— Κάποιοι θεωρούν υποχώρηση την υποψηφιότητά σας για την Ευρωβουλή, καθώς έτσι εγκαταλείπετε τον αγώνα σας να ορκιστείτε δήμαρχος Χειμάρρας, όπως αποφάσισαν οι δημότες της πόλης σας. Αν εκλεγείτε και πάτε στις Βρυξέλλες, δεν θα διευκολύνετε αυτούς που προσπαθούσαν να σας εμποδίσουν να βρεθείτε στον δήμο της Χειμάρρας;
Εκείνοι που τα λένε αυτά δεν γνωρίζουν πως, εάν καταδικαστώ τελεσίδικα έστω και με μία ημέρα φυλάκισης από τα αλβανικά δικαστήρια, θα πάψω αυτομάτως να είμαι δήμαρχος και δεν θα έχω δικαίωμα να κατέβω ξανά υποψήφιος σε εκλογές. Τα αλβανικά δικαστήρια ελέγχονται απολύτως από τον Ράμα. Σε πρώτο βαθμό, σε μια δίκη παρωδία, όπου ο μόνος μάρτυρας παραδέχθηκε στο δικαστήριο ότι είχε χρηματιστεί από την αλβανική αστυνομία, με καταδίκασαν σε δύο χρόνια φυλακή. Θα μου προκαλέσει έκπληξη αν δεν καταδικαστώ στο Εφετείο, δεδομένου ότι εξαρχής αυτή ήταν η επιθυμία του Ράμα. Οπότε, αν δεν κατέβαινα για την Ευρωβουλή, θα έπρεπε να δεχτούμε μοιρολατρικά την απόφαση Ράμα και έτσι, ουσιαστικά, θα εγκαταλείπαμε τον αγώνα μας. Αντιθέτως, αν εκλεγώ ευρωβουλευτής, θα μπορέσω να αγωνιστώ και για τον δήμο της Χειμάρρας και τα δικαιώματά μας συνολικά. Οπότε, όχι μόνο δεν εγκαταλείπω τον αγώνα αλλά θα τον συνεχίσω από την καρδιά της Ευρώπης.
— Μπορείτε να μας εξηγήσετε ποιο είναι το πρόβλημα με τις περιουσίες των Χειμαρριωτών;
Επί Χότζα πήρανε τα σπίτια και τις περιουσίες μας. Το 1991 μας έδωσαν κάτι χαρτιά που επέτρεπαν να καλλιεργούμε τα χωράφια μας, χωρίς όμως να πάρουμε τίτλους ιδιοκτησίας. Παρά τους νόμους που έχουν ψηφιστεί, έχουν δώσει ελάχιστους τίτλους ιδιοκτησίας. Να φανταστείτε ότι σε σύνολο 8.500 αιτήσεων στη Χειμάρρα, μέχρι το Πάσχα του 2024 είχαν δώσει τίτλους ιδιοκτησίας σε 40 άτομα και την περασμένη εβδομάδα ο Ράμα έδωσε ξαφνικά τίτλους σε 370 δικαιούχους. Ήταν τίτλοι ιδιοκτησίας για σπίτια χτισμένα πριν από το 1990, στα οποία κατοικούμε, όχι για τα χωράφια μας, τα οποία καταπατούν οι κολλητοί του καθεστώτος. Εμφανίζονται, λοιπόν, μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα και εκμεταλλεύονται την ασάφεια των τίτλων, παίρνοντας από το κράτος το δικαίωμα να κάνουν «στρατηγικές επενδύσεις» στον τουρισμό∙ και χάνουν οι άνθρωποι τις περιουσίες τους. Εκεί μπαίνει στη μέση και ο δήμος που επιβεβαιώνει τους τίτλους ιδιοκτησίας. Γι’ αυτό δεν θέλουν να ελέγξουμε εμείς τον δήμο, για να μην μπορούμε να αντισταθούμε στα σχέδια καταπάτησης.
Θα προσπαθήσω να αναδείξω τα θέματα με όλα τα εργαλεία και τα μέσα που θα μου δώσει των Ευρωκοινοβούλιο για να πιέσω την Αλβανία να κάνει σεβαστά τα δικαιώματά μας. Το έχω πει πολλές φορές ότι ο αγώνας μου δεν είναι προσωπικός αλλά για το κράτος δικαίου, τις ελευθερίες και την αξιοπρέπεια όλων.
— Αυτό το πρόβλημα με τις περιουσίες των Χειμαρριωτών αφορά μόνο την ελληνική μειονότητα ή και πολίτες της πλειονότητας;
Ισχύει για όλους, αλλά επειδή η πλειοψηφία στην περιοχή είναι ελληνικής καταγωγής, το θέμα έχει κι αυτήν τη διάσταση. Εμείς, πάντως, δεν λέμε «δώστε τίτλους ιδιοκτησίας μόνο στους Έλληνες», αλλά «δώστε σε όλους». Η Χειμάρρα έχει την ομορφότερη ακτογραμμή στην Αλβανία, κάπου 60 χιλιόμετρα. Εδώ έρχονται για τουρισμό, εδώ χτίζουν ξενοδοχεία. Ο Ράμα δεν θέλει οι ντόπιοι να είμαστε μέρος αυτής της ανάπτυξης. Όλο το μαύρο χρήμα της Αλβανίας, που όλοι γνωρίζουν τις πηγές του, θέλει να ξεπλυθεί στη Χειμάρρα μέσα από τουριστικές δραστηριότητες. Βασίζονται, λοιπόν, στην έλλειψη τίτλων ιδιοκτησίας και καταπατούν τις περιουσίες μας.
