Για πρώτη φορά, μετά από 25 χρόνια συνεχούς επανδρωμένης παρουσίας στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS), αστροναύτης χρειάστηκε να διακομισθεί εσπευσμένα στη Γη για ιατρικούς λόγους.
Η αποστολή Crew-11 ολοκληρώθηκε πρόωρα, όταν κάψουλα της SpaceX μετέφερε τους τέσσερις αστροναύτες πίσω στη Γη, έπειτα από ιατρικό περιστατικό που σημειώθηκε στις αρχές Ιανουαρίου 2026.
Η NASA δεν έχει δώσει λεπτομέρειες για το συμβάν, επικαλούμενη την προστασία της ιδιωτικότητας του μέλους του πληρώματος. Ωστόσο, το γεγονός εγείρει ένα εύλογο ερώτημα, πώς διατηρούνται υγιείς οι αστροναύτες στο διάστημα και γιατί μια τέτοια εκκένωση είναι τόσο σπάνια;
Πώς παραμένουν υγιείς οι αστροναύτες στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό
Παρά το γεγονός ότι τα μοντέλα κινδύνου δείχνουν πως ένα σοβαρό ιατρικό περιστατικό θα μπορούσε να συμβαίνει περίπου κάθε τρία χρόνια στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, στην πράξη τα περιστατικά είναι εξαιρετικά λίγα. Οι αστροναύτες περνούν από εξαιρετικά αυστηρούς ιατρικούς και ψυχολογικούς ελέγχους, πριν επιλεγούν, ενώ παρακολουθούνται διαρκώς σε όλη τη διάρκεια της καριέρας τους.
Κάθε αποστολή διαθέτει Crew Medical Officer, εκπαιδευμένο στην παροχή πρώτων ιατρικών φροντίδων, με συνεχή υποστήριξη μέσω τηλεϊατρικής από ειδικούς στη Γη. Οι περισσότερες παρεμβάσεις αφορούν ήπια προβλήματα και όχι επείγουσες καταστάσεις.
Μεταξύ άλλων, οι πιο συχνές ενοχλήσεις στο διάστημα είναι δερματικοί ερεθισμοί, που εμφανίζονται έως και 25 φορές συχνότερα απ’ ό,τι στη Γη λόγω ξηρού περιβάλλοντος και περιορισμένης υγιεινής, πονοκέφαλοι και ρινική συμφόρηση, εξαιτίας της μετακίνησης υγρών προς το κεφάλι, διαταραχές ύπνου, καθώς ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός βλέπει 16 ανατολές και δύσεις την ημέρα μυοσκελετικοί τραυματισμοί, συχνά από την ίδια την καθημερινή άσκηση, η οποία είναι απαραίτητη για την αποφυγή απώλειας οστικής μάζας
Χωρίς τη βαρύτητα της Γης, οι αστροναύτες χάνουν περίπου 1% της οστικής πυκνότητας κάθε μήνα, κυρίως σε πόδια, ισχία και σπονδυλική στήλη. Γι' αυτόν τον λόγο γυμνάζονται περίπου δύο ώρες την ημέρα, κάτι που όμως αυξάνει και τον κίνδυνο τραυματισμών.
Υπάρχουν και παθήσεις μοναδικές στο διάστημα, όπως το Νευρο-οφθαλμικό Σύνδρομο Σχετιζόμενο με Διαστημικές Πτήσεις (Spaceflight Associated Neuro-ocular Syndrome), το οποίο επηρεάζει έως και το 70% των αστροναυτών σε μακρές αποστολές, προκαλώντας αλλαγές στην όραση, λόγω αυξημένης πίεσης στα μάτια.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα της προσαρμοστικότητας της διαστημικής ιατρικής ήταν περιστατικό του 2020, όταν εντοπίστηκε θρόμβος στη σφαγίτιδα φλέβα αστροναύτη κατά τη διάρκεια ρουτίνας υπερήχου, χωρίς να εμφανίσει άλλα συμπτώματα. Η θεραπεία έγινε εξ αποστάσεως, με οδηγίες από τη Γη, και η αποστολή ολοκληρώθηκε κανονικά.
Η εσπευσμένη επιστροφή της Crew-11 δείχνει ότι, πάνω απ’ όλα, οι διαστημικές υπηρεσίες θέτουν την ασφάλεια του πληρώματος ως απόλυτη προτεραιότητα. Ταυτόχρονα, υπενθυμίζει ότι, όσο προηγμένη κι αν είναι η τεχνολογία, το διάστημα παραμένει ένα εξαιρετικά απαιτητικό περιβάλλον για το ανθρώπινο σώμα.
Καθώς οι αποστολές προχωρούν πέρα από τη χαμηλή γήινη τροχιά, προς τη Σελήνη και τον Άρη, η ιατρική φροντίδα θα πρέπει να γίνει όλο και πιο αυτόνομη, με χρήση τεχνητής νοημοσύνης και νέων πρωτοκόλλων. Το γεγονός ότι χρειάστηκε μόλις μία ιατρική εκκένωση σε 25 χρόνια δείχνει πόσο αποτελεσματική έχει γίνει η διαστημική ιατρική - αλλά και ότι, κάποιες φορές, η επιστροφή στη Γη παραμένει η ασφαλέστερη λύση.
Με πληροφορίες από space.com
