Γιατί με την Ουκρανία;

Γιατί με την Ουκρανία; Facebook Twitter
Κατά κάποιον τρόπο, η εισβολή του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία αποτελεί μια υπερμεγέθη πράξη τρομοκρατίας.
0



ΕΝΩ Η ΠΑΝΔΗΜΙΑ
δεν έχει πει την τελευταία της λέξη, ήρθε ο πόλεμος σαν ένα άλλο, μεγάλο δεινό. Τι κοινό έχουν όμως μεταξύ τους αυτά τα δύο φαινόμενα, πέρα από την αρνητικότητα ή τον ζόφο τους; Θα έλεγε κανείς πως επαναφέρουν στο προσκήνιο σκληρά διλήμματα και οριακές, ανθρώπινες και πολιτικές καταστάσεις, ανατρέποντας τις πεπατημένες της «κανονικότητας». Το δεύτερο που μοιράζονται είναι πως έχουν αβέβαιη έκβαση, δημιουργώντας πολλές δευτερογενείς αντιθέσεις και ένα επιπλέον εικονικό πεδίο μάχης μέσα στη διεθνή κοινή γνώμη και στις κοινότητες των ειδικών και των πολιτικών. Το πιο σημαντικό είναι όμως ότι η πανδημία και ο πόλεμος στην Ουκρανία εμφανίστηκαν σε μια ιστορική στιγμή όπου τα επιμέρους συστήματα και τα ιδεολογικά σχήματα που κληρονομήσαμε από τον προηγούμενο αιώνα είχαν μπει ήδη σε τροχιά απρόβλεπτων αναταράξεων. Οι διάφοροι καπιταλισμοί, τα κρατικά μοντέλα αλλά και η ίδια η ψυχική ζωή των ατόμων, όλα βρίσκονταν υπό πίεση, δίχως να επιτρέπουν πια απλοϊκά συμπεράσματα και αξιόπιστες προγνώσεις.

Ας δούμε, όμως, και τις σημαντικές διαφορές των δύο μεγάλων γεγονότων. Σε αντίθεση με την πανδημία, ο πόλεμος αυτός είναι εντοπισμένος και διαθέτει περίμετρο και κύριο μέτωπο. Σε αντίθεση με την πανδημία, που αποτέλεσε μια πλανητική υγειονομική και κοινωνική πρόκληση, ο πόλεμος ξέσπασε στην Ευρώπη, και μάλιστα στα ανατολικά της. Κυρίως όμως και, πάνω απ’ όλα, ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι αποτέλεσμα μιας συγκεκριμένης, συνειδητής εισβολής, μιας συγκεκριμένης επιθετικής κίνησης που εξαρχής ξεπέρασε την κλίμακα μιας «απλής» στρατιωτικής επέμβασης. Και αν η πανδημία έβαλε πάλι στο τραπέζι της συζήτησης τη θνητότητα, την ευαλωτότητα και την αλληλεξάρτησή μας, αυτός ο πόλεμος μας δείχνει τι σημαίνει τρομοκρατική πολιτική με όχημα ένα κράτος και την ηγεσία του. Κατά κάποιον τρόπο, η εισβολή του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία αποτελεί μια υπερμεγέθη πράξη τρομοκρατίας. Ο πληθυσμός της Ουκρανίας απειλείται, σκοτώνεται από πυραύλους ή οβίδες, μα κυρίως πιάνεται όμηρος και εκτοπίζεται. Η πολιορκία των πόλεων είναι μια μορφή ομηρίας. Είναι δηλαδή μια άσκηση ύψιστης βίας, ακόμα και αν υπάρξουν εκεχειρίες και δεν πέφτει σφαίρα. Η εικόνα των ανθρώπων στα καταφύγια, στους υπόγειους κόσμους, είναι η εικόνα χιλιάδων ομήρων.

Ένα απόθεμα αντιδικτατορικής, αντιαυταρχικής ευαισθησίας συνάντησε την αλληλεγγύη στον αμυνόμενο, σε αυτόν που υπέστη επίθεση. Και ας έχουμε τα τελευταία χρόνια μια έλλειψη εμπιστοσύνης σε δικούς μας θεσμούς και κυβερνήσεις.

