Ολοένα και πιο συχνές είναι οι εικόνες- τα τελευταία χρόνια- από καταστήματα όπου τουρίστες είναι σε ένα σημείο και περιμένουν στην ουρά για ένα viral φαγητό, ίσως και για ώρες.
Ο Thomas A P van Leeuwen έχει μια καθηλωτική θέα από το διαμέρισμά του στο Άμστερνταμ. Ο δρόμος του, Keizersgracht, είναι γεμάτος με επιβλητικά σπίτια του 17ου αιώνα σε κανάλι αλλά αυτό που βλέπει ο ακαδημαϊκός και συγγραφέας κάθε μέρα είναι σαφώς μοντέρνο. Μέρα με τη μέρα, οι τουρίστες σχηματίζουν μεγάλες ουρές στη γέφυρα, κρατώντας χωνάκια με πατάτες αξίας 5,50 € (4,80 £) και κάνοντας αναρτήσεις στο TikTok ή το Instagram.
Το FabelFriet είναι το μέρος για να αγοράσει κανείς πατάτες στο Άμστερνταμ. Το πρώτο κατάστημα άνοιξε το 2020 και έκανε θραύση στο TikTok το 2023. Έκτοτε, η αρχική τοποθεσία στη γειτονιά De Negen Straatjes (Εννέα Οδοί) έχει δημιουργήσει συνεχείς ουρές. Το προσωπικό προσπαθεί να διαχειριστεί τα πλήθη. Λίγα μέτρα πιο πέρα, το σάντουιτς Chun έχει παρόμοιες ουρές, ενώ τα όμορφα συσκευασμένα μπισκότα στο Van Stapele Koekmakerij έχουν γίνει viral στο Άμστερνταμ.
Το Άμστερνταμ δεν είναι η μόνη πόλη όπου οι άνθρωποι τρέχουν σε ένα μέρος για το φαγητό. Στο West Village της Νέας Υόρκης, το L'Industrie δημιουργούνται ουρές μιας ώρας για ένα κομμάτι πίτσα. Το να πάρεις ένα κουλούρι με αλατισμένο βοδινό κρέας στο Beigel Bake του Λονδίνου αποτελεί δοκιμασία, ενώ η τρέλα του «I'm Donut?» στην Ιαπωνία έχει γίνει παγκόσμια, με ένα κατάστημα στη Νέα Υόρκη να χαρακτηρίζεται από πολυκοσμία. Εν τω μεταξύ, το All'antico Vinaio της Ιταλίας έχει δοκιμάσει τη φήμη του στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ, με τους θαμώνες να σχηματίζουν ουρές για τα φρεσκοψημένα σάντουιτς schiacciata (πίτα Τοσκάνης).
Γιατί οι τουρίστες περιμένουν στην ουρά για ένα viral φαγητό
Σε όλο τον κόσμο, οι ταξιδιώτες είναι πλέον πρόθυμοι να περιμένουν μια ώρα ή και περισσότερο για το φαγητό τους. Αλλά οι ψυχολόγοι λένε ότι αυτές οι ουρές δεν αφορούν καθόλου το φαγητό αλλά δείχνουν πώς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το status αναδιαμορφώνουν τα σύγχρονα ταξίδια.
Μια ουρά δεν σηματοδοτεί μόνο τη δημοφιλία ενός καταστήματος ή ενός μέρους, αλλά πυροδοτεί ισχυρά ψυχολογικά ερεθίσματα. Ο φόβος της απώλειας ευκαιρίας (FOMO) είναι η ισχυρότερη εξήγηση για το γιατί οι άνθρωποι περιμένουν φαγητό για το οποίο έχουν μόνο ακούσει, λέει η Rachel S. Herz, επίκουρη καθηγήτρια ψυχιατρικής και ανθρώπινης συμπεριφοράς στην Ιατρική Σχολή Alpert του Πανεπιστημίου Brown και συγγραφέας του βιβλίου «Γιατί τρώτε αυτό που τρώτε». «Για θετικές εμπειρίες, όταν οι άνθρωποι βλέπουν άλλους ανθρώπους στην ουρά για κάτι, αυτόματα αυτό φαίνεται πιο επιθυμητό και πυροδοτεί FOMO».
Η Cathrine Jansson-Boyd, καθηγήτρια ψυχολογίας καταναλωτή στο Πανεπιστήμιο Anglia Ruskin, εξηγεί τον μηχανισμό ως «κοινωνική απόδειξη επικύρωσης». Αν συνεχίζετε να βλέπετε ανθρώπους να περιμένουν στην ουρά ξανά και ξανά, λέει, η επανάληψη μπορεί να κάνει τη συμπεριφορά να φαίνεται φυσιολογική- ακόμη και αναμενόμενη- και αυτό μπορεί να αλλάξει ανεπαίσθητα τον τρόπο που αντιδράτε. «Φοβάστε λίγο μήπως χάσετε κάτι», εξηγεί.
