Οι βετεράνοι της τεχνολογίας έχουν επιχειρηματικά μοντέλα που βασίζονται σε προϊόντα που οι πελάτες επιθυμούν να αγοράσουν. Αντίθετα, οι νεότεροι ανταγωνιστές τους έμαθαν να βασίζονται στην πρακτική προσωποποιημένων διαφημίσεων και στην ανάπτυξη με κάθε κόστος, γι' αυτό σήμερα βλέπουν τις μετοχές τους να πέφτουν.
Είναι πολύ εύκολο να καταλάβει κανείς τα αυτάρεσκα σχόλια του CEO της Apple σχετικά με το σκάνδαλο του Facebook και της Cambridge Analytica: Η εταιρεία του δεν έχει δώσει ποτέ έμφαση στη δημιουργία εσόδων από δεδομένα πελατών και η ιδιωτικότητα αποτελεί ένα από τα ανυποχώρητα σημεία της επιχειρηματικότητας της. Ναι, η Apple εξακολουθεί να συλλέγει τα δεδομένα μας - και να διατηρεί το δικαίωμα να τα μοιράζεται - αλλά ως εταιρεία έχει αποδείξει ότι χειρίζεται αυτά τα δεδομένα με καλύτερα αποτελέσματα από ό, τι οι νεότεροι τεχνολογικοί τιτάνες της Silicon Valley.
«Η αλήθεια είναι ότι θα μπορούσαμε να κερδίσουμε τόνους χρημάτων εάν νομισματοποιούσαμε τον κάθε μας πελάτη - εάν ο πελάτης μας ήταν το προϊόν μας», δήλωσε ο Τιμ Κουκ την Τετάρτη. «Έχουμε επιλέξει να μην το κάνουμε αυτό», είπε. Ερωτηθείς τι θα έκανε αν βρισκόταν στη θέση του CEO του Facebook, Μαρκ Ζούκερμπεργκ, απάντησε «Δεν θα βρισκόμουν ποτέ σε αυτή τη θέση».
Στην πραγματικότητα, η Apple συλλέγει περισσότερες πληροφορίες για τους πελάτες της απ' ότι το Facebook, επειδή προσφέρει περισσότερα προϊόντα και υπηρεσίες. Ξέρει τα πάντα, από την τοποθεσία του iPhone μέχρι τα γούστα του κάθε κατόχου σε ταινίες και μουσική. Και όλα αυτά βρίσκονται στη δήλωση απορρήτου της εταιρείας, συμπεριλαμβανομένης της ειλικρινούς αναγνώρισης ότι η Apple θα μοιράζεται τα δεδομένα με «στρατηγικούς εταίρους που συνεργάζονται με την Apple για την παροχή προϊόντων και υπηρεσιών ή που βοηθούν την αγορά της Apple στους πελάτες» και, φυσικά, με την επιβολή του νόμου. Η Apple επιτρέπει επίσης στις εφαρμογές που εκτελούνται στην πλατφόρμα της (συμπεριλαμβανομένου του Facebook) να τροφοδοτούν δεδομένα. Και διαθέτει μια μικρή πλατφόρμα διαφημίσεων που επιτρέπει στοχευμένη διαφήμιση.
Ο πλησιέστερος ισοδύναμος ανταγωνιστής της Apple, όσον αφορά τη συλλογή δεδομένων, την κοινή χρήση και τη μετάδοση στους προγραμματιστές είναι η Google, η οποία προσφέρει περίπου την ίδια γκάμα υπηρεσιών, αλλά έχει στα χέρια της το πλεονέκτημα της αναζήτησης. Η διαφορά είναι ότι η Apple έχει επιβάλει ορισμένους εθελοντικούς περιορισμούς: για παράδειγμα, ανώνυμα δεδομένα τοποθεσίας (εκτός αν χρησιμοποιείτε τη λειτουργία «Find My iPhone») και από το iOS 10 χρησιμοποιεί την τεχνολογία «Differential Privacy» για να βοηθήσει στην ανακάλυψη προτύπων χρήσης ενός μεγάλου αριθμού χρηστών χωρίς να διακυβεύεται το ιδιωτικό απόρρητο.
Ο Κουκ σαφώς σκέφτεται τους αυτοπεριορισμούς ως έναν καλό τρόπο να σταματήσει κάθε εξωτερική ρύθμιση. Και την Τετάρτη, είπε τον καλό του λόγο για το Facebook τονίζοντας ότι «Η καλύτερη ρύθμιση δεν είναι μια απλή ρύθμιση, είναι η αυτορρύθμιση. Ωστόσο, νομίζω ότι το έχουμε ξεπεράσει αυτό εδώ». Στην Apple, δηλαδή.