Αυτή η απροκάλυπτη εμφάνιση της στρατιωτικής-τρομοκρατικής βίας για τον καθορισμό της ζωής ενός άλλου έθνους δημιούργησε μια μεγάλη αντισυσπείρωση, μια πολύμορφη, διεθνική αντίδραση πολιτών και θεσμών. Τι κινητοποιεί τους πολίτες σε μεγάλο μέρος του κόσμου κατά της ρωσικής επίθεσης στην Ουκρανία; Μήπως η διαβολική δυτική προπαγάνδα που καταφέρνει να αποπροσανατολίσει εκατομμύρια; Μήπως η ενορχηστρωμένη «ρωσοφοβία», όπως έγραψε ο σοφός Πάολο Κοέλιο και κάμποσοι δικοί μας δοκησίσοφοι; Μήπως έχουμε απλώς την αναδιάταξη του παγκόσμιου συστήματος ισχύος και την πρώτη σύγκρουση του ευρω-δυτικού με έναν ανατολικό, ρωσο-κινεζικό πόλο;

Μπορεί, ωστόσο, η απάντηση να είναι κάπως διαφορετική. Άνθρωποι απ’ όλο τον κόσμο, ανεξάρτητα από τα συστήματα κυρώσεων και τις πολιτικές αποφάσεις των κυβερνήσεών τους, νιώθουν πως υπάρχει ακόμα ένας πυρήνας νοήματος προς υπεράσπιση. Παρά τη ρευστότητα, τους μηδενισμούς, τους πολέμους των ταυτοτήτων, τις κοινωνικές και περιφερειακές ανισότητες, μεγάλο μέρος των πολιτών του κόσμου διαισθάνεται την αλήθεια κάποιων θεμελιωδών πραγμάτων: τι σημαίνει υπερασπίζομαι τον τόπο μου από τον κατακτητή, τι σημαίνει καταστροφή και ερείπωση πόλεων, τι σημαίνει απειλώ, εμμέσως ή όχι, το ευρωπαϊκό κεκτημένο της βασικής ειρήνης. Και παρότι ενδεχομένως δεν γνωρίζουν σαν επαγγελματίες αναλυτές και ιστορικοί όλα τα δεδομένα της περιοχής και της ρωσο-ουκρανικής σύγκρουσης, νιώθουν ρίγος μπροστά στην ανελεύθερη, ωμή, αυταρχική μηχανή του Πούτιν και της κλίκας του. Ένα απόθεμα αντιδικτατορικής, αντιαυταρχικής ευαισθησίας συνάντησε την αλληλεγγύη στον αμυνόμενο, σε αυτόν που υπέστη επίθεση. Και ας έχουμε τα τελευταία χρόνια μια έλλειψη εμπιστοσύνης σε δικούς μας θεσμούς και κυβερνήσεις, ξέρουμε, με έναν διαισθητικό τρόπο, τι κόστος έχει η αυταρχική εκκένωση της δημοκρατίας. Και αυτό βλέπουν στον Πούτιν και στον τρόπο με το οποίο δρα στη διεθνή σκηνή ως προέκταση μιας εσωτερικής, ενδογενούς σκληρότητας. Αυτό κρίνουν αντιπαθές και απεχθές οι συντριπτικά περισσότεροι.

Νομίζω λοιπόν ότι το πώς εκτυλίσσεται αυτή η ηθική νίκη των Ουκρανών δεν έχει σχέση με την «προπαγάνδα» ή με τα τεχνάσματα του ΝΑΤΟ και της Δύσης. Κάτι άλλο φαίνεται πως συγκινεί ακόμα και παραπέμπει στα θεμελιώδη της νεωτερικής ανθρωπότητας: το έθνος που αμύνεται έναντι μιας αυτοκρατορία ή, όπως συμβαίνει τώρα, ένα έθνος που παλεύει με έναν εισβολέα που έχει επιστρέψει σε αυτοκρατορικές φαντασιώσεις. Και αυτή είναι η διαφορά της Ουκρανίας του Ζελένσκι από τη Ρωσική Ομοσπονδία του Πούτιν: όχι μια διαφορά μεγέθους αλλά μια διαφορά ως προς την αντίληψη για την αποστολή τους. Η Ουκρανία θέλει να είναι απλώς μια χώρα της Ευρώπης όπως οι άλλες, η Ρωσία του Πούτιν έχει εμπλακεί σε ιδεολογικούς και στρατηγικούς σχεδιασμούς που υπερβαίνουν την πραγματική ισχύ της στον σημερινό κόσμο. Ο κόσμος πήγε συντριπτικά με τους Ουκρανούς όχι μόνο στη βάση της συναισθηματικής ταύτισης με το θύμα, έτσι όπως συνηθίζεται στις ευσυγκίνητες και θεαματικές δημοκρατίες της εποχής μας. Ο κόσμος εν τέλει συντάχτηκε με τους Ουκρανούς για έναν πολύ πιο σοβαρό και πειστικό λόγο: γιατί δεν θέλει πια αυταρχικές μικρο- ή μεγάλες αυτοκρατορίες και δεν ανέχεται τους μεγαλοϊδεατισμούς, ιδίως όταν δείχνουν πως παίρνουν υπερβολικά σοβαρά τον εαυτό τους.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.

