Είναι ένα από τα πιο απρόσιτα και συνάμα «θελκτικά» για τους εξερευνητές κουφάρια στα βάθη των Ωκεανών.
Το Endurance του Ernest Shackleton βυθίστηκε στην Ανταρκτική πριν από ένα και πλέον αιώνα. Κι έκτοτε, κάθε προσπάθεια για τον εντοπισμό τού ξύλινου ναυαγίου, όσο φιλόδοξα κι αν ξεκινούσε, απόβαινε ατελέσφορη.
Το βάθος των 3.000 μέτρων όπου βρίσκεται βυθισμένο το ιστορικό κουφάρι δεν είναι ο κύριος λόγος τής δυσχέρειας των κατά καιρούς αποστολών. Η βασική δυσκολία είναι ο αμείλικτος θαλάσσιος πάγος.
Οι παγωμένοι όγκοι που κύκλωσαν, συνέθλιψαν και κατάπιαν το ξύλινο σκαρί στη θάλασσα Γουέντελ μεταξύ Οκτωβρίου και Νοεμβρίου του 1915, έγιναν και ο συμπαγής και, προσώρας ασύλητος, τάφος του.
Ακόμη και στην εποχή της υψηλής τεχνολογίας, των δορυφόρων και των ατσάλινων παγοθραυστικών, ο εντοπισμός του Endurance παραμένει ένα εγχείρημα στη σφαίρα του ακατόρθωτου.
«Πιστέψτε με, είναι κάπως τρομακτικό» παραδέχεται ο Μένσουν Μπάουντ, θαλάσσιος αρχαιολόγος που ετοιμάζεται για ακόμη μία εξερευνητική απόπειρα.
«Ο συμπαγής πάγος της θάλασσας Γουέντελ είναι διαρκώς σε δεξιόστροφη κίνηση. Ανοίγει, σφίγγει και ξανα-απομακρύνεται. Είναι ένα πραγματικά βάναυσο, φονικό περιβάλλον αυτό στο οποίο μπαίνουμε» εξηγεί.
Η αποκαλούμενη Αυτοκρατορική Διανταρκτική Αποστολή του Βρετανού θαλασσοπόρου ιρλανδικής καταγωγής διήρκησε από το 1914 έως το 1917. Ο τολμηρός ιππότης του βρετανικού στέμματος οραματίστηκε να διασχίσει πρώτος την παγωμένη Ανταρκτική. Ωστόσο, το σκάφος που μετέφερε εκείνον και το 28μελές πλήρωμα, χάθηκε για πάντα στα παγωμένα νερά της Ανταρκτικής, βυθίζοντας μαζί με τον εξοπλισμό και ένα από τα πιο φιλόδοξα όνειρα.
Ο θρύλος του ενισχύθηκε από τον ηράκλειο άθλο του πληρώματος, τους επόμενους μήνες μετά τη βύθιση του σκάφους τους, για την επιβίωσή τους. Γι'αυτό και οι κατά καιρούς αποστολές επίσης τολμηρών επιστημόνων και εξερευνητών υπερισχύουν της δυσκολίας τού τρομακτικού εγχειρήματος.
«Τι θα σήμαινε να βρούμε το Endurance; Πρόκειται για το σπουδαιότερο "κυνήγι" ναυαγίου που μπορεί να αναλάβει κανείς. Το να το εντοπίσεις; Δεν υπάρχει κάτι καλύτερο από αυτό. Οπότε, εξ ορισμού η ζωή μου θα πάρει την κατιούσα μετά» λέει ο Μπάουντ.
Η αρχαιολογική αυτή αποστολή γίνεται στο πλαίσιο του πρότζεκτ Endurance22. Το κυνήγι του αγνοούμενου Endurance οργανώνεται από το alklands Maritime Heritage Trust και η αποστολή ξεκινά με το ερευνητικό σκάφος Agulhas II αυτήν την εβδομάδα από το Κέιπ Τάουν.
Είναι το δεύτερο ταξίδι του Agulhas II στην περιοχή, καθώς η πρώτη απόπειρα, παρότι προχώρησε σε σχέση με άλλες, απέτυχε κι αυτή.
Διδαχτήκαμε σημαντικά πράγματα, αναφέρει ο επικεφαλής της αποστολής, δρ. Τζον Σιαρς που αποκαλύπτει πως αυτή τη φορά θα υπάρχει βοήθεια κι από ελικόπτερα.
«Θα επιστρατεύσουμε το ερευνητικό υποβρύχιό μας από το πρυμναίο κατάστρωμα του Agulhas. Όμως, θέλαμε να έχουμε την εναλλακτική πως, στην περίπτωση που συναντήσουμε σοβαρές συνθήκες και δεν μπορούμε να φτάσουμε πάνω από την περιοχή του ναυαγίου, θα μεταφέρουμε αεροπορικώς το "στρατόπεδό" μας στην περιοχή έρευνας» εξηγεί ο βετεράνος πολικός γεωγράφος.
