Εφαρμόζοντας μια συνδυαστική τριπλή θεραπεία, ογκολογική ομάδα από την Ισπανία κατάφερε να αποτρέψει -σε ζωικά μοντέλα όπως ποντίκια- την εμφάνιση ανθεκτικότητας του καρκίνου του παγκρέατος.
Όπως αναφέρει η ομάδα από το Spanish National Cancer Research Center (CNIO), τα σημερινά φάρμακα για τον καρκίνο του παγκρέατος χάνουν την αποτελεσματικότητά τους μέσα σε λίγους μήνες, καθώς ο όγκος αναπτύσσει ανθεκτικότητα.
Τα αποτελέσματα των ερευνών, στην ουσία, «ανοίγουν τον δρόμο για τον σχεδιασμό συνδυαστικών θεραπειών που ενδέχεται να βελτιώσουν την επιβίωση», σημειώνουν οι συγγραφείς, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι κάτι τέτοιο δεν αναμένεται να συμβεί στο άμεσο μέλλον. Η μελέτη δημοσιεύεται στο επιστημονικό περιοδικό PNAS.
A team of scientists from the Spanish Cancer Research Centre, led by the renowned Dr Mariano Barbacid, has achieved the complete and permanent disappearance of pancreatic cancer in experimental models.
— Embassy of Spain UK (@EmbSpainUK) January 28, 2026
This discovery could make a difference in the fight against this disease. 👏 pic.twitter.com/gcnn1hPKBk
Καρκίνος στο πάγκρεας: Η θεραπευτική προσέγγιση της ερευνητικής ομάδας
Ο Μαριάνο Μπαρμπασίντ, επικεφαλής της Ομάδας Πειραματικής Ογκολογίας του CNIO, τονίζει ότι «δεν βρισκόμαστε ακόμη σε θέση να προχωρήσουμε σε κλινικές δοκιμές με αυτή την τριπλή θεραπεία».
Στην Ισπανία διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο περισσότερα από 10.300 νέα περιστατικά καρκίνου του παγκρέατος, γεγονός που τον καθιστά μία από τις πιο επιθετικές μορφές καρκίνου. Η διάγνωσή του συνήθως γίνεται σε προχωρημένα στάδια και η έλλειψη αποτελεσματικών θεραπειών έχει ως αποτέλεσμα το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης να παραμένει κάτω από 10%. Ωστόσο, η έρευνα φαίνεται πλέον να αποκτά δυναμική, αλλάζοντας σταδιακά ένα τοπίο δεκαετιών με ελάχιστη πρόοδο.
Ο Μαριάνο Μπαρμπασίντ και η ομάδα του στο CNIO σχεδίασαν μια θεραπευτική προσέγγιση που εξαλείφει πλήρως και σε βάθος χρόνου τους όγκους του παγκρέατος σε ποντίκια, χωρίς να παρατηρούνται σημαντικές παρενέργειες. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences), με συν-επικεφαλής συγγραφέα την Κάρμεν Γκέρα και πρώτες συγγραφείς τις Βασιλική Λιάκη και Σάρα Μπαραμπάνα.
«Οι μελέτες αυτές ανοίγουν τον δρόμο για τον σχεδιασμό νέων συνδυαστικών θεραπειών που ενδέχεται να βελτιώσουν την επιβίωση των ασθενών με παγκρεατικό πορογενές αδενοκαρκίνωμα (PDAC – η πιο συχνή μορφή καρκίνου του παγκρέατος)», αναφέρουν οι συγγραφείς. «Τα αποτελέσματα αυτά χαράσσουν την πορεία για την ανάπτυξη νέων κλινικών δοκιμών».
