Πορτοκαλί ουρανοί, θολή ατμόσφαιρα και αφρικανική σκόνη συνθέτουν τα τελευταία χρόνια ένα γνώριμο σκηνικό για χώρες της Ευρώπης, μεταξύ αυτών και για την Ελλάδα, απόρροια της κλιματικής αλλαγής που επηρεάζει την έρημο Σαχάρα.
Τα φαινόμενα προκαλούνται, όπως έχει γίνει γνωστό, από τεράστια νέφη σκόνης που προέρχονται από τη Σαχάρα και ταξιδεύουν χιλιάδες χιλιόμετρα πάνω από τη Μεσόγειο, φτάνοντας μέχρι την Ευρώπη.
Καθώς η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τη μεγαλύτερη έρημο του πλανήτη, η ευρωπαϊκή ήπειρος βρίσκεται όλο και πιο συχνά «στην πορεία» αυτής της μετακινούμενης περιβαλλοντικής απειλής.
Αφρικανική σκόνη: Η Σαχάρα «ταξιδεύει» στην Ευρώπη
Η Σαχάρα ευθύνεται για περισσότερο από το 50% της παγκόσμιας εκπομπής σκόνης. Σε συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας, ξηρασίας και ισχυρών ανέμων, τα μικροσκοπικά σωματίδια ανυψώνονται στην ατμόσφαιρα και μεταφέρονται σε μεγάλες αποστάσεις.
Αν και το μεγαλύτερο μέρος της σκόνης κατευθύνεται προς την Αμερική, ένα σημαντικό ποσοστό κινείται προς τον βορρά, φτάνοντας στην Ευρώπη, κυρίως από τον Φεβρουάριο έως τον Ιούνιο. Ορισμένα επεισόδια, όπως το γνωστό «καλίμα» που επηρεάζει την Ισπανία, έχουν φτάσει μέχρι τη Βόρεια Θάλασσα και τη Σκανδιναβία.
Η σχέση μεταξύ υπερθέρμανσης του πλανήτη και σκόνης είναι σύνθετη. Από τη μία πλευρά, οι υψηλότερες θερμοκρασίες ξηραίνουν τα εδάφη και επιταχύνουν την ερημοποίηση, καθιστώντας ευκολότερη την αποκόλληση σωματιδίων από τον άνεμο. Σε ακραία σενάρια, η ποσότητα σκόνης από τη Σαχάρα θα μπορούσε να αυξηθεί έως και 40% με 60% μέχρι το τέλος του αιώνα.
Κλιματική αλλαγή: Πώς η Σαχάρα επηρεάζει την υγεία και την οικονομία της Ευρώπης
Από την άλλη, οι αλλαγές στους ανέμους και στα κλιματικά μοτίβα έχουν μειώσει σε ορισμένες περιπτώσεις τη συχνότητα και την ένταση κάποιων καταιγίδων σκόνης τα τελευταία χρόνια. Παράγοντες όπως η αύξηση της βλάστησης στην περιοχή του Σαχέλ και η γενικότερη εξασθένηση των επιφανειακών ανέμων παίζουν επίσης ρόλο.
Οι επιπτώσεις για την Ευρώπη δεν είναι μόνο οπτικές. Η σκόνη της Σαχάρας επιβαρύνει σημαντικά την ποιότητα του αέρα, αυξάνοντας τα επίπεδα μικροσωματιδίων (PM10), τα οποία μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στους πνεύμονες και να προκαλέσουν αναπνευστικά και καρδιαγγειακά προβλήματα.
Σε χώρες όπως η Ισπανία και η Ιταλία, μελέτες εκτιμούν ότι έως και το 44% των θανάτων που σχετίζονται με τη ρύπανση από PM10 μπορεί να συνδέεται με τη σαχαριανή σκόνη.
Παράλληλα, η σκόνη έχει και οικονομικό αντίκτυπο, καθώς μειώνει την απόδοση των ηλιακών πάνελ, επιταχύνει το λιώσιμο του χιονιού στις Άλπεις, σκουραίνοντας την επιφάνειά του και περιορίζει την ορατότητα, επηρεάζοντας αεροπορικές και οδικές μετακινήσεις.
Αφρικανική σκόνη: Τι προτείνουν οι ειδικοί για την αντιμετώπιση του προβλήματος
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί δράση τόσο στις περιοχές προέλευσης όσο και στις περιοχές που επηρεάζονται.
Στη Σαχάρα και τις γύρω περιοχές, κρίσιμη είναι η προστασία του εδάφους, την ώρα που η υπερβόσκηση, τα φράγματα και η εγκατάλειψη γης αυξάνουν την εκπομπή σκόνης. Μέτρα όπως η αποκατάσταση της βλάστησης, η διατήρηση της ροής των ποταμών και η προστασία των μικροοργανισμών του εδάφους μπορούν να περιορίσουν το φαινόμενο.
Στην Ευρώπη, η έμφαση δίνεται στην προετοιμασία. Συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης επιτρέπουν προβλέψεις έως και 15 ημέρες νωρίτερα, ώστε να λαμβάνονται μέτρα προστασίας, ειδικά για ευάλωτες ομάδες. Παράλληλα, βελτιώσεις στον αερισμό των κτιρίων και περισσότερες πράσινες ζώνες στις πόλεις μπορούν να μειώσουν την έκθεση των πολιτών.
Η αφρικανική σκόνη αποτελεί πλέον έναν ορατό δείκτη της κλιματικής κρίσης.
Με πληροφορίες από The Conversation