Εντάξει, μετά από όλα όσα έχουν βγει στο φως δεν νομίζω ότι θα υπάρξει ένας μη υποψιασμένος χρήστης που θα εμπιστευθεί οποιονδήποτε. Ακόμη και την ικανότητα κάθε εταιρείας να ρυθμίζει τον εαυτό της. Γιατί, ο Κουκ μπορεί να έχει υπάρξει επιφυλακτικός και να έχει δώσει όλη την προσοχή του στη βάση χρηστών της Apple, αλλά δεν πρόκειται να είναι CEO για πάντα. Και οι άνθρωποι αλλάζουν γνώμη, ειδικά όταν πρόκειται να πάρουν χρήματα τα οποία βρίσκονται εύκολα μπροστά τους.
Επιπλέον, η εξωτερική ρύθμιση δεν αποτελεί αξιόπιστη εγγύηση για την προστασία της ιδιωτικής ζωής. Πόσοι από εμάς δεν θα μπερδευτούν με τους λογαριασμούς και τις συνδέσεις τους, δεν θα κάνουν αλλαγές στις ρυθμίσεις, δεν θα ασχοληθούν καν; Πόσοι δεν μπορούν να συνειδητοποιήσουν γιατί είναι σημαντική όλη αυτή η αναστάτωση; Και από προεπιλογή, οι εταιρείες με διαφημιστικά επιχειρηματικά μοντέλα θα θέλουν να συλλέξουν όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες. Ούτε η Google ούτε το Facebook, για παράδειγμα, θα κάνουν ποτέ την ίδια δέσμευση με τη Microsoft ότι δεν θα στοχεύουν διαφημίσεις βάσει των περιεχομένων του ηλεκτρονικού σας ταχυδρομείου και του chat. Ούτε θα το κάνουν ποτέ τόσο εύκολο όσο η Apple και η Microsoft ώστε οι χρήστες να κλείνουν τις εξατομικευμένες διαφημίσεις.
Όπως είπε ο Κουκ, η Apple θα μπορούσε να αποκομίσει τεράστια κέρδη εάν εκμεταλλευόταν οικονομικά τους πελάτες της, αναφερόμενος στην πρακτική προσωποποιημένων διαφημίσεων που χρησιμοποιείται από τους ανταγωνιστές της. Το ίδιο το γνωρίζει πολύ καλά και η Microsoft. Αλλά ούτε η μία, ούτε η άλλη εταιρεία δεν πρόκειται να ξεπεράσουν την ιδιωτική ζωή των πελατών τους.
Το σημαντικότερο είναι ότι και οι δύο, παλαιών αρχών, γίγαντες είναι αξιόπιστοι σε αυτό το θέμα. Η Apple είναι μια εταιρεία που πουλάει εργαλεία μαζί με το αποκλειστικό λογισμικό τους, και υπηρεσίες με συνδρομή. Η Microsoft, με το cloud, τις άδειες χρήσης λογισμικού και τις συνδρομητικές επιχειρήσεις, είναι ακόμη λιγότερο πιθανό να «αλητεύει» με τα δεδομένα των πελατών της.
Το Facebook δεν έχει τίποτα από όλα αυτά και γι' αυτό έπεσε μόνο του, χωρίς να το σπρώξει κανείς, στην παγίδα του «Ενώνουμε τους ανθρώπους». Και ήταν όλα καλά, μέχρι που ο Πρόεδρος Τραμπ το χρησιμοποίησε αυτό για να συνδεθεί με ψηφοφόρους.
Στο χρηματιστήριο αξιών (οικονομικών, αλλά και ηθικών) εταιρείες σαν την Microsoft και την Apple δεν έχουν πρόβλημα. Όσο παραμένουν πιστές στις αξίες πάνω στις οποίες χτίστηκαν. Εννοείται ότι θέλουν να ανακαλύψουν, να πρωτοστατήσουν, να παράγουν, να κερδίσουν περισσότερα χρήματα. Η πρώτη συνεχίζει ανοδικά, η δεύτερη έχει μια μικρή πτώση του 1.63% από την αρχή του χρόνου. Αντίθετα, η μετοχή της Google έχει χάσει 4.6% ενώ η βουτιά του Facebook βρίσκεται τώρα στο 13.3%.
Η δημιουργία εσόδων μέσω διαφημίσεων ήταν η μόνη εύκολη επιλογή για τις τεχνολογικές εταιρείες που δεν είχαν να προσφέρουν προϊόντα παρά μόνο ιδέες και μηχανές αναζήτησης (ναι, η Google έχει μπει στο παιχνίδι των ηλεκτρονικών προϊόντων εδώ και χρόνια, αλλά η μηχανή της την οδήγησε εκεί). Αυτά τα έσοδα, λοιπόν, δεν είναι (και δεν πρόκειται να είναι) τόσο εύκολα όσο εκείνα που προέρχονται απευθείας από ένα επιτυχημένο προϊόν σαν το iPhone. Απλά, οι εταιρείες τεχνολογίας που βασίστηκαν στις διαφημίσεις για να επιβιώσουν θα πρέπει να μάθουν να προσφέρουν αξία στους πελάτες, όχι στους διαφημιζόμενους, όπως οι καλύτερες "κληροδοτημένες" εταιρείες του κλάδου έχουν μάθει τόσα χρόνια να κάνουν.
