Και μόνο από τις μυρωδιές πορτοκαλιού και κανέλας, τα μελομακάρονα σηματοδοτούν την έναρξη των Χριστουγέννων.
Είναι το γλυκό που συνοδεύεται από εορταστικές πιατέλες, κορδέλες και στολισμούς.
Δεν φαίνεται να ήταν πάντα έτσι. Μία εκδοχή για το παρελθόν του δημοφιλούς χριστουγεννιάτικου εδέσματος, δεν θυμίζει σε τίποτα την περίοδο των εορτών.
Ξεκινώντας από τα συνθετικά της λέξης, η ρίζα του μελομακάρονου είναι πιθανό να προέρχεται από την βυζαντινή λέξη «μακαρωνία». Η μακαρωνία ήταν μια τελετουργική πράξη της αρχαιότητας και του Βυζαντίου, που είχε να κάνει με επιμνημόσυνες δεήσεις και κόλλυβα. Τα κόλλυβα αποτελούν παραδοσιακά ένα προσφερόμενο γλύκισμα στις κηδείες και τα μνημόσυνα, και πιθανότατα επηρέασαν την εξέλιξη του εθίμου. Αργότερα, Λατίνοι και πιο μετά οι Ιταλοί, χρησιμοποιούσαν τη λέξη μακαρωνία ως maccarone, που τελικά κατέληξε να σημαίνει το σπαγγέτι.
Με τη σειρά της η λέξη μακαρωνία προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη «μακαρία», που ήταν το αντίστοιχο «νεκρόδειπνο» αλλά και ο «νεκρόδειπνος άρτος – ψυχόπιτα». Επρόκειτο για ένα κομμάτι ψωμί ή πίτα στο σχήμα και το μέγεθος του σημερινού μελομακάρονου, το οποίο μοίραζαν στους συγγενείς μετά την κηδεία.
Το πότε η μακαρία έγινε μελομακάρονο και άρχισε να προσφέρεται μαζί με το μέλι, παραμένει άγνωστη πληροφορία μέχρι και σήμερα.
Επομένως, δεν αποκλείεται τα νεκρόδειπνα να διαδέχτηκαν τη γαστρονομική κληρονομιά των μελομακάρονων.