Εξάλειψη της ανθεκτικότητας στη θεραπεία
Τα πρώτα φάρμακα που στοχεύουν μοριακά τον καρκίνο του παγκρέατος εγκρίθηκαν μόλις το 2021, έπειτα από μισό αιώνα χωρίς ουσιαστική βελτίωση σε σχέση με τη συμβατική χημειοθεραπεία. Τα νέα αυτά φάρμακα μπλοκάρουν τη δράση του γονιδίου KRAS, το οποίο εμφανίζει μετάλλαξη στο 90% των ασθενών με καρκίνο του παγκρέατος. Η αποτελεσματικότητά τους, ωστόσο, παραμένει περιορισμένη, καθώς ο όγκος αναπτύσσει ανθεκτικότητα μέσα σε λίγους μήνες.
Το ζήτημα αυτό επιχειρεί να αντιμετωπίσει η νέα μελέτη του Μαριάνο Μπαρμπασίντ, πρωτοπόρου τόσο στην έρευνα του KRAS όσο και στην ανάπτυξη ζωικών μοντέλων για τον καρκίνο του παγκρέατος.
Η στρατηγική της ομάδας του CNIO βασίστηκε στο μπλοκάρισμα της δράσης του ογκογονιδίου KRAS σε τρία διαφορετικά σημεία, αντί για ένα. Όπως εξηγούν οι ερευνητές, είναι πιο δύσκολο να «σπάσει» μια δοκός όταν στερεώνεται σε τρία σημεία αντί για ένα. Πράγματι, μετά τη γενετική εξάλειψη τριών μορίων της σηματοδοτικής οδού του KRAS σε μοντέλα ποντικών, οι όγκοι εξαφανίστηκαν μόνιμα.
Encouraging news: Spanish scientist Mariano Barbacid and his team at the Spanish National Cancer Research Centre developed a targeted therapy that eliminated tumors in mouse models of the most common type of pancreatic cancer.
— Republicans against Trump (@RpsAgainstTrump) January 29, 2026
The findings have not yet been tested in humans but… pic.twitter.com/2GfX8WLPYQ
Καρκίνος στο πάγκρεας: Πώς μπορεί να εφαρμοστεί η ίδια στρατηγική σε ασθενείς
Για να εφαρμοστεί η ίδια στρατηγική σε ασθενείς, απαιτείται ο εντοπισμός φαρμάκων που μπλοκάρουν τη μοριακή οδό του KRAS στα ίδια τρία σημεία. Η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε μια τριπλή θεραπεία που συνδύαζε έναν πειραματικό αναστολέα του KRAS (daraxonrasib), ένα εγκεκριμένο φάρμακο για ορισμένα αδενοκαρκινώματα του πνεύμονα (afatinib) και έναν αποδομητή πρωτεϊνών (SD36).
Η θεραπεία εφαρμόστηκε σε τρία μοντέλα παγκρεατικού πορογενούς αδενοκαρκινώματος σε ποντίκια και, σε όλα, προκάλεσε σημαντική και διαρκή υποχώρηση των όγκων, χωρίς να εμφανιστούν σοβαρές τοξικότητες.
«Η μελέτη περιγράφει μια τριπλή συνδυαστική θεραπεία που προκαλεί ισχυρή υποχώρηση των πειραματικών όγκων PDAC και αποτρέπει την εμφάνιση ανθεκτικότητας. Ο συνδυασμός αυτός είναι καλά ανεκτός στα ποντίκια», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Αναφορικά με τα επόμενα βήματα, ο Μπαρμπασίντ επισημαίνει: «είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι, παρότι πειραματικά αποτελέσματα όπως αυτά δεν έχουν επιτευχθεί ξανά, δεν είμαστε ακόμη σε θέση να προχωρήσουμε σε κλινικές δοκιμές με την τριπλή θεραπεία».
Οι συγγραφείς υπογραμμίζουν ότι η βελτιστοποίηση της θεραπείας για κλινική χρήση δεν θα είναι εύκολη. «Παρά τους σημερινούς περιορισμούς, τα αποτελέσματα αυτά θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για νέες θεραπευτικές επιλογές που θα βελτιώσουν την κλινική έκβαση των ασθενών με καρκίνο του παγκρέατος στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον».
Με πληροφορίες από Spanish National Cancer Research Center
