Χιλιάδες κάτοικοι των φαβέλων του Ρίο βγήκαν στους δρόμους την Παρασκευή, ζητώντας να διερευνηθούν οι συνθήκες της πρόσφατης αστυνομικής επιχείρησης που άφησε πίσω της περισσότερους από εκατό νεκρούς.
Οι διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στο γήπεδο της Vila Cruzeiro, πολλοί ντυμένοι στα λευκά, και κάλεσαν την κυβέρνηση να επανεξετάσει την πολιτική αστυνόμευσης που, όπως υποστηρίζουν, αντιμετωπίζει τις λαϊκές συνοικίες ως «ζώνες πολέμου».
Η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε την Τρίτη στις φαβέλες Complexo da Penha και Complexo do Alemão, δύο από τις μεγαλύτερες στη βόρεια πλευρά του Ρίο. Σύμφωνα με τις αρχές, σκοτώθηκαν 121 άνθρωποι, ανάμεσά τους τέσσερις αστυνομικοί. Η εικόνα δεκάδων σορών στην είσοδο μιας από τις κοινότητες έγινε αντικείμενο διεθνούς προσοχής, με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων να ζητούν εξηγήσεις για το εύρος της βίας.
«Δεν θέλουμε άλλο αίμα στο Ρίο ντε Τζανέιρο», δήλωσε η Raimunda Leone, κάτοικος της γειτονικής Chapadão, στο τοπικό πρακτορείο Voz das Comunidades. «Καμία μάνα δεν θέλει να βλέπει το παιδί της πεσμένο στο δρόμο». Πίσω από την πορεία ξεχώριζε πανό με το σύνθημα «Favela Lives Matter», ενώ οι συμμετέχοντες περνούσαν ανάμεσα σε σπίτια γεμάτα ίχνη από πυρά, τραγουδώντας και φωνάζοντας συνθήματα κατά της πολιτειακής κυβέρνησης.
Ρίο ντε Τζανέιρο: «Οι κοινότητές μας βιώνουν μια τραγωδία που δεν τελειώνει»
«Οι κοινότητές μας βιώνουν μια τραγωδία που δεν τελειώνει», είπε η Jurema Werneck της Amnesty International Brazil. «Ο κόσμος ζει μέσα στον φόβο και την εξάντληση· όμως η οργή μεγαλώνει.»
Το ίδιο πρωί, οι επικεφαλής των σωμάτων ασφαλείας υπερασπίστηκαν την επιχείρηση, υποστηρίζοντας ότι στόχος της ήταν να περιορίσει τη δράση του Red Command, της εγκληματικής οργάνωσης που ελέγχει μεγάλο μέρος των φαβέλων. Ο αρχηγός της πολιτικής αστυνομίας, Felipe Curi, χαρακτήρισε την επέμβαση «νόμιμη απάντηση» στην «επεκτατική μανία» της συμμορίας και μίλησε για «θετικό αποτέλεσμα».
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, 78 από τους 99 νεκρούς που είχαν ταυτοποιηθεί μέχρι το απόγευμα της Παρασκευής είχαν «ποινικό παρελθόν». Ανέφερε επίσης ότι 21 άτομα προέρχονταν από τρεις πολιτείες του Αμαζονίου, γεγονός που, όπως είπε, δείχνει την εξάπλωση της οργάνωσης και πέρα από τα όρια του Ρίο.
Στη διαδήλωση, όμως, η εικόνα ήταν διαφορετική. Κάτοικοι και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων μίλησαν για μαζική εκτέλεση που στοχοποίησε φτωχές, κυρίως μαύρες, κοινότητες.
«Ο πόνος τους είναι και δικός μου πόνος», είπε η Priscila Barros, κάτοικος της φαβέλας Jacarezinho, κρατώντας πανό που έγραφε Basta!. Στον ίδιο οικισμό είχαν χάσει τη ζωή τους 28 άνθρωποι το 2021, στο προηγούμενο πιο αιματηρό επεισόδιο.
«Δεν έχω ξαναδεί ποτέ τόσα πτώματα μαζί και εύχομαι να μην το ξαναζήσω», δήλωσε η Jurema Werneck. «Ο Cláudio Castro έχει ευθύνη για ό,τι συνέβη — και δεν είναι η πρώτη φορά.»
Ειδικοί σε θέματα δημόσιας ασφάλειας περιγράφουν την επιχείρηση ως αδιέξοδη επίδειξη ισχύος που δεν αντιμετωπίζει τα πραγματικά αίτια της βίας. Η Silvia Ramos, επικεφαλής του Κέντρου Μελετών για τη Δημόσια Ασφάλεια και την Ιθαγένεια του Ρίο, τη χαρακτήρισε «τραγικό και αποτυχημένο παράδειγμα» της στρατηγικής που εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες στις φαβέλες. «Εδώ και σαράντα χρόνια, χιλιάδες νέοι, φτωχοί και μαύροι άνδρες έχουν σκοτωθεί σε ανάλογες επιχειρήσεις χωρίς κανένα αποτέλεσμα», είπε, προσθέτοντας πως «σε έναν μήνα, το Red Command θα είναι το ίδιο ισχυρό ή και ισχυρότερο απ’ ό,τι πριν».
Παρόμοια άποψη εξέφρασε και η Cecília Olliveira, ιδρύτρια της οργάνωσης Fogo Cruzado, που καταγράφει περιστατικά ένοπλης βίας. «Η επιχείρηση αυτή είναι πορτρέτο μιας κυβέρνησης που έχει αντικαταστήσει την πολιτική με το θέαμα», σχολίασε.
«Η επιχείρηση δεν πρέπει να θεωρείται η πιο φονική, αλλά η πιο επιτυχημένη»
Παρά την κατακραυγή οργανώσεων και μέρους του Τύπου, ένα σημαντικό τμήμα της κοινής γνώμης αντιμετώπισε θετικά την επέμβαση, ενώ δεξιοί πολιτικοί έσπευσαν να τη στηρίξουν ενόψει των προεδρικών εκλογών του επόμενου έτους. Ο κυβερνήτης της Μίνας Ζεράις, Romeu Zema, δήλωσε ότι «η επιχείρηση δεν πρέπει να θεωρείται η πιο φονική, αλλά η πιο επιτυχημένη».
Ο πολιτειακός κυβερνήτης Cláudio Castro υπερασπίστηκε επίσης τις ενέργειες της αστυνομίας, λέγοντας ότι οι αρχές «δεν είχαν άλλη επιλογή» από το να εξουδετερώσουν «ένοπλους ναρκοτρομοκράτες». «Σε οποιαδήποτε πόλη της Ευρώπης ή των ΗΠΑ, όποιος κυκλοφορεί με όπλο θα θεωρηθεί τρομοκράτης», είπε σε συνέντευξη Τύπου.
Ο αρχηγός της αστυνομίας Felipe Curi απέρριψε τις κατηγορίες για εκτελέσεις και ακρωτηριασμούς, λέγοντας πως οι δυνάμεις ασφαλείας «δεν έχουν τίποτα να κρύψουν». Αναφερόμενος σε περιστατικό όπου ένας άνδρας βρέθηκε αποκεφαλισμένος, ισχυρίστηκε ότι μπορεί να επρόκειτο για ενέργεια των ίδιων των εμπόρων ναρκωτικών «που ήθελαν να τραβήξουν την προσοχή του Τύπου».
Με πληροφορίες από Guardian
