Το πρωινό που ο 15χρονος Αντέλ δεν γύρισε σπίτι, οι γονείς του κατευθύνονταν στο αστυνομικό τμήμα για να δηλώσουν την εξαφάνισή του. Δεν πρόλαβαν. Μια ομάδα παιδιών που πήγαιναν στο σχολείο εντόπισε το σώμα του, ένα απανθρακωμένο περίγραμμα ξαπλωμένο στην άμμο, με το ένα γόνατο λυγισμένο, σαν να απολάμβανε στιγμές χαλάρωσης σε μια από τις παραλίες της Μασσαλίας.
Ήταν μόλις 15 χρονών και δολοφονήθηκε με τον συνηθισμένο τρόπο, με μια σφαίρα στο κεφάλι και έπειτα βενζίνη και φωτιά στο σώμα του, μια σκηνή που κάποιος μάλιστα κατέγραψε σε βίντεο. Δεν ήταν η πρώτη φορά. Αυτός ο τρόπος έχει γίνει χαρακτηριστικός των πρόσφατων δολοφονιών που συνδέονται με τον ταχέως μεταβαλλόμενο πόλεμο των ναρκωτικών στην πόλη, έναν πόλεμο που πλέον τροφοδοτείται από τα κοινωνικά δίκτυα και χαρακτηρίζεται από ολοένα πιο τυφλή και ακραία βία, καθώς και από τη συμμετοχή όλο και μικρότερων παιδιών, συχνά εξαναγκασμένων.
«Τώρα πια είναι χάος», λέει ένας νεαρός που συστήνεται στο BBC ως The Immortal, δείχνοντας τα σημάδια από τέσσερις σφαίρες στο σώμα του, αποτέλεσμα απόπειρας δολοφονίας από αντίπαλη ομάδα. «Είμαι μέσα από τα 15 μου. Αλλά όλα έχουν αλλάξει. Οι κανόνες και οι κώδικες δεν υπάρχουν πια. Οι μεγάλοι χρησιμοποιούν παιδιά. Τα πληρώνουν ψίχουλα. Και στο τέλος εκείνα σκοτώνουν χωρίς λόγο. Είναι αναρχία σε όλη την πόλη».
Το γαλλικό υπουργείο Δικαιοσύνης εκτιμά ότι ο αριθμός των εφήβων που εμπλέκονται στο εμπόριο ναρκωτικών έχει υπερτετραπλασιαστεί σε οκτώ χρόνια.
Μασσαλία, μια πόλη που ζει με τον φόβο
Αστυνομικοί, δικηγόροι, πολιτικοί και κοινωνικοί λειτουργοί στη Μασσαλία χρησιμοποιούν την ίδια λέξη, psychose, για να περιγράψουν μια κατάσταση συλλογικού τραύματος και διαρκούς πανικού. Μια δικηγόρος που ζήτησε ανωνυμία, φοβούμενη αντίποινα, το θέτει ωμά.
«Η ατμόσφαιρα είναι φόβου. Οι διακινητές κυριαρχούν και κερδίζουν έδαφος κάθε μέρα. Το κράτος δικαίου υποχωρεί. Μέχρι να ανακτήσουμε ένα ισχυρό κράτος, πρέπει να παίρνουμε προφυλάξεις». Η ίδια σταμάτησε πρόσφατα να αναλαμβάνει θύματα συμμοριών, υπό τον φόβο στοχοποίησης.
Το καλοκαίρι πολλές γαλλικές πόλεις επέβαλαν νυχτερινές απαγορεύσεις κυκλοφορίας για εφήβους, μετά από ξέσπασμα βίας που συνδέθηκε με τη διακίνηση ναρκωτικών. Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν συναντήθηκε με αξιωματούχους την Πέμπτη για να εξετάσουν μέτρα αντιμετώπισης της κρίσης.
Ο κοινωνικός λειτουργός Μοχαμέντ Μπενμεντούρ συνοψίζει την κατάσταση. «Ο ανταγωνισμός είναι τόσο μεγάλος που όλοι είναι έτοιμοι για τα πάντα. Παιδιά 13 και 14 ετών μπαίνουν ως τσιλιαδόροι ή μικροδιακινητές. Βλέπουν νεκρούς και το συνηθίζουν. Δεν φοβούνται πια ούτε να σκοτώσουν ούτε να σκοτωθούν».
Η δολοφονία που πυροδότησε το φετινό κύμα τρόμου ήταν εκείνη του 20χρονου δόκιμου αστυνομικού Μεχντί Κεσασί, ο οποίος δεν είχε καμία σχέση με το εμπόριο ναρκωτικών. Οι αρχές θεωρούν ότι δολοφονήθηκε σκόπιμα, ως προειδοποίηση προς τον αδελφό του, Αμίν Κεσασί, γνωστό ακτιβιστή κατά του οργανωμένου εγκλήματος και ανερχόμενο πολιτικό.
