Η αρχαία Ελλάδα παρήγαγε τις πρώτες καταγραφές της δημοκρατίας, της δυτικής φιλοσοφίας - και, όπως αποδεικνύεται, της ρύπανσης από μόλυβδο.
Ερευνητές που μελέτησαν πυρήνες ιζημάτων που ανακτήθηκαν από την ηπειρωτική Ελλάδα και το Αιγαίο Πέλαγος βρήκαν τις παλαιότερες γνωστές ενδείξεις ρύπανσης από μόλυβδο στο περιβάλλον που χρονολογούνται πριν από περίπου 5.200 χρόνια. Αυτό είναι 1.200 χρόνια παλαιότερο από την προηγούμενη παλαιότερη καταγεγραμμένη ρύπανση από μόλυβδο, η οποία βρέθηκε σε ένα τυρφώνιο στη Σερβία.
Στην αρχαιότητα, ο μόλυβδος απελευθερωνόταν στην ατμόσφαιρα ως υποπροϊόν της τήξης μεταλλευμάτων για χαλκό και ασήμι. Το τοξικό μέταλλο αργότερα συμπυκνωνόταν ως σκόνη και κατέληγε στο έδαφος. «Ο άργυρος χρησιμοποιούνταν για κοσμήματα, για ειδικά αντικείμενα - αλλά δεν βρισκόταν σε καθαρή κατάσταση», αλλά εξορυσσόταν σε μετάλλευμα συνδυασμένο με μόλυβδο, δήλωσε ο αρχαιολόγος του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης Joseph Maran, συν-συγγραφέας της νέας μελέτης που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη (30/1) στο Communications Earth and Environment.
Η τοποθεσία με τα παλαιότερα σημάδια μόλυνσης από μόλυβδο βρίσκεται στη βορειοανατολική Ελλάδα, κοντά στο νησί της Θάσου. Προηγούμενα αρχαιολογικά στοιχεία δείχνουν ότι η Θάσος ήταν ένας από τους σημαντικότερους τόπους της περιοχής για την εξόρυξη αργύρου και τη μεταλλοτεχνία, δήλωσε ο Maran.
«Ο μόλυβδος που απελευθερώνεται από την τήξη είναι η πρώτη μορφή τοξικής ή βιομηχανικής ρύπανσης στον κόσμο», δήλωσε ο ιστορικός του Γέιλ, Τζόζεφ Μάνινγκ, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα επίπεδα μόλυνσης από μόλυβδο παρέμειναν αρκετά χαμηλά και εντοπισμένα στην αρχαία Ελλάδα, που θεωρείται το λίκνο του ευρωπαϊκού πολιτισμού, καθ' όλη τη διάρκεια της Εποχής του Χαλκού, της Κλασικής περιόδου και της Ελληνιστικής περιόδου.
Η Κλασική περίοδος είναι διάσημη για την αθηναϊκή δημοκρατία, τον Σωκράτη και τον Πλάτωνα, ενώ κατά την Ελληνιστική περίοδο η ελληνική πολιτιστική επιρροή κορυφώθηκε σε όλη την περιοχή της Μεσογείου. Αλλά περίπου πριν από 2.150 χρόνια, οι ερευνητές εντόπισαν «μια πολύ ισχυρή και απότομη αύξηση» των εκπομπών μολύβδου που προκλήθηκαν από ανθρώπινες δραστηριότητες σε όλη την Ελλάδα, δήλωσε ο συν-συγγραφέας Ανδρέας Κουτσοδένδρης από το Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης.
Περίπου την ίδια εποχή, το 146 π.Χ., ο ρωμαϊκός στρατός κατέλαβε την ελληνική χερσόνησο, μεταμορφώνοντας την κοινωνία και την οικονομία της περιοχής. Καθώς το ρωμαϊκό εμπόριο, οι αποικίες και η ναυτιλία επεκτάθηκαν στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα, η ζήτηση για ασημένια νομίσματα αυξήθηκε ραγδαία, απαιτώντας τήξη που απελευθέρωσε μόλυβδο, δήλωσε ο Κουτσοδένδρης. Αργότερα η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία χρησιμοποίησε μόλυβδο για επιτραπέζια σκεύη και για κατασκευές, όπως σωλήνες.
Προηγούμενες έρευνες -συμπεριλαμβανομένης μιας ανάλυσης πυρήνων πάγου από τη Γροιλανδία- είχαν ανιχνεύσει υψηλά επίπεδα μολύβδου σε μεγάλο μέρος του βόρειου ημισφαιρίου κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους. Αλλά η νέα μελέτη προσθέτει μια πιο «συγκεκριμένη και τοπική εικόνα για το πώς άλλαξαν τα επίπεδα μολύβδου», δήλωσε ο Nathan Chellman, περιβαλλοντολόγος στο Πανεπιστήμιο της Νεβάδα στο Ρίνο, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα.
Με πληροφορίες από Associated Press
