Σε ένα αυτοσχέδιο νεκροτομείο στη Μανίλα, η Raquel Fortun ψιθυρίζει στα ανθρώπινα λείψανα.
Προσπαθεί να μάθει την αλήθεια πίσω από τους βάναυσους θανάτους τους κατά τη διάρκεια του πολέμου κατά των ναρκωτικών στις Φιλιππίνες και να αναζητήσει δικαιοσύνη για τις οικογένειές τους.
Έξι μήνες μετά την αποχώρηση του προέδρου των Φιλιππίνων, Ροντρίγκο Ντουτέρτε, από την εξουσία η 60χρονη ιατροδικαστής εξετάζει μερικούς από τους χιλιάδες ανθρώπους που σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της βίαιης μάχης κατά των διακινητών ναρκωτικών με επικεφαλής τον πρώην αρχηγό του κράτους.
Η Fortun είναι μία από τις δύο μόνο ιατροδικαστές στις Φιλιππίνες. Βοηθά τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων να συγκεντρώσουν στοιχεία που θα μπορούσαν κάποια μέρα να χρησιμοποιηθούν στο δικαστήριο εναντίον αστυνομικών που κατηγορούνται για παράνομες εκτελέσεις.
«Ξέρω ότι σκοτώθηκαν βίαια και ναι, τους ψιθυρίζω πράγματα. Ζητώ βοήθεια», είπε η Fortun για τα οστά που είναι απλωμένα σε ξύλινα τραπέζια.
Μόνη της, εξετάζει επιμελώς τους σκελετούς σε ένα δωμάτιο στο Ιατρικό Κολλέγιο των Φιλιππίνων, όπου διευθύνει το τμήμα παθολογίας.
Τα λερωμένα ρούχα στοιβάζονται στο έδαφος κοντά σε σακούλες και πλαστικά κουτιά που περιέχουν ανθρώπινα λείψανα.
Σύμφωνα με την ίδια, οι ψυχές των νεκρών προσπαθούν να τραβήξουν την προσοχή της για να εξηγήσει τι τους συνέβη.
«Άκουσα κάτι να πέφτει στο έδαφος, ένα πολύ μικρό αντικείμενο όπως ένα κουμπί, ένα νόμισμα (...) και φυσικά, κοιτώντας, δεν υπήρχε τίποτα», όπως λέει.
Είναι ζοφερή και μοναχική δουλειά. Οι ανακαλύψεις της που αναρτά στο Twitter και τα σχόλιά της κατά του δικαστικού συστήματος των Φιλιππίνων «συχνά αναστατώνουν» τους υποστηρικτές του Ντουτέρτε. Η ίδια έχει δεχθεί αρκετές φορές απειλές κατά της ζωής της.
«Πιο πολύ φοβάμαι τους ζωντανούς παρά τους νεκρούς», λέει. «Ανά πάσα στιγμή κάποιος μπορεί απλώς να έρθει στο αυτοκίνητό μου και να με πυροβολήσει».
Συσσωρευμένα πτώματα
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, η εκστρατεία του Ντουτέρτε κατά των ναρκωτικών έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερα από 6.200 άτομα. Όμως οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάνουν λόγο για δεκάδες χιλιάδες θύματα.
Ο πρόεδρος Φερντινάντ Μάρκος Τζ. ο οποίος ανήλθε στην εξουσία τον Ιούνιο, έχει δεσμευτεί να συνεχίσει τον πόλεμο κατά των ναρκωτικών, δίνοντας έμφαση στην πρόληψη.
Όμως τα πτώματα συσσωρεύονται συνέχεια. Τουλάχιστον 150 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από τότε που ανέλαβε την εξουσία ο νέος πρόεδρος, λένε οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 46, σύμφωνα με την αστυνομία.
Η Fortun λέει ότι έχει μέχρι στιγμής εξετάσει τα λείψανα 70 ανθρώπων που σκοτώθηκαν επί θητείας Ντουτέρτε.
Έντεκα από αυτούς είχαν τρύπες από πυροβολισμούς στο κρανίο ή σε άλλα οστά του σώματός τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις και στους καρπούς.
Τα ευρήματά της έρχονται σε αντίθεση με τα επίσημα πιστοποιητικά θανάτου, που καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι πέθαναν φυσιολογικά.
Η ιατροδικαστής ελπίζει ότι τα στοιχεία της μπορούν να χρησιμοποιηθούν ενώπιον δικαστηρίου των Φιλιππίνων ή του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου στη Χάγη, το οποίο το 2021 άνοιξε έρευνα για πιθανά εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράχθηκαν στις Φιλιππίνες.
Αλλά «θα με καλέσει το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο ή ένα παρόμοιο δικαστήριο; Δεν ξέρω», είπε.
Από την έναρξη του πολέμου κατά των ναρκωτικών το 2016, μόνο τρεις αστυνομικοί έχουν καταδικαστεί για ανθρωποκτονία. Ένας άλλος αξιωματικός φυλακίστηκε τον περασμένο μήνα για βασανισμό δύο εφήβων, οι οποίοι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια επιχείρησης καταστολής.
Παρά την τεχνογνωσία της, η Fortun είπε ότι οι αρχές σπάνια την καλούν να διερευνήσει ύποπτους ή ανεξήγητους θανάτους.
Για να χτίσει μια υπόθεση, η αστυνομία βασίζεται τις περισσότερες φορές σε μαρτυρίες και όχι σε ιατροδικαστικά στοιχεία.
Οι αυτοψίες απαιτούν επίσης την έγκριση των στενών συγγενών από το αστυνομικό ιατροδικαστικό τμήμα ή, όταν τα πτώματα βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές, από γενικούς ιατρούς.
Αλλά ούτε η αστυνομία ούτε οι οικογενειακοί γιατροί έχουν την εκπαίδευση ή τον εξοπλισμό που απαιτείται για την ιατροδικαστική, λέει η Fortun: «Δεν ξέρουν καν πώς να κάνουν αυτοψίες».
Αλλά τα πράγματα θα μπορούσαν να αλλάξουν. Πρόσφατα, της ζητήθηκε να πραγματοποιήσει δεύτερη νεκροψία στη σορό ενός κρατούμενου, που θεωρούνταν ύποπτος για συμμετοχή στη δολοφονία δημοσιογράφου.
Η νεκροψία της αστυνομίας δεν βρήκε «κανένα εμφανές σημάδι εξωτερικού σωματικού τραυματισμού» αλλά η Fortun διαπίστωσε ότι είχε πνιγεί με πλαστική σακούλα. Τα ευρήματά της οδήγησαν στην υποβολή ποινικών αξιώσεων κατά του διευθυντή των φυλακών και πολλών κρατουμένων.
Ο υπουργός Δικαιοσύνης Crispin Remulla ανακοίνωσε επίσης σχέδια για εκπαίδευση περισσότερων ιατροδικαστών.
Με πληροφορίες του LePoint
