Ξεχνάτε ημερομηνίες, λεπτομέρειες και καθημερινές δραστηριότητες τα τελευταία δύο χρόνια; Δεν είστε οι μόνοι, λένε οι ειδικοί.
Δεν πρόκειται για τεμπελιά ή απώλεια οξύνοιας- το να βρισκόμαστε σε μια παγκόσμια πανδημία τα τελευταία δύο χρόνια στην πραγματικότητα δυσκολεύει τον εγκέφαλό μας να δημιουργεί και να ανακαλεί αναμνήσεις, λέει ο Amir-Homayoun Javadi, λέκτορας στη γνωστική ψυχολογία και γνωστική νευροεπιστήμη στο Πανεπιστήμιο του Κεντ στο Ηνωμένο Βασίλειο.
«Τείνουμε να εξοικειωνόμαστε και να συνηθίζουμε καταστάσεις», είπε ο Javadi. «Η κατάσταση τα τελευταία δύο χρόνια μας ώθησε να μην κάνουμε πολλά και να μην προγραμματίζουμε».
Και η υπερβολική εξοικείωση με τη ζωή σε αυτή την φάση μπορεί να σημαίνει γνωστική βλάβη, διαταραχή της μνήμης και πρόβλημα διατήρησης της προσοχής, πρόσθεσε.
Σε αντίθεση με το πώς μπορεί να το φαντάζονται μερικοί, η αποτύπωση μιας ανάμνησης δεν είναι σαν να τραβάς μια φωτογραφία της στιγμής. Μπορεί συχνά να επηρεαστεί από το πλαίσιο της κατάστασης, εξηγεί ο Michael Yassa, καθηγητής νευροβιολογίας στο podcast Chasing Life του CNN.
Η ζωή στην πανδημία μπορεί να κάνει πολύ πιο δύσκολο να σχηματίσουμε μια ανάμνηση, πόσο μάλλον να την ανακαλέσουμε όταν τη χρειαζόμαστε, λέει ο Yassa, διευθυντής του Κέντρου Νευροβιολογίας Μάθησης και Μνήμης στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια.
«Μερικές φορές γινόμαστε πιο σκληροί με τον εαυτό μας. Λέμε, "Ω, πώς το ξέχασα αυτό; Αυτό είναι κάτι που θα έπρεπε να μου ήταν τόσο φυσικό να το αποθηκεύσω". Αλλά αποδεικνύεται ότι κάτι συνέβη κατά τη διάρκεια της κωδικοποίησης που κατέστησε στην πραγματικότητα αδύνατο να καταχωρήσετε εξαρχής αυτή την ανάμνηση», σημειώνει.
«Επομένως, εάν έχουμε έλλειψη ύπνου, είμαστε αγχωμένοι, έχουμε ένα εκατομμύριο πράγματα στο μυαλό μας, είναι πολύ πιο πιθανό να είμαστε απρόσεκτοι και να το αποδώσουμε αργότερα σε κάποιου είδους λήθη», προσθέτει.
Ένας ιός μπορεί να επιβραδύνει τη μνήμη σας
Ακόμη και χωρίς τα συμπτώματα μιας μόλυνση του ιού, η ομοιότητα των ημερών, η έλλειψη κοινωνικής αλληλεπίδρασης και η μειωμένη άσκηση μπορεί να κάνουν πιο δύσκολο να δημιουργήσουμε αναμνήσεις, λέει Amir-Homayoun Javadi.
Όσο βρισκόμαστε σε lockdown ή δεν συμμετέχουμε στις προ πανδημίας δραστηριότητές μας, κάθε μέρα μπορεί να μοιάζει ίδια. Αυτή η ομοιότητα αφαιρεί τις σταθερές που μας βοηθούν να οργανώνουμε τις αναμνήσεις μας.
