ΤΟΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΚΑΙΡΟ η περίφημη Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ερωτοτροπεί πολιτικά με την ακροδεξιά πρωθυπουργό της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής βλέπει αυτό που βλέπουν όλοι όσοι παρατηρούν τι συμβαίνει στο εσωτερικό των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης: η ακροδεξιά, με διαφορετικές μορφές και εκφράσεις, αναμένεται να δείξει τα δόντια της την Κυριακή των επικείμενων ευρωεκλογών.
Η Λάιεν, σχεδόν απελπισμένη, αναζητεί επαφές με όλους, από τις ακροδεξιές Λεπέν και Μελόνι μέχρι τους σοσιαλιστές και τους φιλελεύθερους· η αγωνία της να βρει συμμάχους που θα τη στηρίξουν για μια νέα προσοδοφόρα θητεία στην Κομισιόν είναι κάτι περισσότερο από εμφανής.
Προκειμένου να πετύχει τον στόχο της αφήνει στην άκρη την πρακτική που ακολουθούσαν πάγια από παλιά ακόμα και συντηρητικοί πολιτικοί, δηλαδή καμία συμμαχία με την ακροδεξιά, μια τακτική που στη Γαλλία ονόμαζαν «τείχος προστασίας». Η Λάιεν γκρέμισε αυτόν τον τοίχο και είναι ικανή να συμμαχήσει ακόμα και με τον διάβολο γι’ αυτήν τη θέση. Προκειμένου να πετύχει τον στόχο της, συνομιλεί με την ακροδεξιά, δημιουργώντας συνθήκες νομιμοποίησής της.
Οι δημόσιες συζητήσεις για την επικείμενη άνοδο της ακροδεξιάς με κάθε μορφή και ιδιοτυπία που έχει στη χώρα μας απουσίασαν. Φερόμαστε να σαν μη βλέπουμε ότι ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού έλκεται ολοένα περισσότερο από τον λαϊκισμό και την ακροδεξιά, την ξενοφοβία και την επιστροφή σε βαθιά συντηρητικές επιλογές.
Το περιοδικό «Politico», εδώ και αρκετό καιρό, καταγράφει την πορεία των κομμάτων στην Ευρώπη εν όψει των ευρωεκλογών. Όλες οι καμπύλες των δημοσκοπήσεων δείχνουν ότι η ακροδεξιά επελαύνει, συχνά παραπέμποντας στις άγριες εποχές του Μεσοπολέμου. Ακόμα και το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, που εδώ και χρόνια κερδίζει την πρώτη θέση στο Ευρωκοινοβούλιο, φαίνεται να υποχωρεί· οι πληροφορίες λένε πως μετά την Κυριακή των ευρωπαϊκών εκλογών είναι πολύ πιθανό τα (ευτυχώς) διασπασμένα ακροδεξιά και λαϊκιστικά κόμματα αθροιστικά σε ολόκληρη την Ευρώπη να αποτελούν ίσως και την πρώτη δύναμη. Είναι σχεδόν ανατριχιαστική μια τέτοια εξέλιξη.
Είναι αλήθεια ότι από το 1999, που δεν είναι και τόσο μακριά, το πολιτικό κέντρο της Ευρώπης έχει μετατοπιστεί προς τα δεξιά. Η κυριαρχία των σοσιαλιστών είχε τελειώσει, το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα αναδείχθηκε πρώτη δύναμη και ως τώρα τη διατηρεί. Οι εκλογές της Κυριακής αναμένεται να επιβεβαιώσουν ότι το κέντρο στην Ευρώπη έχει γείρει ακόμα πιο δεξιά. Σοσιαλιστικά, φιλελεύθερα και αριστερά κόμματα συνεχίζουν να περνούν μια μεγάλη κρίση ταυτότητας και το ένα μετά το άλλο τα ακροδεξιά σχήματα απειλούν να κυριαρχήσουν στην άλλοτε πιο δημοκρατική ήπειρο.
Ακροδεξιά και λαϊκιστικά κόμματα έχουν εδραιώσει την επιρροή τους στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης. Σε έξι από αυτές (Ιταλία, Φινλανδία, Σλοβακία, Ουγγαρία, Κροατία και Τσεχία) η ακροδεξιά ήδη κυβερνά, στη Σουηδία οι εθνικιστές είναι η δεύτερη μεγαλύτερη δύναμη στο Κοινοβούλιο της χώρας, στην Ολλανδία ο ακροδεξιός Βίλντερς είναι στα πρόθυρα της εξουσίας για τον σχηματισμό της πιο συντηρητικής κυβέρνησης που είχε ποτέ η χώρα στην ιστορία της.
Ο κόσμος αλλάζει δραματικά και αυτό συμβαίνει ακόμα και σε χώρες που είχαν βαθιά δημοκρατική παράδοση. Η Λεπέν δεν θα πάει απλώς καλά στις επικείμενες ευρωεκλογές αλλά ήδη ετοιμάζεται για την ανάληψη της προεδρίας της χώρας της – στη Γαλλία αναζητούν ήδη λύση για να αντιμετωπίσουν αυτόν τον κίνδυνο, αλλά δεν υπάρχει κάποια ένδειξη ότι αυτό είναι πιθανό να αποφευχθεί. Ο Μακρόν δεν φαίνεται να τα καταφέρνει αυτή την φορά. Σε αυτόν τον νέο κόσμο σε ελάχιστα χρόνια αναμένεται να κυριαρχούν ο Τραμπ (η επανεκλογή του οποίου θεωρείται σίγουρη), η Λεπέν, ο ακροδεξιός ηγέτης του AfD στη Γερμανία και μερικοί γραφικοί λαϊκιστές και ακροδεξιοί σε πολλές άλλες χώρες.
Εν όψει αυτής της εφιαλτικής πραγματικότητας, η χώρα μας δεν αποτελεί όαση δημοκρατίας. Η ακροδεξιά μπορεί έχει πολλές διαφορετικές εκφράσεις, να είναι πολυδιασπασμένη, να μην έχει έναν ηγέτη που να μπορεί να τις βάλει όλες κάτω από την ίδια πολιτική στέγη, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι μεγάλες πληθυσμιακά ομάδες πολιτών δεν έχουν κάνει ανάλογες επιλογές. Η ελληνική κοινωνία ακολουθεί τις ευρωπαϊκές, γέρνει ολοένα περισσότερο προς την ακροδεξιά.
Η προεκλογική περίοδος κινήθηκε κυρίως γύρω από την κινδυνολογία Μητσοτάκη για σταθερότητα, τις επισκέψεις Κασσελάκη στα τηλεοπτικά πρωινάδικα και την αγωνία του Ανδρουλάκη να κερδίσει τουλάχιστον τη δεύτερη θέση. Οι δημόσιες συζητήσεις για την επικείμενη άνοδο της ακροδεξιάς με κάθε μορφή και ιδιοτυπία που έχει στη χώρα μας απουσίασαν. Φερόμαστε να σαν μη βλέπουμε ότι ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού έλκεται ολοένα περισσότερο από τον λαϊκισμό και την ακροδεξιά, την ξενοφοβία και την επιστροφή σε βαθιά συντηρητικές επιλογές. Τα περισσότερα μέσα ενημέρωσης στον κλειστό μικρόκοσμό μας δεν μεταφέρουν τι συμβαίνει στην υπόλοιπη Ευρώπη, και ας είναι όλα αυτά εξαιρετικά ανησυχητικά και για τη χώρα μας.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
