Αντιδράσεις από επιστήμονες και περιβαλλοντικές οργανώσεις προκαλεί απόφαση της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ να εξαιρέσει τη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου από κανόνες που προστατεύουν απειλούμενα θαλάσσια είδη στον Κόλπο του Μεξικού.
Η απόφαση αφορά, μεταξύ άλλων, τη φάλαινα Rice’s, ένα από τα πιο σπάνια είδη στον κόσμο, το οποίο ανήκει σε μια γενεαλογική γραμμή που υπάρχει εδώ και εκατομμύρια χρόνια, πολύ πριν την εμφάνιση του σύγχρονου ανθρώπου. Σήμερα, απομένουν περίπου 50 άτομα, περιορισμένα σε μια μικρή ζώνη του Κόλπου του Μεξικού.
Η απόφαση ελήφθη από την επιτροπή για τα απειλούμενα είδη (Endangered Species Committee), γνωστή ανεπίσημα ως «God Squad», καθώς έχει ουσιαστικά την εξουσία να κρίνει αν ένα είδος θα επιβιώσει ή όχι. Η επιτροπή έχει συγκληθεί μόλις τρεις φορές στο παρελθόν, τελευταία το 1992, όταν επετράπη υλοτομία σε βιότοπο της στικτής κουκουβάγιας στο Όρεγκον.
Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα, η συνεδρίαση διήρκεσε λίγα λεπτά και κατέληξε στην απαλλαγή των ενεργειακών εταιρειών από υποχρεώσεις που μέχρι σήμερα περιόριζαν τις επιπτώσεις των δραστηριοτήτων τους στη θαλάσσια ζωή.
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ επικαλέστηκε λόγους εθνικής ασφάλειας, υποστηρίζοντας ότι η εγχώρια παραγωγή ενέργειας δεν πρέπει να περιορίζεται.
Τι αλλάζει για τα είδη
Στην πράξη, αίρονται μέτρα όπως η μείωση ταχύτητας πλοίων σε περιοχές όπου κινούνται φάλαινες και η παρακολούθηση της παρουσίας τους κατά τη διάρκεια ερευνών και γεωτρήσεων.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι αυτά τα μέτρα, αν και περιορισμένα, αποτελούσαν βασική γραμμή άμυνας για ένα είδος που ήδη βρίσκεται στα όρια της εξαφάνισης.
Η φάλαινα Rice’s αναγνωρίστηκε ως ξεχωριστό είδος μόλις το 2021 και ζει σε μια από τις πιο επιβαρυμένες θαλάσσιες ζώνες, με έντονη ναυτιλία και εκτεταμένες ενεργειακές δραστηριότητες.
Οι βασικές απειλές για τη φάλαινα Rice’s συνδέονται άμεσα με τη δραστηριότητα της πετρελαϊκής και ναυτιλιακής βιομηχανίας στον Κόλπο του Μεξικού.
Η έντονη κίνηση πλοίων αυξάνει τον κίνδυνο θανατηφόρων συγκρούσεων, ιδιαίτερα τη νύχτα, όταν τα ζώα παραμένουν κοντά στην επιφάνεια. Παράλληλα, ο θόρυβος από σεισμικές έρευνες, αγωγούς και γεωτρήσεις διαταράσσει την επικοινωνία τους, η οποία βασίζεται σε χαμηλής συχνότητας ήχους.
Το πόσο ευάλωτο είναι το είδος φάνηκε το 2010, όταν η πετρελαιοκηλίδα Deepwater Horizon οδήγησε στην απώλεια περίπου του 20% του πληθυσμού.
Παρά τα στοιχεία αυτά, εκπρόσωποι της βιομηχανίας υποστηρίζουν ότι η ανάπτυξη ενεργειακών δραστηριοτήτων μπορεί να συνεχιστεί παράλληλα με την προστασία της θαλάσσιας ζωής.
Νομικές αντιδράσεις και αμφισβήτηση της απόφασης
Η απόφαση έχει ήδη οδηγήσει σε προσφυγές στη δικαιοσύνη από περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι οποίες υποστηρίζουν ότι η εξαίρεση παραβιάζει τη νομοθεσία για τα απειλούμενα είδη.
Ιδιαίτερη κριτική ασκείται στην επίκληση της «εθνικής ασφάλειας» ως λόγου για την εξαίρεση, καθώς πρόκειται για σπάνια διαδικασία που χρησιμοποιείται για πρώτη φορά με αυτό το επιχείρημα στο συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο.
Ο καθηγητής περιβαλλοντικού δικαίου Πατ Παρεντό χαρακτήρισε την απόφαση «πρωτοφανή», προειδοποιώντας ότι, εάν εφαρμοστεί, μπορεί να οδηγήσει στην εξαφάνιση ενός ολόκληρου είδους.
Ένα είδος χωρίς διέξοδο
Η φάλαινα Rice’s συγκαταλέγεται στα πιο ευάλωτα θαλάσσια θηλαστικά, κυρίως λόγω της γεωγραφικής της απομόνωσης. Ολόκληρος ο πληθυσμός της περιορίζεται σε μια μικρή, έντονα βιομηχανοποιημένη περιοχή του Κόλπου του Μεξικού.
Σε αντίθεση με άλλα είδη, δεν έχει τη δυνατότητα να μετακινηθεί σε ασφαλέστερους βιότοπους, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα εκτεθειμένη σε κάθε νέα πίεση.
Η τελική έκβαση θα κριθεί στα δικαστήρια, ωστόσο οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο χρόνος για ουσιαστική προστασία είναι πλέον περιορισμένος.
Με πληροφορίες από Guardian