Πηγαίνετε σινεμά, προτείνει ο Amir-Homayoun Javadi. Αν σχεδιάζετε να δείτε μια ταινία για την οποία είστε ενθουσιασμένοι το Σάββατο, έχετε ένα ασυνήθιστο γεγονός, βάσει του οποίου μπορείτε να διαχωρίσετε τις μέρες. Μπορεί να θυμηθείτε ότι εκείνη η αγχωτική συνάντηση έγινε πριν την ταινία ή ο αστείος διάλογος με τον αδερφό σας συνέβη ακριβώς μετά.
Αλλά όταν είναι δύσκολο να φύγει κανείς από το σπίτι, καθώς πολλοί δεν πάνε καν γραφείο για να διαφοροποιούν τις καθημερινές από τα Σαββατοκύριακα, ο εγκέφαλος έχει λιγότερες σταθερές για να προσανατολίζει τις αναμνήσεις, εξηγεί ο ίδιος.
Μετά από εκείνη την ταινία του Σαββάτου, ας πούμε ότι συναντάτε έναν φίλο για μεσημεριανό την Κυριακή. Αυτή η κυριακάτικη κοινωνική εκδήλωση θα σας έδινε την ευκαιρία να συζητήσετε τις σκέψεις σας για την ταινία, καθώς και οποιοδήποτε γεγονός της εβδομάδας πριν. Αυτή η επανάληψη πληροφοριών είναι σημαντική για τον εγκέφαλο ώστε να σταθεροποιήσει αυτά τα γεγονότα, λέει ο Javadi.
Δυστυχώς, η πανδημία έχει περιορίσει την δυνατότητά μας να μαζευόμαστε με ασφάλεια με αγαπημένα πρόσωπα τα τελευταία χρόνια, καθιστώντας αυτή την πρακτική λιγότερο συχνή, πρόσθεσε.
Πώς να επαναφέρετε τη μνήμη σας
Είτε αιτία είναι ο ιός, η μονοτονία ή το άγχος, οι διαταραχές μνήμης μπορούν να αντιμετωπιστούν με μερικές απλές αλλαγές στον τρόπο ζωής, λέει ο Rudolph Tanzi, καθηγητής Νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ.
Χρησιμοποιεί το ακρωνύμιο SHIELD [σ.σ. Sleep, Handle stress, Interact socially, Exercise, Learn new things, Diet] όταν εξηγεί πώς να διατηρούμε τον εγκέφαλό μας υγιή: κοιμηθείτε, διαχειριστείτε το άγχος, αλληλεπιδράστε κοινωνικά, γυμναστείτε, μάθετε νέα πράγματα και κάντε διατροφή.
Ο επαρκής ύπνος, η άσκηση για τουλάχιστον 20 λεπτά την ημέρα, η διατήρηση μιας υγιεινής διατροφής και η διαχείριση του στρες με τεχνικές χαλάρωσης ή διαλογισμού είναι όλα σημαντικά για τη διατήρηση της κυκλοφορίας του αίματος και την ελαχιστοποίηση φλεγμονής στον εγκέφαλο, εξηγεί.
Όπως τονίζει, είναι είναι σημαντικό να συνεχίζεις τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και να μαθαίνεις νέα πράγματα -είτε διαβάζοντας ένα νέο βιβλίο, ξεκινώντας μια καινούργια δραστηριότητα ή απλά περπατώντας στη γειτονιά σου και παρατηρώντας κάτι που πριν δεν είχε κοιτάξει ποτέ.
Ο Javadi συστήνει επίσης επίσης να προγραμματίζουμε πράγματα για τα οποία ανυπομονούμε και όσοι εργάζονται από το σπίτι να θέτουν όρια μεταξύ εργασίας και ελεύθερου χρόνου.
Για όσους είχαν μολυνθεί με Covid-19, η θολή μνήμη είναι φυσιολογικό το σύμπτωμα για αρκετούς μήνες μετά, λέει ο Tanzi. Ωστόσο, εάν επιμένει μετά από ένα χρόνο, μπορεί να χρειαστεί να μιλήσετε με νευρολόγο, προσθέτει.
Ερωτήματα σχετικά με το πώς ο ιός έχει επηρεάσει τον εγκέφαλο μπορεί να συνεχίσουν να διερευνώνται για τις επόμενες δεκαετίες, καταλήγει.
