Την άνοιξη του 2019, ένας ευγενικός Ιρανός μέσης ηλικίας εμφανίστηκε σε ένα δικηγορικό γραφείο στην ελβετική πόλη Zug. Ονομαζόταν Saeed Alikhani και μιλούσε άπταιστα αγγλικά με ελαφρύ λόξιγκα.
Ο Ιρανός Alikhani δήλωσε ότι εργαζόταν ως λογιστής για την εγγεγραμένη στα μητρώα του Παναμά εταιρεία εμπορίας πρώτων υλών Ocean Glory Giant, η οποία ήθελε να δημιουργήσει offshore εταιρείες για έναν ασυνήθιστο εμπορικό μηχανισμό.
Η εταιρεία ζητούσε τη σύναψη ναυτικών ενέχυρων – δηλαδή ένα ενέχυρο σε πλοίο αντί για παραδοσιακό δάνειο – σε δεξαμενόπλοια για εγγυήσεις εμπορικών συναλλαγών με κινέζους αγοραστές. Αν δεν λάμβανε πληρωμή, θα μπορούσε να διεκδικήσει το πλοίο από την αντίθετη πλευρά.
Οι πρώτες έρευνες του δικηγόρου αποκάλυψαν ότι τα φορτία πετρελαίου δεν ήταν τόσο αθώα όσο ισχυριζόταν ο Alikhani. Ανάλυση δεδομένων πλοήγησης από τους FT και C4ADS έδειξε ότι τα πλοία χρησιμοποιούνταν κυρίως για τη μεταφορά δισεκατομμυρίων δολαρίων πετρελαίου από Ιράν, Βενεζουέλα και αργότερα Ρωσία.
Κάθε δεξαμενόπλοιο ανήκε σε διαφορετική εταιρεία με κινέζους διευθυντές χαμηλού προφίλ. Παράλληλα, ορισμένοι συνδέονταν με άτομα και οντότητες υπό κυρώσεις των ΗΠΑ κατά τη θητεία του Trump.
Η Ocean Glory φαίνεται ότι λειτουργούσε ως “υπερ-μεσίτης” για κυρώσεις. Τα ναυτικά ενέχυρα επέτρεπαν στην εταιρεία να εκτελεί εμπορικές συναλλαγές παρά τις κυρώσεις, μεταφέροντας εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου στην Κίνα.
Αν και οι δικηγόροι στη συνέχεια απέσυραν τη συμμετοχή τους, η πρακτική συνεχίστηκε έως το 2024. Σύμφωνα με ανάλυση, τα πλοία μετέφεραν τουλάχιστον 130 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου αξίας 9,6 δισ. δολαρίων, με το 93% να καταλήγει στην Κίνα.
Η αποκάλυψη των δικτύων offshore, των ναυτικών ενέχυρων και των χρηματοδοτικών μηχανισμών δείχνει πώς το Ιράν εξάγει όχι μόνο πετρέλαιο, αλλά και όλο το playbook παράκαμψης κυρώσεων, με μεθόδους που πλέον εφαρμόζονται και για Ρωσία και Βενεζουέλα.
Με πληροφορίες από Financial Times
