Αστρονόμοι, στην ομάδα των οποίων συμμετείχε και Έλληνας επιστήμονας, ανακάλυψαν νερό στην ατμόσφαιρα ενός πλανήτη που βρίσκεται σε τροχιά γύρω από την κατοικήσιμη ζώνη ενός μακρινού αστέρα.
Το εύρημα κάνει τον K2-18b έναν πιθανό υποψήφιο στην αναζήτηση εξωγήινης ζωής, κάτι που όμως ακόμη δεν είναι εύκολο να διαπιστωθεί. Μέσα σε 10 χρόνια, νέα διαστημικά τηλεσκόπια θα μπορούσαν να προσδιορίσουν αν η ατμόσφαιρα του K2-18b περιέχει αέρια που μπορεί να παράγονται από ζωντανούς οργανισμούς. Λεπτομέρειες δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature Astronomy ενώ την έκθεση μεταδίδει το BBC και όλα τα διεθνή μμε.
Η επικεφαλής επιστήμονας, η καθηγήτρια Giovanna Tinetti του UCL στο Λονδίνο κάνει λόγο για μια εκπληκτική ανακάλυψη. «Αυτή είναι η πρώτη φορά που έχουμε εντοπίσει νερό σε έναν πλανήτη στην κατοικήσιμη ζώνη γύρω από ένα αστέρι όπου η θερμοκρασία είναι δυνητικά συμβατή για την παρουσία της ζωής», είπε. Η κατοικήσιμη ζώνη είναι η περιοχή γύρω από ένα αστέρι όπου οι θερμοκρασίες είναι τέτοιες που επιτρέπουν την ύπαρξη νερού σε υγρή μορφή στην επιφάνεια ενός πλανήτη. Το νερό είτε βρίσκεται σε υγρή μορφή στην επιφάνεια του K2-18b είτε μόνο στην ατμόσφαιρα του, κάτι που προς το παρόν είναι αδύνατο να προσδιοριστεί.
Ο K2-18b είναι 111 έτη φωτός - περίπου 650 εκατομμύρια μίλια - μακριά από τη Γη, απόσταση τεράστια για να σταλεί ανιχνευτής. Έτσι, η μόνη επιλογή είναι να περιμένουμε την επόμενη γενιά διαστημικών τηλεσκοπίων που θα τεθεί σε εφαρμογή το 2020 με σκοπό να αναζητήσουν αέρια στην ατμόσφαιρα του πλανήτη που θα μπορούσαν να παραχθούν μόνο από ζωντανούς οργανισμούς, σύμφωνα με τον Δρ. Ingo Waldmann του UCL. «Είναι ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα στην επιστήμη. Πάντα αναρωτιόμασταν εάν είμαστε μόνοι στο αύμπαν», δήλωσε ο Δρ Waldmann. «Εντός των επόμενων 10 ετών, θα γνωρίζουμε αν υπάρχουν χημικές ουσίες που οφείλονται στη ζωή σε αυτές τις ατμόσφαιρες».
Οι πλανήτες πέρα από το ηλιακό μας σύστημα ονομάζονται εξωπλανήτες. Ο πρώτος εξωπλανήτης ανακαλύφθηκε το 1992 ενώ περισσότεροι από 4.000 έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα χρησιμοποιώντας διάφορες τεχνικές Πολλοί από αυτούς τους κόσμους είναι μεγάλοι πλανήτες που πιστεύεται ότι μοιάζουν με τον Δία ή τον Ποσειδώνα.
Η ομάδα πίσω από την ανακάλυψη εξέτασε τους πλανήτες που ανακαλύφθηκαν από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble μεταξύ 2016 και 2017. Οι ερευνητές καθόρισαν μερικά από τα χημικά στην ατμόσφαιρά τους, μελετώντας τις αλλαγές στο φως του αστεριού καθώς οι πλανήτες περιστρέφονταν γύρω από τους ήλιους τους. Το φως που διηθήθηκε μέσα από τις ατμόσφαιρες των πλανητών μεταβλήθηκε βαθιά από τη σύνθεση της ατμόσφαιρας.