Το νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.

Οπτική Γωνία
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μπορούν οι ιστορίες να νικήσουν τον Πούτιν;

Από τον Jo Nesbo- Aποκλειστικό / Μπορούν οι ιστορίες να νικήσουν τον Πούτιν;

Το αφήγημα του Βλαντίμιρ Πούτιν ότι η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία για να σώσει τον καταπιεσμένο λαό από «μια συμμορία ναρκομανών και νεοναζί» έχει τύχει καλής υποδοχής – στη Ρωσία. Ταυτόχρονα, όμως, έχει φιμώσει τις φωνές που ίσως να έλεγαν κάπως αλλιώς την ιστορία. Μήπως τελικά είναι αυτό το πραγματικό πεδίο της μάχης, η αφήγηση; Και τι ρόλο μπορεί να παίξει η λογοτεχνία όταν η αλήθεια έχει αποτύχει;
JO NESBO

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Οι διακοπές που δεν κάναμε φέτος

Ρεπορτάζ / Οι διακοπές που δεν κάναμε φέτος

Με τους μισθούς καθηλωμένους και τα κόστη των διακοπών να έχουν ξεφύγει, οι μεγάλες καλοκαιρινές εξορμήσεις που συνηθίζαμε μέχρι πρόσφατα, κατέληξαν σε «long weekends» για πολλούς, ενώ για άλλους ούτε καν αυτό δεν είναι πια επιλογή.
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
Βέτο τριών υπουργείων για τη Βασιλίσσης Όλγας – Αμετακίνητος ο Χάρης Δούκας

Αθήνα / Βέτο τριών υπουργείων για τη Βασιλίσσης Όλγας – Αμετακίνητος ο Χάρης Δούκας

Σε τροχιά μετωπικής σύγκρουσης μεταξύ κεντρικής διοίκησης και Δήμου Αθηναίων βρίσκεται πλέον το θέμα της λεωφόρου Βασιλίσσης Όλγας, μετά την απόφαση του δημοτικού συμβουλίου να προχωρήσει, κατά πλειοψηφία, στην επαναφορά της κυκλοφορίας οχημάτων και στη μετατροπή της σε δρόμο ήπιας κυκλοφορίας.
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
Η Νέα Δημοκρατία και οι δύο επιστροφές που θέλει

Ρεπορτάζ / Η Νέα Δημοκρατία και οι δύο επιστροφές που θέλει

Κάποιοι ελπίζουν στην επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα και άλλοι ζητάνε την επιστροφή του Γρηγόρη Δημητριάδη. Οι πληροφορίες της LiFO επιβεβαιώνουν τις συζητήσεις για την επιστροφή του Δημητριάδη, αλλά στο κόμμα και όχι στο Μαξίμου.
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ
Μετανάστες, ΜΚΟ και δικαιώματα στο στόχαστρο – η κυβέρνηση νομοθετεί τον αποκλεισμό

Οπτική Γωνία / Μετανάστες, ΜΚΟ και δικαιώματα στο στόχαστρο – η κυβέρνηση νομοθετεί τον αποκλεισμό

Η κυβέρνηση σκληραίνει ακόμα περισσότερο την αντιμεταναστευτική της πολιτική, στοχοποιώντας επιπλέον ξανά τις ΜΚΟ, ευτυχώς όμως όχι χωρίς «αντίλογο», παρά την απουσία ικανής αντιπολίτευσης και σε αυτό το πεδίο. 
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Με απειλούν από τις ΗΠΑ επειδή λέω “Free Palestine”»

Οπτική Γωνία / «Δέχομαι απειλές από τις ΗΠΑ επειδή λέω “Free Palestine”»

Η Ιωάννα Αλυγιζάκη μιλά για το γράμμα που έλαβε στο μαγαζί της στα Χανιά ενώ ο πρώην πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Αθηνών Μίνος Μωυσής σχολιάζει τις συνέπειες του περιστατικού και περιγράφει την ανησυχία του για τη μισαλλοδοξία στην Ελλάδα. 
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Δυο καράβια των παιδικών χρόνων

Οπτική Γωνία / Η αριστοκρατική Μαριλένα και η τραχιά Μυρτιδιώτισσα όργωσαν τις ελληνικές θάλασσες, αφήνοντας το στίγμα τους

Βίος και πολιτεία δυο καραβιών που έγραψαν τη δική τους ξεχωριστή ιστορία στα όχι άγνωστα αλλά και όχι πάντοτε ήρεμα νερά της Ελλάδας.
ΝΙΚΟΛΑΣ ΣΕΒΑΣΤΑΚΗΣ
«Η μόνη καλλιέργεια που σώθηκε είναι της καταναλωτικής πλάνης»

Ρεπορτάζ / «Η μόνη καλλιέργεια που σώθηκε είναι της καταναλωτικής πλάνης»

Ο συγγραφέας Γιάννης Μακριδάκης, που ζει στη Χίο και καλλιεργεί εκεί ο ίδιος τη δική του γη, περιγράφει στη LiFo την καθημερινότητα, που έχει αλλάξει ριζικά μετά τις φωτιές, και την προσπάθεια των κατοίκων να σταθούν ξανά στα πόδια τους.
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
Θα λήξει τον πόλεμο στην Ουκρανία ο Τραμπ και με ποιους όρους;

Βασιλική Σιούτη / Θα λήξει τον πόλεμο στην Ουκρανία ο Τραμπ και με ποιους όρους;

Πώς θα τελειώσει ο πόλεμος στην Ουκρανία και πόσο κοντά βρισκόμαστε σε αυτό το τέλος; Τραμπ και Πούτιν μοιάζουν αποφασισμένοι, αλλά ο Ζελένσκι και οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν βιάζονται.
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ
Μαζωνάκης: Το χρονικό μιας (ακόμα) διαπόμπευσης

Οπτική Γωνία / Μαζωνάκης: Το χρονικό μιας (ακόμα) διαπόμπευσης

Αν έβγαζε κάποιος ένα συμπέρασμα από τον χειρισμό της υπόθεσης αυτής, θα έλεγε πως «όλα ήταν ένα λάθος». Ένα λάθος το οποίο πολλοί δεν το βλέπουν ως τέτοιο, καθώς θεωρούν αυτονόητο να μαθαίνουν πληροφορίες για τις ζωές των άλλων, ακόμα και αν αυτές έχουν δυσκολίες και απαιτούν σεβασμό.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΕΛΑΚΗΣ
Για τους «εμπρηστές της Πάτρας»: Ιδεολογικές καταχρήσεις μιας φωτογραφίας

Οπτική Γωνία / Για τους «εμπρηστές της Πάτρας»: Ιδεολογικές καταχρήσεις μιας φωτογραφίας

Από που προκύπτει το αναρχικό, πόσο μάλλον κάποιο «κομμουνιστικό» προφίλ των «εμπρηστών»; Από ένα σκουλαρίκι, την είδηση για το χασίς και τα τσίπουρα, τα ρούχα που είναι αυτά που συναντάς σε πλήθος εικοσάρηδων σε πλατείες και δρόμους της χώρας;
ΝΙΚΟΛΑΣ ΣΕΒΑΣΤΑΚΗΣ
Υπάρχει όντως λόγος να επιστρέψει ο Τσίπρας;

Οπτική Γωνία / Υπάρχει όντως λόγος να επιστρέψει ο Τσίπρας;

Υπάρχει ανάγκη στην πολιτική ζωή για ένα νέο κόμμα; Υπάρχει κρίσιμος ζωτικός χώρος που δεν έχει εκπροσώπηση; Μπορεί να ξεπεραστούν ή, έστω, να αμβλυνθούν οι έντονα αρνητικές μνήμες από τη διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ; Είναι ο Αλέξης Τσίπρας το ιδανικό πρόσωπο;
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΕΛΑΚΗΣ