ΤΗΝ «ΧΡΥΣΗ» ΤΟΥ επέτειο γιορτάζει φέτος το Πολυτεχνείο, όσο ανάρμοστος κι αν μοιάζει ένας χαρακτηρισμός που χρησιμοποιείται συνήθως σε γάμους και σε βασιλείες για μια εξέγερση που έτρεφε στα σπλάχνα της ψευδαισθήσεις μεγαλύτερες από την πτώση της χούντας.
Μισός αιώνας είναι πολύς καιρός, μια ζωή ολόκληρη. Κατά περίεργο τρόπο όμως, έχω την αίσθηση ότι ενώ το 1973 μοιάζει προϊστορικό σχεδόν, το Πολυτεχνείο δεν φαίνεται πιο μακρινό απ’ όσο φαινόταν δεκαετίες πριν. Θυμάμαι την αμηχανία –γονέων, καθηγητών και μαθητών– όταν ξεκίνησε να γιορτάζεται στα σχολεία η επέτειος λίγο μετά την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία.
Θυμάμαι ως μαθητής γυμνασίου την «μπάντα» του σχολείου (τέσσερα φρικιά από το λύκειο) να παίζει στην πρώτη γιορτή του Πολυτεχνείου τη «Συγκέντρωση της ΕΦΕΕ» και να εμφανίζεται ξανά επί σκηνής όταν η τελετή είχε λάβει επίσημα τέλος και οι «επίσημοι» –ο λυκειάρχης, και οι περισσότεροι καθηγητές και γονείς– είχαν αποχωρήσει, για να παίξει στη ζούλα το Paranoid.
Αυτό που ηχούσε φάλτσα ήδη από τη δεκαετία του ’80 ή και από ακόμα παλιότερα ίσως ήταν η λεγόμενη «γενιά του Πολυτεχνείου» που έμοιαζε να αποτελείται κυρίως από πολιτικούς καριέρας και πάσης φύσεως οπορτουνιστές ινστρούχτορες.
Η εξέγερση του Πολυτεχνείου ως πολύτιμος συμβολισμός και ως μια σπάνια υπερβατική στιγμή πέρα από τον χώρο και τον χρόνο άντεχε και αντέχει ακόμα, κι ας βλέπουμε κάθε χρόνο να βγαίνουν από τις τρύπες τους όλο και περισσότεροι αρνητές που αμφισβητούν όχι μόνο τη σημασία αλλά και την ίδια της την υπόσταση. Αυτό που ηχούσε φάλτσα ήδη από τη δεκαετία του ’80 ή και από ακόμα παλιότερα ίσως ήταν η λεγόμενη «γενιά του Πολυτεχνείου» που έμοιαζε να αποτελείται κυρίως από πολιτικούς καριέρας και πάσης φύσεως οπορτουνιστές ινστρούχτορες.
Το πόσο μοιάζει να έχει κακογεράσει αυτή η «γενιά» στην κοινή συνείδηση προκύπτει και από τις δύο δημοσκοπήσεις για την «κληρονομιά» του Πολυτεχνείου πενήντα χρόνια μετά, που παρουσιάστηκαν αυτή την εβδομάδα.
Στην πρώτη, της Kappa Research, όπου οι μισοί (περίπου) εμφανίζονται να θεωρούν ότι το Πολυτεχνείο σήμερα συμβολίζει την «ενότητα» και οι μισοί (περίπου) τον «διχασμό», ένα βασικό ερώτημα αφορά τον «ρόλο της "γενιάς του Πολυτεχνείου" από την πτώση της δικτατορίας έως σήμερα. Μόλις το 30% συνολικά την αξιολογεί «θετικά» (9%) ή «μάλλον θετικά» (21%) ενώ οι αρνητικές απόψεις υπερτερούν, σε ποσοστό 65%, με το 33% να απαντά «μάλλον αρνητικά» και το 32% «αρνητικά».
Αντίστοιχο είναι και το σχετικό πόρισμα της άλλης δημοσκόπησης για τα 50χρονα του Πολυτεχνείου που έγινε από τη Metron Analysis για λογαριασμό του Βήματος και φέρει το «trendy» χαρακτηριστικό ότι δεν χρησιμοποιεί τις παραδοσιακές ηλικιακές κατηγορίες (17-34, 35-54, 55-64, 65+) αλλά προτιμά την αμερικανική «γενεαλογική» ορολογία.
Η ερώτηση-παγίδα που τέθηκε είναι η εξής: «Κατά τη γνώμη σας, αυτό που λέμε "γενιά του Πολυτεχνείου" και οι πρωταγωνιστές των γεγονότων του Πολυτεχνείου είναι ταυτόσημα πράγματα ή διαφορετικά;». Η Generation Z (17-26 ετών) απαντά «διαφορετικά» σε ποσοστό 56%, οι Millennials (27-42) σε ποσοστό 58%, η Generation X (43-58) σε ποσοστό 61% και οι Boomers (59-77), που εν προκειμένω έχουν λερωμένη τη φωλιά τους, σε ποσοστό 52%.
Η αρνητική αξιολόγηση της «γενιάς του Πολυτεχνείου», ό,τι κι αν εννοούμε με αυτό, φαίνεται να υπερισχύει σε όλες τις ηλικίες και να διαπερνά ολόκληρο σχεδόν το πολιτικό φάσμα, έστω και για διαφορετικούς λόγους κατά περίπτωση. Μου φαίνεται όμως λίγο άδικο να τσουβαλιάζονται μέσα σ’ αυτήν τη δυσφημισμένη κατηγορία εκείνοι οι αφανείς ήρωες της εξέγερσης που ακολούθως αποτραβήχτηκαν, μαζεύτηκαν, «κάηκαν», χάθηκαν ανάμεσα στις σκιές και τις ματαιωμένες προσδοκίες της μακράς μεταπολίτευσης.