Υπό στενή αστυνομική προστασία, ο Κεσασί μίλησε στο BBC. «Θα έπρεπε να είχα κάνει την οικογένειά μου να φύγει από τη Μασσαλία; Θα παλεύω για χρόνια με αυτή την ενοχή».
Η οικογένεια έχει ήδη χάσει έναν ακόμη γιο. Το 2020 ο μεγαλύτερος αδελφός, Μπραχίμ, μέλος συμμορίας, δολοφονήθηκε. «Οι δράστες μικραίνουν σε ηλικία, τα θύματα επίσης. Υπήρχε μια εποχή όπου οι βαριοί είχαν έναν κώδικα. Όχι επιθέσεις μέρα μεσημέρι, όχι μπροστά σε όλους, όχι πυρπόληση. Αυτά έχουν τελειώσει».
Πώς απαντά η αστυνομία
Η αστυνομία απαντά με αυτό που αποκαλεί bombardements, αιφνιδιαστικές επιδρομές σε υποβαθμισμένες περιοχές όπου λειτουργούν σημεία διακίνησης.
Οι δημοσιογράφοι του BBC ακολούθησαν μια ομάδα οπλισμένων αστυνομικών σε μια τέτοια επιχείρηση. Οι αστυνομικοί έφτασαν με τα βαν σε ένα συγκρότημα κατοικιών. Ο νεαρός τσιλιαδόρος τράπηκε αμέσως σε φυγή, ενώ οι δυνάμεις χωρίστηκαν προσπαθώντας να εντοπίσουν διακινητές στις σκάλες.
Σε μια βρώμικη αποθήκη εντοπίστηκαν δεκάδες φιαλίδια και σακουλάκια για κοκαΐνη. Ένας 18χρονος που συνελήφθη φέρεται να παρακαλούσε να τον πιάσουν, διότι είχε έρθει από άλλη πόλη και κρατούνταν παρά τη θέλησή του από συμμορία.
Ο εισαγγελέας Νικολά Μπεσσόν περιγράφει ένα σύστημα που λειτουργεί σχεδόν αποκλειστικά μέσω διαδικτύου, όπου η στρατολόγηση, οι πωλήσεις και η διανομή γίνονται ψηφιακά. Οι έφηβοι μπαίνουν σε αυτό τον κόσμο με την υπόσχεση για 200 ευρώ την ημέρα, όμως στην πράξη πολλοί βρίσκονται παγιδευμένοι σε χρέη και εκβιασμούς, συχνά υπομένουν βασανισμούς και, σε αρκετές περιπτώσεις, χάνουν τη ζωή τους.
Κάποιοι τοπικοί πολιτικοί ζητούν ακόμη και κατάσταση έκτακτης ανάγκης και πολύ αυστηρότερο πλαίσιο για τη μετανάστευση. Ο Φρανκ Αλισιό, βουλευτής της ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης και πιθανός υποψήφιος δήμαρχος, δηλώνει ότι πρέπει να τελειώσει η κουλτούρα της επιτρεπτικότητας και να δοθεί περισσότερη δύναμη στην αστυνομία και τη δικαιοσύνη.
Αποδίδει την αποτυχία των προηγούμενων πολιτικών στην υπερβολική μετανάστευση, υποστηρίζοντας ότι μεγάλο μέρος των συμμετεχόντων στο εμπόριο είναι μετανάστες ή άτομα με διπλή υπηκοότητα. Ο ισχυρισμός παραμένει ανεπιβεβαίωτος, καθώς η Γαλλία δεν συλλέγει επίσημα τέτοια στοιχεία. Κριτικοί της RN κατηγορούν το κόμμα ότι εκμεταλλεύεται τη δυστυχία και τον φόβο και ότι η κρίση αφορά όλες τις κοινότητες της πόλης, όχι μόνο τους μετανάστες.
«Τα παιδιά αυτά είναι ακόμη παιδιά»
Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Φιλίπ Πουζόλ, που επίσης βρίσκεται υπό αστυνομική προστασία, βλέπει μια κοινωνία που ασφυκτιά από χρόνιο αποκλεισμό.
«Η φτώχεια είναι ένα τέρας. Μια μίξη πελατειακών σχέσεων, διαφθοράς και πολιτικών αποφάσεων που στρέφονται ενάντια στο δημόσιο συμφέρον».
Και προσθέτει. «Ναι, αυτά τα παιδιά μπορεί να είναι βίαια μέσα στη συμμορία. Αλλά όταν τα συναντάς μόνα τους, είναι ακόμη παιδιά. Με όνειρα. Που δεν θέλουν αυτή τη ζωή».
Με πληροφορίες από BBC