Μόνο ο K2-18b αποκάλυψε τη «μοριακή υπογραφή» του νερού, το οποίο αποτελεί ζωτικό συστατικό για τη ζωή στη Γη. Τα υπολογιστικά μοντέλα των δεδομένων που εξετάστηκαν υποδηλώνουν ότι μέχρι και το 50% της ατμόσφαιρας μπορεί να αποτελείται από νερό. Ο νέος πλανήτης είναι διπλάσιος του μεγέθους της Γης και έχει θερμοκρασία αρκετά δροσερή ώστε να έχει υγρό νερό, μεταξύ μηδέν και 40 βαθμών Κελσίου.
Στην ομάδα συμμετείχε και ένας Έλληνας, ο 28χρονος επιστήμονας Άγγελος Τσιάρας, μέλος της ομάδας UCL, ο οποίος δήλωσε ότι η εύρεση νερού στην ατμόσφαιρα του εξωπλανήτη ήταν εξαιρετικά συναρπαστική.
Ένα εμπόδιο σε αυτή την προσέγγιση, ωστόσο, είναι ότι οι αστρονόμοι δεν μπορούν να συμφωνήσουν για το ποια αέρια θα αποτελέσουν απόδειξη της ζωής. Αυτό μπορεί να είναι μια πιο μακροχρόνια διαδικασία. Είναι πιθανό να απαιτηθεί μια έρευνα σχετικά με τη χημική σύνθεση ίσως εκατοντάδων κόσμων και μια κατανόηση του πώς δημιουργούνται και εξελίσσονται, σύμφωνα με την Tinetti.
«Η Γη πραγματικά ξεχωρίζει στο δικό μας Ηλιακό Σύστημα, έχει οξυγόνο, νερό και όζον, αλλά αν βρούμε όλα αυτά γύρω από έναν πλανήτη γύρω από ένα μακρινό αστέρι, πρέπει να είμαστε προσεκτικοί πριν πούμε ότι υποστηρίζει τη ζωή», δήλωσε. «Γι 'αυτό πρέπει να καταλάβουμε όχι μόνο κάποιους πλανήτες στον γαλαξία αλλά εκατοντάδες από αυτούς. Και ελπίζουμε ότι οι κατοικήσιμοι πλανήτες θα ξεχωρίζουν, ότι θα δούμε μια μεγάλη διαφορά μεταξύ των πλανητών που είναι κατοικήσιμοι και όσων δεν είναι».
«Η ανακάλυψη νερού σε έναν πιθανά κατοικήσιμο κόσμο πέρα από τη Γη, μού δημιουργεί πρωτόγνωρα συναισθήματα. Ο K2-18b σίγουρα δεν είναι μια δεύτερη Γη, καθώς έχει αρκετά μεγαλύτερη μάζα και πολύ διαφορετική ατμοσφαιρική σύνθεση. Ωστόσο, ερχόμαστε πλέον λίγο πιο κοντά σε απαντήσεις που αφορούν το θεμελιώδες ερώτημα: Είναι η Γη μοναδική στο σύμπαν;» δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Έλληνας ερευνητής.
«Η μελέτη αυτή συμβάλλει σημαντικά στην κατανόηση των κατοικήσιμων κόσμων πέρα από το ηλιακό μας σύστημα και σηματοδοτεί μια νέα εποχή στην έρευνα των εξωπλανητών, μια εποχή σημαντική, ώστε να κατανοήσουμε ποια θέση κατέχει η Γη, το μοναδικό μας σπίτι, στην απεραντοσύνη του σύμπαντος», πρόσθεσε. Σε κάθε περίπτωση εκτιμά ότι ο K2-18b αποτελεί θαυμάσιο στόχο για νέες παρατηρήσεις, που θα φέρουν στο φως περισσότερα στοιχεία για τη σύνθεση και το κλίμα του.
Ο Άγγελος Τσιάρας, ερευνητής του Τμήματος Φυσικής και Αστρονομίας του Πανεπιστημιακού Κολεγίου του Λονδίνου (UCL), μίλησε για την μοναδική αυτή ανακάλυψη και την σημασία της, στην ΕΡΤ:
