Στα βιβλιοπωλεία κυκλοφορεί σήμερα, από τις εκδόσεις «Gutenberg», το βιβλίο του πρώην πρωθυπουργού και προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξη Τσίπρα, όπου στέκεται στην περίοδο της διακυβέρνησής του και σε συγκεκριμένα πρόσωπα που διαμόρφωσαν την πολιτική του πορεία.
Στην «Ιθάκη», ο Αλέξης Τσίπρας εξηγεί πώς ωρίμασε μέσα του η ιδέα του δημοψηφίσματος του 2015. Όπως γράφει, η σκέψη δεν γεννήθηκε την τελευταία στιγμή:«είχε αρχίσει να στριφογυρίζει στο μυαλό μου από την άνοιξη».
Σύμφωνα με το βιβλίο, ο τότε πρωθυπουργός είχε ήδη μιλήσει στους στενούς συνεργάτες του, ένα πρωινό στη βεράντα του Μεγάρου Μαξίμου: «Παιδιά, αυτό δεν τραβάει. Χρειαζόμαστε ένα εναλλακτικό σχέδιο». Το δημοψήφισμα, έλεγε, ήταν «η μόνη κίνηση με πραγματικό πολιτικό βάρος», έξοδος από τα κλειστά δωμάτια της διαπραγμάτευσης και ένα μήνυμα ότι η κυβέρνηση δεν λειτουργεί υπό πανικό.
«Ιθάκη»: Οι αντιδράσεις στην απόφαση Τσίπρα για δημοψήφισμα
Οι αντιδράσεις δεν ήταν ενθουσιώδεις. Συνεργάτες αντέτειναν ότι θα θεωρηθεί δίλημμα για το ευρώ, κάτι που ο Τσίπρας απορρίπτει στο βιβλίο του. Ο ίδιος εξηγεί ότι το plan B (το δημοψήφισμα) δεν ήταν η πρώτη επιλογή του: «Ήμουν διατεθειμένος να δεχτώ ακόμα και όρους που ιδεολογικά με απωθούσαν, προκειμένου να βρεθεί ένας δρόμος εξόδου από την κρίση». Όμως οι συνεχείς αλλαγές των δανειστών «έσπρωξαν» τα πράγματα αλλού.
Η αφήγηση φτάνει στην 24η Ιουνίου, όπου στη συνάντηση με Γιούνκερ, Λαγκάρντ, Ντράγκι, Ντάισελμπλουμ και Ρέγκλινγκ, οι απαιτήσεις αυξάνονται χωρίς ορίζοντα συμφωνίας. Την επόμενη ημέρα, οι Ευρωπαίοι παρουσιάζουν νέο, δικό τους κείμενο, που ο Τσίπρας χαρακτηρίζει ανεφάρμοστο. Εκεί, όπως γράφει, πήρε οριστικά μπροστά το plan B.
Ακολουθεί η πρώτη σύσκεψη στις Βρυξέλλες (Δραγασάκης, Τσακαλώτος, Παππάς, Βαρουφάκης, Χουλιαράκης), όπου τους ανακοινώνει την απόφασή του, ζητώντας απόλυτη μυστικότητα. Στην Αθήνα, στην κυβερνητική σύσκεψη της 26ης Ιουνίου, ο Γιάννης Δραγασάκης είναι ο μόνος που περιγράφει τις πιθανές συνέπειες – μεταξύ τους και τα capital controls. Ο Πάνος Καμμένος στηρίζει ένθερμα και ζητά ακόμη και προληπτικό κλείσιμο τραπεζών, ενώ ο Παναγιώτης Λαφαζάνης μιλά για «κατάσταση πολέμου» και μετάβαση σε εθνικό νόμισμα. Υπέρ τάσσεται και ο Τσακαλώτος.
Στις δραματικές ώρες της Συνόδου Κορυφής, μετά το «ΟΧΙ», ο Τσίπρας περιγράφει ένα ευρωπαϊκό σκηνικό διχασμένο: ΗΠΑ και Μάρτιν Σουλτς πιέζουν για παραμονή στο ευρώ, ενώ Σόιμπλε και οι «σκληροί» κρατούν αντίθετη στάση. Ο ίδιος γράφει ότι μέχρι την τελευταία στιγμή τον βασανίζει το αν πρέπει να υπογράψει.
Μετά από μαραθώνιες διαπραγματεύσεις, οι ηγέτες καταλήγουν στη συμφωνία της 13ης Ιουλίου. Η Μέρκελ εμφανίζεται «χλομή από την κούραση» και, σύμφωνα με τον Τσίπρα, του λέει ότι δεν έχει ξαναζήσει τέτοια διαδικασία. Εκείνος, εξαντλημένος, επιστρέφει στο γραφείο της ελληνικής αντιπροσωπείας και λέει μόνο: «Τελειώσαμε» — αφήνοντας ο ίδιος ανοιχτό αν εννοούσε τη συνεδρίαση ή την πορεία μιας ολόκληρης διαπραγματευτικής περιόδου.
Από εκείνες τις 15 μέρες, γράφει, άλλαξε και ο ίδιος και η χώρα.