Αλλά στις μέρες μας, οι ουρές σπάνια συναντώνται τυχαία. Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν ήδη δει το φαγητό στο διαδίκτυο. Η πίεση να κάνουμε πράγματα που κάνουν και άλλοι έχει αυξηθεί, προσθέτει η Jansson-Boyd. «Μας αλλάζει επειδή είμαστε πολύ κοινωνικοί και θέλουμε όλοι να βλέπουν τι κάνουμε και θέλουμε να κάνουμε αυτό που κάνουν και οι άλλοι».
Αλλά το FOMO από μόνο του δεν εξηγεί γιατί οι άνθρωποι πλέον βιντεοσκοπούν τον εαυτό τους να περιμένει στην ουρά ή γιατί το φαγητό μπαίνει στο κάδρο. Η ψυχολογία των ουρών συνδέεται όλο και περισσότερο με κάτι νεότερο- και πολύ πιο ορατό.
Είτε το συνειδητοποιούμε είτε όχι, η αναμονή στην ουρά για φαγητό που είναι δημοφιλές, είναι μέρος μιας ευρύτερης «παράστασης». Οι άνθρωποι δεν τρώνε απλώς το viral φαγητό - βιντεοσκοπούν τον εαυτό τους να το κάνει, με τις επόμενες αναρτήσεις τους να δείχνουν στους άλλους ότι βρίσκονται σε κάτι ξεχωριστό. Από cronuts μέχρι croffles, τα viral πιάτα εξαπλώνονται στο TikTok και το Instagram πριν φτάσει εκεί κανείς και εκατομμύρια παρακολουθούν άλλους να τα δοκιμάζουν στην κάμερα.
«Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δίνουν στους τουρίστες μια σκηνή για να πραγματοποιήσουν τις διακοπές τους», εξηγεί η Sara Dolnicar, καθηγήτρια στο UQ Business School, Πανεπιστήμιο του Queensland. Μια γρήγορη αναζήτηση στο TikTok για #stroopwafel ή #friet (τηγανητές πατάτες) εμφανίζει χιλιάδες βίντεο με τουρίστες που αξιολογούν τρόφιμα ενώ βιντεοσκοπούν τους εαυτούς τους στην ουρά ή έξω από τον χώρο.
Οι διασημότητες και οι influencers ενισχύουν την εικόνα, προσθέτει ο ερευνητής Stefan Gössling, καθηγητής στη Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οικονομικών του Πανεπιστημίου Linnaeus. «Συλλέγουν ακούραστα κοινωνικό υλικό για να εντοπίσουν το επόμενο δημοφιλές μέρος για να παραμείνουν επίκαιροι, με τους ακολούθους τους να μιμούνται τη φιλόδοξη συμπεριφορά για να δείξουν ότι αποτελούν μέρος της ίδιας κοινότητας. Αυτή [η τάση μίμησης] είναι ουσιαστικά η βασική πορεία για τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα ταξιδιών και την επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά σε μικροκλίμακα, όπου οι άνθρωποι πηγαίνουν στο ίδιο αρτοποιείο, στο ίδιο κατάστημα ντόνατς, στο ίδιο κατάστημα μπέργκερ», επισημαίνει.
Η ψευδαίσθηση της ανακάλυψης
Το «Travel TikTok» έχει δημιουργήσει την αίσθηση ότι όλοι «βρίσκουν» το ίδιο hotspot ταυτόχρονα- παρόλο που οι αλγόριθμοι κάνουν τη δουλειά. «Ίσως η αναμονή σε ουρές, λοιπόν, να είναι ευκολότερη για τους ανθρώπους [από το να καταβάλλουν] προσπάθεια και να ανακαλύπτουν τα ''διαμάντια'' εκτός τόπου».
Αλλά έχει ένα κόστος. Οι αλγόριθμοι δίνουν προτεραιότητα σε αυτό που είναι ήδη δημοφιλές, όχι σε αυτό που είναι ποικίλο ή απαρατήρητο, πράγμα που σημαίνει ότι τα ίδια μέρη προωθούνται σε εκατομμύρια ανθρώπους ταυτόχρονα.
Επιπλέον, αυτές οι πλατφόρμες ανταμείβουν περιεχόμενο που προκαλεί συναισθήματα και οδηγεί σε κλικ και κοινοποιήσεις, διανέμοντας έτσι περαιτέρω το δημοφιλές περιεχόμενο. Αλλά το τι θα γίνει viral, είναι δύσκολο να προβλεφθεί και να ελεγχθεί.
Με πληροφορίες από BBC