«Θα εγκατασταθούμε στον πάγο, θα κάνουμε γεώτρηση και θα ρίξουμε το υποβρύχιο σκάφος μας στο νερό μ'αυτό τον τρόπο» συμπληρώνει.
Η ομάδα έχει προετοιμαστεί στην τεχνική υδραυλικής γεώτρησης για τη δημιουργία κενών πάχους 3 μέτρων στον πάγο.
Για την τελευταία ερευνητική αποστολή, το επιλεγμένο υποβρύχιο όχημα θα συνδέεται μέσω καλωδίου οπτικών ινών. Αν εντοπιστεί το ναυάγιο, θα ενεργοποιηθεί αυτομάτως η διαδικασία της καταγραφής.
«Στο Saa Sabertooth έχει προσαρμοστεί σόναρ πλευρικής σάρωσης μεγάλης εμβέλειας το οποίο προμηθεύει στην επιφάνεια, είτε στο πλοίο, είτε στην ερευνητική κατασκήνωση, εικόνες του βυθού» λέει ο Νίκο Βίντεντ, επιβλέπων της αποστολής.
«Αν ο στόχος εμφανιστεί κάτω από το υποβρύχιο όχημα, μπορούμε με το πάτημα ενός κουμπιού να διακόψουμε το σχέδιο και να πετάξουμε σαν drone στο στόχο προκειμένουμε να το ελέγξουμε διπλά» προσθέτει.
Αν τελικά η αποστολή Endurance22 καταφέρει να εντοπίσει το αγνοούμενο κουφάρι, δεν αναμένεται να ανασυρθούν από αυτό αντικείμενα κι εξοπλισμός.
Το ιστορικής σπουδαιότητας σκάφος, έχει καταχωρηθεί ως μνημείο υπό τη διεθνή Συνθήκη της Ανταρκτικής γι'αυτό και δεν επιτρέπονται οι παραμβάσεις στο κουφάρι του.
Ωστόσο, αντ'αυτού, η ομάδα ερευνητών θα πραγματοποιήσει τρισδιάστατη αποτύπωση υψηλής ανάλυσης στο ναυάγιο.
«Δεν υπάρχει λόγος απομάκρυνσης κάποιουα αντικειμένου από το Endurance. Τι θα έκανε κανείς μ'αυτό, άλλωστε; Δεν υπάρχει κάποιο επίγειο μουσείο που να μπορεί να το δεχτεί. Το κόστος της συντήρησης, της προστασίας και της έκθεσης θα ήταν λόγος διαμάχης για πάντα» προσθέτει.
Τι απέγινε το πλήρωμα
Το Endurance βυθίστηκε οριστικά στις 21 Νοεμβρίου. Έπειτα από άλλη μία αποτυχημένη πορεία εγκαταστάθηκαν για πάνω από τρεις μήνες στο "Στρατόπεδο Υπομονή".
Οι προμήθειες έφθιναν. Τα υπόλοιπα σκυλιά φαγώθηκαν και οι 28 άνδρες παρέπαιαν. Η γη ήταν ορατή μακρυά αλλά απροσπέλαστη από τον σπασμένο πάγο.
Στις 8 Απριλίου 1926 το κομμάτι πάγου όπου ζούσαν άρχισε να σπάει. Οι 28 άνδρες στριμώχτηκαν στις τρεις σωσίβιες λέμβους κι περίπου μια εβδομάδα μετά βγήκαν στην στεριά στο Elephant Island, ένα κατσάβραχο που κατοικούσαν μόνο πιγκουϊνοι και φώκιες.
Στις 24 Απριλίου 1916 ο Shackleton μαζί με πέντε άνδρες ξεκίνησε για να βρει βοήθεια. Επί 14 σκληρές ημέρες εν μέσω θυελλωδών ανέμων και άγριων κυμάτων, οι άνδρες έφτασαν στο νοτιότερο άκρο της Νήσου South Georgia σε μια σχεδόν μισοβυθισμένη λέμβο.
Σε μια ύστατη προσπάθεια ο Shackleton και δύο άλλοι διέσχισαν χωρίς στάση επί 36 ώρες το ορεινό και αχαρτογράφητο ηπειρωτικο κομμάτι της Νήσου για να φτάσουν στο κατοικημένο τμήμα του νησιού.
Στις 20 Μαϊου έφτασαν επιτέλους στον πολιτισμό. Χρειάστηκαν άλλοι τρεις μήνες για να επιστρέψουν μέσω της παγωμένης θάλασσας στο Elephant Island, αλλά στις 30 Αυγούστου 1916 διασώθηκαν και επέστρεψαν ασφαλείς και οι τελευταίοι άνδρες του πληρώματος.
Με πληροφορίες από BBC