— Ποια είναι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ελληνική μειονότητα στην Αλβανία σήμερα;
Το περιουσιακό είναι το πρώτο. Μαζί είναι και το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού. Ενώ θεωρητικά έχει ψηφιστεί νόμος για την προστασία των μειονοτήτων, δεν έχουν ψηφιστεί οι εφαρμοστικοί νόμοι που έχουν να κάνουν με τη χρήση της μειονοτικής γλώσσας και τον προσδιορισμό όσων δηλώνονται μειονοτικοί. Ζητάμε, επίσης, στις περιοχές όπου κατοικεί κατά πλειοψηφία αριθμός μειονοτικών να έχουμε εκπαίδευση σε όλες τις βαθμίδες. Δεν δεχόμαστε τη διοικητική διαίρεση του 2014 για τους δήμους των περιοχών όπου κατοικούν κατά πλειοψηφία Έλληνες. Στη Χειμάρρα πρόσθεσαν αλβανοχώρια με μουσουλμάνους, με τα οποία δεν είχαμε ιστορικά καμία σχέση. Στον δήμο Φοινίκης εξαίρεσαν κάποια χωριά που ήταν πάνω στη θάλασσα και τα ένωσαν με τον δήμο Αγίων Σαράντα για να ελέγχουν το θαλάσσιο μέτωπο. Έχουμε πρόβλημα και με την απογραφή, που ενώ έχει γίνει ηλεκτρονικά και έχει τελειώσει από τις 15 Νοεμβρίου, δεν έχουμε δει ακόμη τα αποτελέσματά της. Εμάς, στη Χειμάρρα, επί παραδείγματι, δεν μας θεωρούν Έλληνες.
— Γιατί οι Έλληνες που ζουν στη Χειμάρρα δεν θεωρούνται μέλη της ελληνικής μειονότητας;
Από το 1919 μέχρι το 1945 το κράτος μάς θεωρούσε Έλληνες. Επειδή το 1945 δεν πήραμε μέρος στο δημοψήφισμα του Χότζα για να μετατραπεί η Αλβανία σε κομμουνιστικό κράτος, μας εξαίρεσαν από τις μειονοτικές περιοχές. Υπάρχουν και αλλού Έλληνες που δεν αναγνωρίζονται ως μειονοτικοί, στις πόλεις των Αγίων Σαράντα, του Αργυροκάστρου και της Κορυτσάς ή στη Νάρτα έξω από τον Αυλώνα. Εμείς ήμασταν διαχρονικά οι πιο καταπιεσμένοι γιατί δεν απολαμβάναμε τα δικαιώματα που προβλέπονταν για την Ελληνική Εθνική Μειονότητα. Δεν είχαμε σχολεία, δεν μπορούσαμε να μιλήσουμε τη γλώσσα μας έξω από το σπίτι. Στους γονείς μου δεν επέτρεψαν καν να μου δώσουν ελληνικό όνομα. Το Διονύσιος το πρόσθεσα εγώ όταν ήρθα στην Ελλάδα 20 χρονών. Επειδή στη Χειμάρρα δεν μας άφηναν να έχουμε σχολείο στη γλώσσα μας, φτιάξαμε ως αδελφότητα ένα ιδιωτικό σχολείο. Και σε αυτό, όμως, οι Αλβανοί δεν μας επιτρέπουν να λειτουργούμε τις τελευταίες τάξεις του λυκείου και πρέπει να πάμε σε αλβανικό λύκειο.
— Αν εσείς εκλεγείτε, τι θεωρείτε ότι μπορείτε να κάνετε για τα προβλήματα της μειονότητας;
Θα προσπαθήσω να αναδείξω τα θέματα με όλα τα εργαλεία και τα μέσα που θα μου δώσει των Ευρωκοινοβούλιο για να πιέσω την Αλβανία να κάνει σεβαστά τα δικαιώματά μας. Το έχω πει πολλές φορές ότι ο αγώνας μου δεν είναι προσωπικός αλλά για το κράτος δικαίου, τις ελευθερίες και την αξιοπρέπεια όλων.
— Θα υπερασπιζόσασταν στην Ευρωβουλή τα δικαιώματα μιας άλλης μειονότητας, αν αυτά θίγονταν;
Με μεγάλη χαρά. Ειδικά εγώ, που έχω ζήσει από πρώτο χέρι τι σημαίνει να μην μπορείς να πεις ότι είσαι Έλληνας, να μιλήσεις τη γλώσσα σου, να δείξεις όλα αυτά για τα οποία είσαι περήφανος, έχω έναν λόγο παραπάνω να σέβομαι τις ελευθερίες και τα δικαιώματα κάθε πολίτη.
— Έχει βιώσει ρατσισμό η ελληνική μειονότητα της Αλβανίας;
Παλαιότερα γίνονταν περισσότερες δυσμενείς διακρίσεις, οπότε, ναι, υπήρχε ρατσισμός. Σήμερα η κατάσταση είναι κάπως καλύτερη, αλλά, όπως έδειξε η δική μου περίπτωση, αν δεν πηγαίνεις με τα νερά του καθεστώτος, δεν διστάζουν να χρησιμοποιήσουν αυταρχικές πρακτικές πέρα από κάθε έννοια κράτους δικαίου.
— Το θέμα της ελληνικής μειονότητας της Αλβανίας στο παρελθόν έχει τεθεί από πολλούς Έλληνες ευρωβουλευτές και όλες τις παρατάξεις στις Βρυξέλλες. Ωστόσο, δεν φάνηκε να συγκινείται η Ευρωβουλή ιδιαίτερα με το θέμα αυτό. Για ποιον λόγο πιστεύετε ότι η καταπάτηση των δικαιωμάτων μιας μειονότητας δεν συγκινεί όσο θα περίμενε κανείς; Μήπως κάνει κάποιο λάθος η ελληνική πλευρά;
Δεν ισχύει πάντα αυτό. Στη δική μου περίπτωσης εκδόθηκε ψήφισμα στήριξής μου από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπως υπήρξε ομόφωνο ψήφισμα και από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, που είναι το μεγαλύτερη στην Ε.Ε. Από κει και πέρα, η Ε.Ε. δεν λειτουργεί ως μία οντότητα. Τα κράτη-μέλη έχουν τα δικά τους συμφέροντα που πολλές φορές έχουν μεγαλύτερη σημασία, ενώ και η γραφειοκρατία έχει τις δικές τις προτεραιότητες. Η αντιπροσωπεία της Ε.Ε. π.χ. που εδρεύει στα Τίρανα κρίνεται από την πρόοδο που έχει επιτελέσει η Αλβανία. Αν στην έκθεσή τους γράψουν ότι δεν πάει καλά η Αλβανία, θα είναι σαν να λένε ότι οι ίδιοι έχουν αποτύχει. Οπότε συχνά κάνουν τα στραβά μάτια. Αν, βέβαια, έχουμε εκπροσώπηση στο Ευρωκοινοβούλιο, τότε, όπως όλοι καταλαβαίνουν, ο έλεγχος της Αλβανίας σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα της μειονότητας και τα ζητήματα κράτους δικαίου θα είναι αυστηρότερος.
— Μπορεί η ελληνική μειονότητα να γίνει γέφυρα φιλίας μεταξύ του αλβανικού και του ελληνικού λαού και να συμβάλει σε πιο ουσιαστική προσέγγιση της Αλβανίας με την Ε.Ε.; Γιατί αυτό μοιάζει δύσκολο μέχρι τώρα;
Η σχέση μεταξύ των δύο λαών πάει καλά. Και μέσα στην Αλβανία, όπου οι σχέσεις των Ελλήνων μειονοτικών είναι σε γενικές γραμμές καλές με τον αλβανικό λαό, και στην Ελλάδα με τις χιλιάδες αλβανικές οικογένειες που ζουν και εργάζονται στη χώρα. Υπάρχει συνύπαρξη στους χώρους εργασίας, υπάρχουν πλέον και μεικτοί γάμοι. Αυτό πρέπει να συνεχιστεί. Και αυτό θέτει σε κίνδυνο ο Ράμα με τις πρακτικές του. Είδατε και με την πρόσφατη επίσκεψή του στην Αθήνα πώς προσπάθησε να προκαλέσει και να στρέψει φιλήσυχους Αλβανούς πολίτες εναντίον του ελληνικού κράτους.
— Ήσασταν πάντα κοντά στη Νέα Δημοκρατία πολιτικά;
Ως εκπρόσωπος της μειονότητας παλιά είχα συνεργαστεί και μιλούσα με όλα τα ελληνικά κόμματα. Πρώτη φορά στη ζωή μου ψήφισα στην Ελλάδα το 2009, και από τότε μέχρι σήμερα ψηφίζω Νέα Δημοκρατία. Όλη μου τη ζωή αγωνίζομαι για την υπεράσπιση της ταυτότητάς μας, της γλώσσας μας, της θρησκείας μας, του πολιτισμού μας. Αυτά θεωρώ ότι αγκαλιάζουν όλους τους Έλληνες. Όπως ο αγώνας μου για κράτος δικαίου, δικαιώματα και ελευθερίες των πολιτών αγγίζουν και αρκετούς Αλβανούς, γι’ αυτό και στις δημοτικές εκλογές ψηφίστηκα και από Αλβανούς ψηφοφόρους.
