Το Μουσείο Αστρονομίας Χέρσελ του Μπαθ εκθέτει το πιο πολύτιμο απόκτημά του, τα αποκαλυπτικά χειρόγραφα απομνημονεύματα της πρώτης γυναίκας επαγγελματία αστρονόμου του Ηνωμένου Βασιλείου, Καρολάιν Χέρσελ.
Οι 57 πυκνογραμμένες σελίδες εκτίθενται στην αίθουσα μουσικής του Μουσείου Αστρονομίας του Μπαθ και φανερώνουν την προσωπικότητα της πρώτης γυναίκας αστρονόμου που έζησε εκεί. Ο ετήσιος μισθός 50 λιρών που της έδινε ο βασιλιάς Γεώργιος Γ' την έκανε την πρώτη γνωστή επαγγελματία αστρονόμο στον κόσμο.
Η Καρολάιν ήταν αδελφή, οικονόμος, απλήρωτη βοηθός και τελικά έμμισθη συνάδελφος του πολύ πιο διάσημου αστρονόμου και μουσικού Ουίλιαμ Χέρσελ, ο οποίος ανακάλυψε τον πλανήτη Ουρανό με τις παρατηρήσεις που έκανε στον πίσω κήπο του ταπεινού γεωργιανού σπιτιού τους στο Μπαθ.
Αλλά η Καρολάιν, που ανακάλυψε 8 κομήτες και 14 νεφελώματα, ήταν πάντα στη σκιά του. Το μουσείο εκθέτει ένα όμορφο παστέλ πορτρέτο του Ουίλιαμ, αλλά διαθέτει μόνο μια σιλουέτα της Καρολάιν ως νεαρής γυναίκας και μια γκραβούρα της σε μεγάλη ηλικία. Στόχος του μουσείου είναι να διορθώσει αυτή την αδικία, εκθέτοντας τα απομνημονεύματά της.
Η Καρολάιν έγραψε τα απομνημονεύματά της το 1836, όταν ήταν 86 ετών, στα αγγλικά και στα γερμανικά. Στο μουσείο υπήρχε ήδη το βιβλίο των επισκεπτών του σπιτιού, στο οποίο καταγράφεται ότι είχε υποδεχθεί αριστοκράτες, επιστήμονες, ακόμη και βασιλείς. Υπάρχουν αρκετοί συλλέκτες υλικού των Χέρσελ παγκοσμίως και τα πολύτιμα χειρόγραφα πιθανώς θα πωλούνταν σε συλλέκτες στις ΗΠΑ, αλλά μια εκστρατεία συγκέντρωσης χρημάτων από το Arts Council England/V&A, το National Heritage Memorial Fund και τους Φίλους των Εθνικών Βιβλιοθηκών τελικά βοήθησε το χειρόγραφο να μείνει στο Μπαθ.
Οι 57 σελίδες καλύπτουν μόνο τα έτη 1755 έως 1775, από την παιδική ηλικία της στο Ανόβερο, όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε σε μια μεγάλη οικογένεια μουσικών, έως τα πρώτα της χρόνια στο Μπαθ. Μεταξύ άλλων, περιλαμβάνουν την ιστορία ενός από τους αδελφούς της, που δεν είναι γνωστός, ο οποίος είχε έρθει στο Μπαθ και βοηθούσε στην παρατήρηση – με κίνδυνο της ζωής του κάποιες φορές, αφού για χάρη ενός πειράματος βρέθηκε γαντζωμένος στην καμινάδα του σπιτιού. Η Καρολάιν γράφει ότι τρέμει στην ανάμνηση του γεγονότος, που μαρτυρά τους κινδύνους της αστρονομίας του 18ου αιώνα.
