρία στην παραλία Μικρή Σάντα Μαρία, την οποία ο εν λόγω ιδιοκτήτης beach bar μετέτρεψε ετσιθελικά σε μια απέραντη πολυθρονο-ξαπλώστρα που τη χρεώνει κατά βούληση, επειδή προφανώς τον παίρνει κι επειδή μπορεί. Διότι βεβαίως, αν πάω εγώ, π.χ., να στήσω μια σκηνούλα εκεί παραδίπλα, με έχουν μαζέψει στο πιτς φυτίλι και έχω φάει και πρόστιμο που αν δεν εξοφληθεί έγκαιρα θα το χρεωθώ στην εφορία.
Και δεν πρόκειται καν για εξαίρεση – την ίδια απαράδεκτη κατάσταση συναντάς και σε άλλες παραλίες της Πάρου όπως και σε όλα πια τα τουριστικά νησιά, όπου οι τοπικές εξουσίες συχνά διαπλέκονται με τις οικονομικές, ντόπιες ή εισαγόμενες, και όπου διάφορες μικρομαφίες αναλαμβάνουν να συνετίσουν τους απείθαρχους, όπως συνέβη με τον «ενοχλητικό» αρχαιολόγο της Μυκόνου τον Απρίλιο, που έγινε μεν θέμα, όμως η «ομερτά» μια χαρά λειτούργησε και οι ένοχοι του άγριου ξυλοδαρμού του, φυσικοί και ηθικοί, δεν βρέθηκαν ακόμα και κοινή πεποίθηση είναι πως ούτε και πρόκειται.
