Μια νεαρή γυναίκα με μαύρη αμπάγια στέκεται επικίνδυνα στο περβάζι ενός παραθύρου στον δεύτερο όροφο σε πόλη της βορειοδυτικής Σαουδικής Αραβίας.
Λίγο αργότερα, άνδρες τη μεταφέρουν στο έδαφος με τη βοήθεια γερανού. Το περιστατικό στη Σαουδική Αραβία, που απαθανατίστηκε σε φωτογραφίες, άνοιξε για λίγο το παράθυρο στην πραγματικότητα των «κέντρων φροντίδας» ή Dar al-Reaya, όπου φυλακίζονται γυναίκες που κρίνονται «ανυπάκουες» από τις οικογένειες ή τους συζύγους τους.
Οι δομές αυτές, που λειτουργούν υπό κρατική εποπτεία από τη δεκαετία του 1960, παρουσιάζονται επίσημα ως «χώροι αποκατάστασης» για γυναίκες που έχουν διαπράξει αδικήματα. Στην πραγματικότητα, μαρτυρίες κάνουν λόγο για ένα εσωτερικό γεμάτο φόβο, καταστολή, βασανιστήρια και απομόνωση. «Κάθε κορίτσι που μεγαλώνει στη Σαουδική Αραβία γνωρίζει για το Dar al-Reaya. Είναι σαν την κόλαση», λέει μια νεαρή που κατόρθωσε να διαφύγει στο εξωτερικό.
Οι καταγγελίες είναι ανατριχιαστικές: εβδομαδιαίες μαστιγώσεις, εξαναγκαστικές θρησκευτικές «διδασκαλίες», παρενόχληση, σωματική και ψυχολογική κακοποίηση. Επίσης, καταγγέλλονται παρθενικοί έλεγχοι κατά την άφιξη, χρήση ηρεμιστικών και πλήρης αποκοπή από τον έξω κόσμο.
Η Μαριάμ Αλντοσαρί, ακτιβίστρια στο Λονδίνο, δηλώνει: «Μια γυναίκα παραμένει στο κέντρο μέχρι να αποδεχτεί τους κανόνες. Μπορεί να μείνει για χρόνια».
Πολλές γυναίκες, ακόμη και αν κακοποιούνται στο σπίτι τους, δεν έχουν επιλογή: το να φύγουν θεωρείται «απουσία» και τιμωρείται με εγκλεισμό. Μια γυναίκα αφηγείται ότι καταδικάστηκε επειδή προσέφερε καταφύγιο σε θύμα ενδοοικογενειακής βίας. «Αν κακοποιηθείς ή μείνεις έγκυος από συγγενή, εσύ πας στο Dar al-Reaya για να προστατεύσεις την τιμή της οικογένειας», εξηγεί.
Η Σάρα Αλ-Γιαχία, που ξεκίνησε εκστρατεία για την κατάργηση των δομών, αναφέρει: «Δεν είναι κέντρα φροντίδας – είναι φυλακές. Τιμωρούνται επειδή είπαν το όνομά τους, δεν προσευχήθηκαν, ή βρέθηκαν μόνες με άλλη γυναίκα».
Κάποια κορίτσια, όπως η Αμίνα*, καταφεύγουν μόνα τους σε τέτοιους χώρους για να γλιτώσουν τη βία στο σπίτι, μόνο για να καταλήξουν πίσω στην ίδια κατάσταση, αναγκασμένες να υπογράψουν συμφωνίες υπό πίεση. «Ένιωθα σαν φυλακισμένη στο ίδιο μου το σπίτι. Κανείς δεν θα με προστάτευε αν συνέβαινε κάτι κακό».
Η Σαουδική κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι οι δομές αυτές προσφέρουν «υποστήριξη» και «προστασία», και ότι οι γυναίκες μπορούν να αποχωρήσουν όποτε θέλουν. Ωστόσο, μαρτυρίες δείχνουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα, όπου η έξοδος εξαρτάται από την έγκριση του άντρα κηδεμόνα, από γάμο ή ακόμη και από... άλμα από το κτήριο.
Ακτιβίστριες, όπως η Φαουζία Αλ-Οτάιμπι που εξορίστηκε το 2022, τονίζουν πως η ύπαρξη των Dar al-Reaya υπονομεύει κάθε αφήγημα περί “γυναικείας ενδυνάμωσης” στη Σαουδική Αραβία: «Δεν τολμάει κανείς να μιλήσει για αυτά. Οι γυναίκες αισθάνονται ντροπή. Είναι εργαλείο πειθαρχίας και ελέγχου».
Η ομάδα ανθρωπίνων δικαιωμάτων ALQST ζητά το κλείσιμο των Dar al-Reaya και την ίδρυση πραγματικών καταφυγίων για θύματα κακοποίησης:
«Αν υπάρχει ειλικρινής πρόθεση για πρόοδο στα δικαιώματα των γυναικών, αυτά τα κέντρα πρέπει να καταργηθούν άμεσα».
*Ονόματα με αστερίσκο έχουν αλλαχθεί για λόγους προστασίας της ταυτότητας
Με πληροφορίες από Guardian