Στην κουζίνα του σπιτιού-μουσείου το πάτωμα είναι θρυμματισμένο εξαιτίας ενός περισταστικού όπου το λιωμένο μέταλλο για τη χύτευση ενός καθρέφτη τηλεσκοπίου ξεχείλισε και εξερράγη. Η Καρολάιν γράφει ότι όλοι προσπαθούσαν να ξεφύγουν όπως μπορούσαν, γιατί τα κομμάτια από το πάτωμα πετάγονταν σε όλες τις κατευθύνσεις και μέχρι το ταβάνι.
Ο αδελφός της, Ουίλιαμ, έφτασε στο Μπαθ για να εργαστεί ως μουσικός το 1766 και αργότερα κάλεσε την Καρολάιν, 12 χρόνια νεότερή του, να τον ακολουθήσει ως οικονόμος και σύντροφος. Στα απομνημονεύματά της αναφέρει πόσο δύσκολα βρήκε τα πρώτα της χρόνια στην Αγγλία: «Μπορώ εδώ να παρατηρήσω ότι εξακολουθούσα και παρέμεινα σχεδόν καθ' όλη τη διάρκεια της μακράς ζωής μου χωρίς έναν φίλο στον οποίο θα μπορούσα να απευθυνθώ για παρηγοριά ή συμβουλές όταν περιβαλλόμουν από προβλήματα και δυσκολίες. Αυτό ήταν ίσως συνέπεια της πολύ εξαρτημένης κατάστασής μου, γιατί ποτέ δεν μου επιτράπηκε να δημιουργήσω οποιαδήποτε γνωριμία με κάποιον άλλο παρά μόνο με όσους ήταν ευχάριστοι για τον ίδιο (τον αδελφό μου), προτού μάθω αρκετά αγγλικά για να καταλαβαίνω ή να γίνομαι κατανοητή από τους ξένους».
Τα δυο αδέλφια ήταν μουσικοί και ενθουσιώδεις ερασιτέχνες αστρονόμοι όταν ο Ουίλιαμ ανακάλυψε τον Ουρανό με ένα αυτοσχέδιο τηλεσκόπιο. Αυτή η ανακάλυψη άλλαξε τη ζωή τους: στον Ουίλιαμ προσφέρθηκε σύνταξη και η θέση του προσωπικού αστρονόμου του Γεωργίου Γ', και μετακόμισαν στο Ντάτσετ και στη συνέχεια στο Σλόου για να βρίσκονται κοντά στον βασιλιά στο κάστρο του Ουίνδσορ – αρχικά με σημαντικές απώλειες από τα εισοδήματά τους ως μουσικών.
Η Καρολάιν φρόντιζε τη διατροφή του αδελφού της και του διάβαζε βιβλία όπως ο «Δον Κιχώτης» και οι «Χίλιες και μία νύχτες», για να τον κρατάει σε εγρήγορση κατά τις ώρες της εξαντλητικής εργασίας του. Αλλά έκανε και τις δικές της παρατηρήσεις. Την 1η Αυγούστου 1786, ανακάλυψε τον πρώτο της κομήτη και, τον επόμενο χρόνο, η εργασία της για την ανακάλυψη αυτή, η πρώτη που καταγράφηκε από γυναίκα, η πρώτη από γυναίκα που διαβάστηκε στη Βασιλική Εταιρεία, την έκανε να κερδίσει τον δικό της μισθό από τον βασιλιά. Η Βασιλική Αστρονομική Εταιρεία τής απένειμε χρυσό μετάλλιο το 1838. Αργότερα έγινε μία από τις πρώτες γυναίκες που έγιναν δεκτές ως μέλη της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας. Επέστρεψε στο Ανόβερο μετά τον θάνατο του Ουίλιαμ το 1822 και πέθανε εκεί το 1848.
Το σπίτι των δύο αστρονόμων, των οποίων το έργο άλλαξε για πάντα την άποψη του κόσμου για τον ουρανό, το σημερινό μουσείο, αγοράστηκε και διασώθηκε τη δεκαετία του 1970 από το Bath Preservation Trust.
Με πληροφορίες από The Herschel Museum of Astronomy
