Οι λεγόμενοι φάκελοι νικοτίνης (snus)– μικρά, λευκά σακουλάκια που μοιάζουν με φακελάκια τσαγιού και τοποθετούνται ανάμεσα στο χείλος και τα ούλα – γνωρίζουν ραγδαία εξάπλωση μεταξύ των νέων στο Ηνωμένο Βασίλειο, εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών για την επίδρασή τους στην υγεία και την έλλειψη ρυθμιστικού πλαισίου.
Σύμφωνα με στοιχεία που εξασφάλισε το BBC, η χρήση τους από νέους 16 έως 24 ετών σχεδόν τετραπλασιάστηκε μεταξύ 2022 και 2024, από κάτω του 1% στο 3,6%.
Οι φάκελοι αυτοί πωλούνται ευρέως σε σούπερ μάρκετ, περίπτερα και διαδικτυακά καταστήματα, κοστίζουν περίπου 5 λίρες για 20 τεμάχια και διατίθενται σε αρωματικές γεύσεις με ποικίλη περιεκτικότητα νικοτίνης — από 1,5mg έως και 150mg για «extreme» εμπειρία. Δεν υπάρχει ηλικιακό όριο αγοράς, σε αντίθεση με τα τσιγάρα, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και το αλκοόλ, ενώ δεν προβλέπεται ανώτατο όριο συγκέντρωσης νικοτίνης.
Η έλλειψη νομοθετικού πλαισίου επιτρέπει ακόμα και σε παιδιά μικρότερα των 13 ετών να τα προμηθεύονται. Εκπρόσωποι των Αρχών Εμπορικών Προτύπων (Trading Standards) αναφέρουν αυξανόμενο αριθμό αναφορών από γονείς και εκπαιδευτικούς ότι τα προϊόντα αυτά πωλούνται ανεξέλεγκτα σε ανηλίκους. Παρά τη σύσταση τους σε νικοτίνη, δεν φέρουν υποχρεωτικές προειδοποιήσεις συσκευασίας — ούτε καν το μήνυμα «Περιέχει νικοτίνη, άκρως εθιστική ουσία».
Τα προϊόντα είναι επίσης αντικείμενο λαθρεμπορίου: σε επιχείρηση τον Φεβρουάριο 2025, κατασχέθηκαν 66.000 τεμάχια που επρόκειτο να διοχετευτούν στη Βρετανία χωρίς τις απαραίτητες ενδείξεις ή με ετικέτες σε ξένες γλώσσες.
Τι περιέχουν – Πώς δρουν
Τα φακελάκια νικοτίνης περιέχουν νικοτίνη εξαγόμενη από φύλλα καπνού, ανθρακικό νάτριο (το οποίο αυξάνει το pH για ταχύτερη απορρόφηση της νικοτίνης από τα ούλα), γλυκαντικά και αρώματα. Η ταχεία απορρόφηση οδηγεί σε έντονα και άμεσα «χτυπήματα» νικοτίνης, προκαλώντας συχνά συμπτώματα όπως εφίδρωση, αποπροσανατολισμό και σιελόρροια.
Παρότι θεωρούνται λιγότερο επικίνδυνα από το κάπνισμα ή το άτμισμα — λόγω της απουσίας εισπνοής καπνού ή αεροζόλ — τα φακελάκια ενέχουν σοβαρούς κινδύνους για την στοματική υγεία. Σοβαρές βλάβες έχουν καταγραφεί στα ούλα, συμπεριλαμβανομένων λευκών βλαβών, ελκών, περιοδοντίτιδας και απώλειας οστού. Οδοντίατροι στη Σουηδία – χώρα με υψηλότατα ποσοστά χρήσης – αναφέρουν όλο και περισσότερα περιστατικά βαριάς φλεγμονής και μόνιμων στοματικών αλλοιώσεων.
Σύμφωνα με τον Σουηδό οδοντίατρο και ερευνητή Patric Saraby, η συνεχής τοποθέτηση των φακέλων στο ίδιο σημείο προκαλεί βλάβες έως και στη ρίζα των δοντιών. Εκτιμά ότι η εξάπλωση του φαινομένου στη Σουηδία (όπου 1 στους 4 νέους χρησιμοποιεί φακελάκια) θα φτάσει σύντομα και στη Βρετανία.
Στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ έχει ξεκινήσει πενταετής μελέτη για να διερευνηθεί γιατί τα προϊόντα λευκού snus προκαλούν σοβαρότερες βλάβες από τα αντίστοιχα καπνικά προϊόντα.
Το υπό συζήτηση νομοσχέδιο Tobacco and Vapes Bill προβλέπει για πρώτη φορά την απαγόρευση πώλησης φακέλων νικοτίνης σε άτομα κάτω των 18 ετών. Εφόσον ψηφιστεί, θα απαγορεύει επίσης την προώθηση και διαφήμιση τέτοιων προϊόντων προς παιδιά.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει πως το νομοσχέδιο είναι ένα «ιστορικό βήμα» που θα «σταματήσει τη νέα γενιά από το να εθιστεί στη νικοτίνη και θα βάλει τέλος στον φαύλο κύκλο του εθισμού και της κοινωνικής ανισότητας».
Με πληροφορίες από BBC
