Λεπτομερής επιστημονική αποτύπωση ηφαιστειακής αναταραχής στο Αιγαίο, δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science και αφορά το έντονο επεισόδιο σεισμικότητας που έπληξε Σαντορίνη και Αμοργό στις αρχές του 2025, προκαλώντας εκκενώσεις, κλείσιμο σχολείων και ανησυχία στους κατοίκους.
Σύμφωνα με τη μελέτη, περίπου 25.000 σεισμοί που καταγράφηκαν μέσα σε μόλις οκτώ εβδομάδες «ξεκλείδωσαν» για πρώτη φορά με τέτοια ακρίβεια τον μηχανισμό που βρισκόταν πίσω από την αναστάτωση: μια οριζόντια μαγματική διείσδυση σε βάθος περίπου 12 χιλιομέτρων, η οποία προχωρούσε σε «κύματα», ανοίγοντας νέες ρωγμές και προκαλώντας διαδοχικές εκρήξεις σεισμικότητας.
Σαντορίνη: Τι έδειξαν τα δεδομένα
Ερευνητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό χρησιμοποίησαν μηχανική μάθηση (machine learning), για να επανατοποθετήσουν με ακρίβεια χιλιάδες μικροσεισμούς, δημιουργώντας ένα τρισδιάστατο μοντέλο της αναταραχής.
Η εικόνα που προέκυψε δείχνει ότι:
- Η δραστηριότητα ξεκίνησε κάτω από την καλντέρα της Σαντορίνης, συνοδευόμενη από επιφανειακή ανύψωση ήδη από τα μέσα του 2024.
- Από τις 26 Ιανουαρίου 2025, η σεισμικότητα «μεταφέρθηκε» 20 χλμ. βορειοανατολικά.
- Μέσα σε λίγες ημέρες, το φαινόμενο εξαπλώθηκε προς την Αμοργό, σε μια ζώνη μήκους άνω των 30 χλμ., δημιουργώντας ένα «νέφος» σεισμών.
- Η μορφή και η εξέλιξη της σεισμικότητας είναι ασύμβατη με τεκτονική διάρρηξη, αλλά ταιριάζει πλήρως με την προώθηση μάγματος σε οριζόντιο δίαυλο (dike).
Γιατί έχει σημασία
Η Σαντορίνη είναι ένα από τα πιο επικίνδυνα και ιστορικά ενεργά ηφαίστεια της Ευρώπης. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο κινείται το μάγμα σε τέτοια βάθη μπορεί να βοηθήσει τόσο στην εκτίμηση μελλοντικού κινδύνου όσο και στη βελτίωση των μοντέλων πρόγνωσης.
Η μελέτη δείχνει ότι η διείσδυση δεν ήταν μια γραμμική διαδικασία αλλά μια «αναπήδηση»: κύματα πίεσης, άνοιγμα νέων διαδρομών και συνεχείς μικροσεισμοί που λειτουργούσαν σαν «εικονικά όργανα» μέτρησης των στρεσσών στο εσωτερικό του φλοιού.
Οι επιστήμονες δεν καταγράφουν άμεσο κίνδυνο έκρηξης, αλλά τονίζουν ότι ο μηχανισμός που αποκάλυψαν, η ικανότητα του μάγματος να ταξιδεύει οριζόντια σε μεγάλες αποστάσεις, αυξάνει τις ανάγκες για συνεχή παρακολούθηση στο ευρύτερο τόξο Σαντορίνης–Αμοργού.
Η έρευνα θεωρείται ορόσημο, καθώς προσφέρει ένα από τα πιο λεπτομερή μοντέλα μαγματικής διείσδυσης που έχουν καταγραφεί ποτέ στο Αιγαίο, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο αξιόπιστα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης.
Με πληροφορίες από Science
